Bùng phát “trào lưu đen” video bạo lực
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của TikTok, Facebook, YouTube… một hiện tượng đáng báo động đang lan rộng: Các video bạo lực, đánh nhau, tai nạn kinh hoàng, thậm chí giết người được quay dựng, đăng tải công khai nhằm thu hút lượt xem, tương tác và kiếm tiền từ quảng cáo, chương trình phát trực tiếp, quyên góp ủng hộ
Ban đầu, những clip này chỉ xuất hiện lẻ tẻ, ghi lại các vụ xô xát trước cổng trường hay mâu thuẫn bộc phát giữa thanh thiếu niên. Thế nhưng nhanh chóng, bạo lực bị thương mại hóa: Được dàn dựng theo kịch bản, cắt ghép kỹ lưỡng, lồng nhạc nền kịch tính, gắn hashtag (sử dụng ký hiệu dấu thăng (#) trước một từ hoặc cụm từ để phân loại, nhóm các nội dung có cùng chủ đề, giúp người dùng dễ dàng tìm kiếm, khám phá và kết nối trên mạng xã hội) theo trào lưu. Từ hiện tượng cá biệt, nó dần trở thành “trào lưu đen” có tổ chức, cộng đồng theo dõi đông đảo, nơi “kẻ ra tay mạnh nhất” được tung hô như ngôi sao.
Chỉ cần tìm kiếm các từ khóa như: “Đánh hội đồng”, “đâm chém”, “giang hồ mạng”, “tai nạn thảm khốc”, “giết người”… kết quả là hàng loạt video ghi lại cảnh thanh thiếu niên sử dụng dao kéo, tuýp sắt, mã tấu, hung khí tự chế để tấn công nhau. Nhiều clip được dựng theo phong cách phim hành động, quay chậm từng cú đánh, từng va chạm, tạo hiệu ứng gây sốc tối đa.
Điều đáng sợ không chỉ nằm ở nội dung mà ở phản ứng của người xem. Bạo lực dần bị bình thường hóa, thậm chí trở thành nguồn kích thích cảm xúc. Không ít người xem đi xem lại các clip chỉ để “xem ai đau hơn”, “trận nào gắt hơn”, bình luận và so sánh như đang theo dõi một trận đấu thể thao hay game hành động.
Nhiều hội nhóm trên mạng xã hội được tổ chức bài bản, có “luật chơi” riêng: Ai đăng clip man rợ nhất sẽ được tôn vinh, ai thu hút nhiều lượt xem sẽ được phong “đại ca”, “trưởng nhóm”. Bạo lực bị biến thành thước đo bản lĩnh, nam tính và giá trị cá nhân. Thậm chí, một số vụ ẩu đả còn được livestream (phát trực tiếp), hẹn giờ “lên sóng”, biến hành vi phạm pháp thành “show giải trí” tương tác thời gian thực.
Từ đây, nhiều cá nhân nổi lên như những “idol giang hồ mạng”. Họ xây dựng hình tượng hung hãn thông qua các video chửi bới, dọa giết, đánh nhau, thu hút hàng triệu lượt xem, kiếm tiền từ quảng cáo, bán hàng, chương trình phát trực tiếp. Dù không ít người sau đó bị bắt giữ, xử lý hình sự nhưng trước khi bị ngăn chặn, họ đã gieo vào giới trẻ hình mẫu lệch lạc về danh tiếng và bản lĩnh.
Hệ lụy xã hội và những cái giá pháp lý
Thực tế, tác động của video bạo lực không dừng ở thế giới ảo mà đã lan sang đời thực. Không ít vụ bắt nguồn từ tâm lý muốn thể hiện bản thân, bắt chước hình ảnh đã xem trên mạng.
Tại tỉnh Nghệ An, năm 2025, một nhóm thanh thiếu niên tổ chức hẹn đánh nhau rồi phát trực tiếp. Nhóm này bị xử lý về hành vi gây rối trật tự công cộng. Tương tự, tại Quảng Trị, một thanh niên quay clip “thử độ cứng” bằng cách dùng gậy đánh bạn rồi đăng lên TikTok với chú thích “đàn ông phải chịu được đau”.
Các chuyên gia tâm lý cho rằng, việc tiếp xúc thường xuyên với bạo lực có thể khiến người trẻ giảm sự đồng cảm, coi bạo lực là cách giải quyết vấn đề, thậm chí tìm kiếm cảm giác mạnh để khẳng định mình. Những tổn thương tâm lý này không bộc lộ ngay nhưng về lâu dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình hình thành nhân cách.
Về pháp lý, việc quay, đăng tải, chia sẻ video bạo lực không chỉ là hành vi thiếu ý thức mà có thể bị xử phạt hành chính từ 10 - 20 triệu đồng, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án lên tới 7 năm tù nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, khoảng trống chế tài và lợi nhuận từ sự lan truyền của các video bạo lực khiến không ít người sẵn sàng “bị phạt để nổi tiếng”.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia đều nhấn mạnh vai trò then chốt của gia đình. Phụ huynh không thể phó mặc việc giáo dục an toàn mạng cho nhà trường hay nền tảng công nghệ. Việc giới hạn thời gian sử dụng thiết bị, đồng hành cùng con khi xem nội dung số, trò chuyện để giúp trẻ phân biệt cảm xúc, đúng sai là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả.
Khi đời sống thực đủ hấp dẫn với sách, thể thao, hoạt động ngoài trời, sự gắn kết gia đình trẻ sẽ ít phụ thuộc vào màn hình. Những thói quen nhỏ như bữa cơm không điện thoại, cùng con xem lại nội dung đã xem, kịp thời báo cáo video độc hại sẽ góp phần giảm nguy cơ trẻ bị ảnh hưởng.
Hiện tượng video bạo lực trên mạng xã hội không còn là vấn đề cá nhân mà đã trở thành thách thức xã hội. Nếu không được kiểm soát, bạo lực có nguy cơ trở thành “chuẩn mực lệch lạc” cho một bộ phận giới trẻ, kéo theo những hệ lụy khó lường.
Giải quyết vấn đề này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các nền tảng số, cơ quan quản lý, nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Nền tảng phải siết chặt kiểm duyệt, cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm, nhà trường tăng cường giáo dục kỹ năng số cho học sinh.
Bảo vệ trẻ em và giới trẻ trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà là trách nhiệm đạo đức của toàn xã hội. Khi người lớn đồng hành nhiều hơn, những vùng tối trên màn hình sẽ không còn cơ hội lấn át ánh sáng của tuổi thơ và tương lai.
Châu Anh