Học y cần sự nghiêm túc ngay từ lựa chọn ban đầu
Theo PGS, TS Lê Đình Tùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội: “Y khoa là lĩnh vực đào tạo đặc thù, đòi hỏi người học phải có sự nghiêm túc ngay từ khâu lựa chọn ngành nghề. Đã vào ngành y thì phải học nghiêm túc để làm nghề giỏi. Đây không phải là ngành có thể học qua loa hay chỉ dựa vào may mắn, bởi chất lượng đào tạo gắn trực tiếp với sức khỏe của cộng đồng”.
Từ thực tiễn đào tạo, PGS, TS Lê Đình Tùng cho rằng, quan niệm chỉ học sinh chuyên sinh hoặc chuyên hóa mới phù hợp với ngành y là chưa đầy đủ. Nhiều học sinh đến từ các khối chuyên khác nhau vẫn có thể theo học và đạt kết quả tốt trong lĩnh vực y khoa nếu có nền tảng kiến thức phổ thông vững chắc và niềm đam mê thực sự. “Để học được y, học sinh chuyên gì cũng có thể theo, từ chuyên toán, lý, thậm chí chuyên tiếng Pháp. Điều quan trọng nhất là kiến thức nền tảng phổ thông tốt, thái độ học tập nghiêm túc và sự say mê với nghề”.
Ông Tùng cũng dẫn chứng, tại Trường Đại học Y Hà Nội từng có những trường hợp thủ khoa đầu vào và cả thủ khoa đầu ra là học sinh chuyên toán. Thực tế này cho thấy yếu tố quyết định thành công không nằm ở khối chuyên xuất phát điểm, mà ở năng lực học tập, phương pháp học và tinh thần trách nhiệm với nghề. “Không có ngành nào nhàn mà vẫn học giỏi, làm giỏi”, ông Tùng lưu ý.
Từ góc độ giáo dục phổ thông, cô Nguyễn Thị Lợi, nguyên giáo viên dạy môn sinh học tại tỉnh Phú Thọ cho biết, đầu học kỳ II hàng năm thường là thời điểm học sinh lớp 12 thể hiện rõ nhất những trăn trở trong việc chọn ngành, nghề, đặc biệt với lĩnh vực có yêu cầu đào tạo cao như y khoa.
Theo cô Lợi, nhiều học sinh bày tỏ mong muốn theo đuổi ngành y nhưng đồng thời lo lắng trước khối lượng kiến thức lớn và thời gian đào tạo kéo dài. Một bộ phận chưa đánh giá đầy đủ rằng học y không chỉ là vượt qua các kỳ thi trước mắt, mà còn đòi hỏi sự bền bỉ và duy trì cường độ học tập ổn định trong suốt nhiều năm.
Chương trình giáo dục phổ thông đã trang bị cho học sinh kiến thức nền tảng cần thiết. Tuy nhiên, khả năng theo kịp và phát huy hiệu quả những kiến thức đó khi bước vào ngành y phụ thuộc rất lớn vào ý thức chuẩn bị, thái độ học tập và sự nghiêm túc của mỗi học sinh trong giai đoạn cuối cấp.
“Siết” đào tạo bác sĩ: Không thể để trường không chuyên mở ngành đặc thù
Ở góc độ quản lý và đào tạo đại học, cuối năm 2025, Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình đã nêu rõ chủ trương không cho phép các trường đại học không chuyên đào tạo những ngành đặc thù, trong đó có ngành bác sĩ. Đây được xem là định hướng nhằm bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực y tế, lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe và tính mạng người dân.
Đồng tình với chủ trương này, GS Trần Diệp Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Y Dược TPHCM cho rằng, quan điểm trên phù hợp với thực trạng đào tạo bác sĩ hiện nay. Theo ông, những năm gần đây, số lượng cơ sở được cấp phép mở ngành bác sĩ tăng nhanh, song không ít trường chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về đội ngũ giảng viên, cơ sở thực hành và chất lượng chương trình đào tạo. Điều này khiến dư luận đặt ra nhiều nghi vấn về năng lực hành nghề của sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Nguyên nhân sâu xa của tình trạng này, theo GS Trần Diệp Tuấn, xuất phát từ việc cấp phép mở ngành chưa đủ chặt chẽ. Ông cho rằng việc mở ngành đào tạo bác sĩ cần được siết chặt ở mức cao nhất. Ở nhiều quốc gia, chương trình đào tạo y khoa phải được kiểm định nghiêm ngặt trước khi cho phép tuyển sinh, trong khi tại Việt Nam, không ít trường mở ngành, đào tạo xong một khóa mới tiến hành kiểm định, khiến chất lượng khó được bảo đảm ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh vai trò của đội ngũ kiểm định. Những người tham gia đánh giá chương trình đào tạo bác sĩ phải là chuyên gia am hiểu sâu sắc về y khoa và đào tạo y học, thay vì để các nhóm không có chuyên môn phù hợp thực hiện công tác này.
Đối với các trường đại học đa ngành đang đào tạo bác sĩ, GS Trần Diệp Tuấn cho rằng, cần có cách tiếp cận “vừa siết, vừa sàng lọc”. Các cơ sở có thể tiếp tục đào tạo, nhưng Bộ GD&ĐT cần kiểm soát chặt chỉ tiêu tuyển sinh, bảo đảm phù hợp với năng lực đào tạo thực tế. Kiểm định cần được sử dụng như một công cụ quản lý mạnh: Trường đạt chuẩn thì duy trì, trường không đạt phải dừng tuyển sinh hoặc đóng ngành.
Theo ông Tuấn, bộ tiêu chuẩn kiểm định đối với ngành y cần mang tính đặc thù và nghiêm ngặt, tương tự cách làm phổ biến trên thế giới. Đồng thời, việc mở mã ngành đào tạo bác sĩ cũng cần được kiểm soát chặt chẽ hơn. Trước mắt, Bộ GD&ĐT không nên cho phép các trường đại học đa ngành mở thêm ngành bác sĩ; về lâu dài, cần ban hành bộ tiêu chí mở ngành rõ ràng, minh bạch, đặc biệt với ngành bác sĩ y khoa.
Cùng với đó, chức năng và vai trò của hội đồng thẩm định cần được làm rõ, nhằm bảo đảm mọi quyết định cho phép mở ngành đều dựa trên chuẩn mực chuyên môn và quy trình xét duyệt nghiêm túc, khách quan, có trách nhiệm.
HỒNG THÚY