Khi món ăn trở thành thương hiệu điểm đến
Sự thay đổi trong xu hướng du lịch toàn cầu cho thấy du khách ngày càng quan tâm đến trải nghiệm bản địa, trong đó ẩm thực đóng vai trò trung tâm. Thay vì chỉ tham quan danh lam thắng cảnh, nhiều người lựa chọn điểm đến dựa trên những món ăn đặc trưng, câu chuyện văn hóa và phong cách sống của người dân địa phương.
Tại Hà Nội, phở không chỉ là món ăn quen thuộc mà đã trở thành biểu tượng quốc gia. Du khách quốc tế khi đến Thủ đô thường tìm đến những quán phở lâu năm trong khu phố cổ để cảm nhận hương vị nguyên bản. Các tour ẩm thực Hà Nội phát triển mạnh với hành trình khám phá phở, bún chả, bánh cuốn, cà phê trứng… kết hợp giới thiệu lịch sử hình thành từng món ăn. Sức hút của ẩm thực Hà Nội nằm ở sự mộc mạc: Thưởng thức bát phở nóng hổi trong những quán nhỏ giữa nhịp sống đông đúc. Chính không gian đời thường ấy lại tạo nên trải nghiệm chân thực, khác biệt so với những nhà hàng sang trọng.
Ở miền Trung, Huế khai thác thế mạnh ẩm thực cung đình và dân gian như một phần không thể thiếu trong thương hiệu “thành phố di sản”. Bún bò Huế, cơm hến, bánh bèo, bánh nậm… không chỉ ngon mà còn phản ánh triết lý ẩm thực tinh tế, cân bằng vị giác. Nhiều tour tham quan chợ Đông Ba, lớp học nấu món Huế hay bữa tiệc cung đình phục dựng đã giúp du khách hiểu sâu hơn về văn hóa cố đô.
Cách đó không xa, Hội An lại ghi dấu ấn bằng những món ăn mang tính địa phương rất cao như cao lầu, mì Quảng, bánh mì Hội An. Ẩm thực gắn liền với không gian phố cổ, đèn lồng và nhịp sống chậm rãi, tạo nên trải nghiệm trọn vẹn giữa vị giác và cảm xúc. Nhiều du khách thích thú khi được tự tay làm cao lầu hay gói bánh dưới sự hướng dẫn của người dân địa phương. Không ít du khách chia sẻ rằng, họ quay lại Hội An không chỉ vì cảnh đẹp mà còn để thưởng thức lại hương vị quen thuộc. Việc gắn ẩm thực với câu chuyện văn hóa, không gian thưởng thức và trải nghiệm thực hành đã giúp nhiều địa phương nâng tầm món ăn thành thương hiệu du lịch riêng biệt.
Nếu trước đây nhắc đến Hải Phòng chủ yếu là thành phố cảng công nghiệp, thì vài năm gần đây, Hải Phòng đã nổi lên như một “thiên đường ẩm thực” của miền Bắc. Food tour Hải Phòng lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, thu hút đông đảo du khách trẻ từ Hà Nội và các tỉnh lân cận. Điểm hấp dẫn của food tour đất Cảng nằm ở sự đa dạng và nhịp điệu sôi động. Trong một buổi tối, du khách có thể thưởng thức hàng loạt món đặc trưng như bánh đa cua, bún cá cay, nem cua bể, bánh mì cay, sủi dìn, ốc các loại… Bánh đa cua với sợi bánh đa đỏ, nước dùng đậm vị gạch cua đã trở thành “món phải thử”. Bún cá cay lại mang vị cay nồng rất riêng, tạo ấn tượng khó quên. Không chỉ món ăn, phong cách phục vụ nhanh gọn, thẳng thắn cùng không gian quán bình dân, vỉa hè đông vui đã tạo nên bản sắc rất riêng cho Hải Phòng. Nhiều doanh nghiệp lữ hành đã đưa food tour vào chương trình tham quan cuối tuần, kết hợp với Đồ Sơn hoặc Cát Bà, giúp kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Ẩm thực - “tài nguyên mềm” cho phát triển du lịch bền vững
Khu vực Tây Nguyên, Buôn Ma Thuột lại khai thác cà phê như một sản phẩm du lịch chủ lực. Du khách được tham quan nông trại, tìm hiểu quy trình rang xay, thưởng thức cà phê tại nguồn và trải nghiệm không gian văn hóa cồng chiêng. Ẩm thực bản địa như cơm lam, gà nướng, rượu cần được lồng ghép trong tour cộng đồng, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Tại đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ phát huy lợi thế chợ nổi Cái Răng. Trải nghiệm ăn sáng trên ghe, thưởng thức hủ tiếu, cà phê giữa sông nước mênh mang mang lại cảm giác mới lạ cho du khách quốc tế. Ẩm thực nơi đây gắn liền với vườn cây trái, với bếp quê và nếp sống hiền hòa của người miền Tây.
Trong khi đó TPHCM lại nổi bật với các tour ẩm thực đêm bằng xe máy, khám phá hẻm nhỏ cùng ốc, phá lấu, bánh tráng nướng, chè… Sự năng động của đô thị lớn kết hợp với nền ẩm thực phong phú đã tạo nên sức hút riêng biệt.
Theo các chuyên gia, chi tiêu cho ăn uống chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng ngân sách chuyến đi. Khi được đầu tư bài bản, ẩm thực không chỉ mang lại doanh thu trực tiếp mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa sang nông nghiệp, làng nghề và dịch vụ địa phương. Nhiều địa phương đã tổ chức lễ hội ẩm thực, tuần lễ đặc sản, festival cà phê… nhằm quảng bá hình ảnh điểm đến. Những sự kiện này không chỉ thu hút du khách mà còn tạo cơ hội cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhỏ lẻ giới thiệu sản phẩm, nâng cao tay nghề và kết nối thị trường. Quan trọng hơn, phát triển du lịch ẩm thực còn góp phần bảo tồn nghề truyền thống. Các làng làm bánh, làm bún, làm nước mắm, trồng rau gia vị… có thêm đầu ra ổn định khi gắn với tour tham quan và trải nghiệm. Người dân trở thành chủ thể trực tiếp hưởng lợi từ hoạt động du lịch, thay vì đứng ngoài chuỗi giá trị.
Tuy nhiên, để ẩm thực thực sự trở thành “mũi nhọn” du lịch, các địa phương cần chú trọng đến yếu tố an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu thống nhất và nâng cao kỹ năng phục vụ. Việc kể câu chuyện về món ăn từ nguồn gốc, nguyên liệu đến phong tục tập quán cũng là chìa khóa giúp gia tăng giá trị cảm xúc.
Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, ẩm thực chính là “tài nguyên mềm” khó sao chép. Việt Nam sở hữu nền ẩm thực phong phú, đa dạng vùng miền, cân bằng dinh dưỡng và giàu bản sắc. Nếu được khai thác bài bản, đây sẽ là lợi thế chiến lược giúp du lịch Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, thu hút dòng khách chất lượng cao và phát triển theo hướng bền vững. Quan trọng hơn, phát triển du lịch ẩm thực còn góp phần bảo tồn nghề truyền thống. Làng làm bánh, làm bún, trồng rau gia vị hay chế biến nước mắm có thêm đầu ra ổn định khi gắn với tour tham quan và trải nghiệm thực tế.
Khi được kể bằng những câu chuyện văn hóa và được tổ chức thành sản phẩm chuyên nghiệp, ẩm thực không chỉ thỏa mãn vị giác mà còn trở thành “nam châm” cảm xúc, góp phần đưa du lịch Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ thế giới.
VÂN KHÁNH