Theo PGS, TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nghị quyết lần này nhấn mạnh nhiều lần vai trò của văn hóa và con người là nền tảng, là sức mạnh nội sinh quan trọng nhất. Đặc biệt, việc xác định văn hóa là một “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh, bền vững là bước tiến lớn về nhận thức. Cùng với kinh tế, chính trị và xã hội, văn hóa trở thành một trong 4 trụ cột phát triển. Đây là cách tiếp cận rất hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới.
Theo PGS, TS Nguyễn Viết Chức, điểm mới lần này là các văn kiện được xây dựng theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện. Đây cũng là một biểu hiện của văn hóa quản trị hiện đại. Khi văn bản rõ ràng, mục tiêu cụ thể thì các cấp triển khai sẽ thuận lợi hơn, tránh tình trạng hiểu khác nhau hoặc làm hình thức. Quan trọng hơn, Nghị quyết đưa ra những chỉ tiêu có thể đo lường được. Ví dụ, việc số hóa các di sản quốc gia đặc biệt phải hoàn thành trước, sau đó tiến tới số hóa toàn bộ hệ thống di sản. Điều này rất phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay. Khi di sản được số hóa, chúng ta vừa bảo tồn tốt hơn, vừa tạo điều kiện để công chúng tiếp cận dễ dàng hơn.
Hay mục tiêu đến năm 2030 công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP - đây là con số mang tính định hướng rất rõ, buộc các cơ quan quản lý phải có chiến lược cụ thể chứ không thể làm theo phong trào. Khi có thước đo cụ thể, việc kiểm tra, đánh giá hiệu quả cũng minh bạch hơn.
“Điểm đột phá lớn nhất là văn hóa đã được lượng hóa bằng các mục tiêu cụ thể. Trước đây, chúng ta nói nhiều về vai trò của văn hóa nhưng khó đánh giá bằng con số. Lần này thì khác. Nghị quyết yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa với những thương hiệu quốc gia mang tầm quốc tế. Điều đó có nghĩa là văn hóa không chỉ phục vụ đời sống tinh thần mà còn trực tiếp tạo ra giá trị kinh tế, đóng góp cho tăng trưởng quốc gia”, ông Nguyễn Viết Chức nhấn mạnh.
Còn theo PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, trong bối cảnh hiện nay, bước vào chặng đường phát triển mới, bên cạnh các nghị quyết về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, hoàn thiện thể chế, kinh tế tư nhân, giáo dục - đào tạo… Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa mang “sứ mệnh soi đường”, định hướng tâm thế, cốt cách và bản lĩnh con người Việt Nam trong thời kỳ mới.
Để nghị quyết đi vào cuộc sống, PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ cho rằng, điều quan trọng là nhận thức. Văn hóa trước hết là tư duy, cách nhìn của cả hệ thống chính trị. Từ nhận thức đúng mới có thể thể chế hóa thành chính sách và nguồn lực cụ thể. Ông nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa từ trung ương đến cơ sở. Phát triển văn hóa đòi hỏi đầu tư lâu dài cho con người, đặc biệt là đào tạo đội ngũ tinh hoa, kể cả việc cử nhân lực đi đào tạo bài bản ở nước ngoài. Đầu tư cho văn hóa cũng cần trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Văn hóa đại chúng và văn hóa tinh hoa không đối lập mà bổ sung, nâng đỡ lẫn nhau. Hệ thống thiết chế văn hóa phải được nâng cao chất lượng hoạt động, tránh tình trạng công trình có nhưng thiếu nội dung và thiếu sức hút công chúng.
Theo PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Nghị quyết số 80 đã tích hợp một cách hệ thống những nội dung cốt lõi của các nghị quyết trước đây về văn hóa, đồng thời mở ra hướng phát triển mới phù hợp với thời đại.
“Hành trình của chúng ta, phía sau là kho tàng di sản văn hóa đồ sộ được hun đúc qua lịch sử dựng nước và giữ nước; phía trước là những thách thức của hội nhập, chuyển đổi số và nguy cơ phai nhạt bản sắc. Trong bối cảnh đó, phát triển văn hóa phải dựa trên hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa Việt Nam, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, đó là những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc dân tộc”, PGS.TS Nguyễn Thế Kỷ nhấn mạnh.
Thái An