Sân khấu kịch TPHCM có nguồn nhân lực dồi dào, nhất là lực lượng biểu diễn đông đảo, trẻ trung và đa năng. Sân khấu gặp khủng hoảng, lực lượng này có thể phân tán khắp nơi nhưng khi có điều kiện hoàn toàn có thể quy tụ lại. Tuy nhiên, làm thế nào để tạo được “điều kiện” đó là vấn đề mà người làm sân khấu TPHCM phải suy nghĩ và trả lời. Nguồn lực diễn viên trẻ rất chất lượng, không chỉ biết diễn xuất tâm lý mà còn được trang bị nhiều kỹ năng phụ trợ (ca hát, nhảy múa, biểu diễn hình thể…). Và vấn đề của sân khấu hiện nay là chưa chinh phục được khán giả. Điển hình như ở góc độ sáng tác, các tác giả dường như vẫn đi tìm sự an toàn mà an toàn thì không ăn khách. Rất cần những tác giả đủ dũng cảm vượt qua mốc an toàn để mang đến những kịch bản mang tính thời đại, đối thoại được với công chúng.
Nhiều sân khấu xã hội hóa sau này do các nghệ sĩ nổi tiếng đứng ra quản lý nhưng nghệ sĩ nổi tiếng chưa chắc đã quản trị sân khấu giỏi. Và thực tế, có những sân khấu từng thành công, tạo dựng được phong cách, được khán giả yêu thích như sân khấu Hồng Vân với dòng kịch văn học và Kịch 5B với những tác phẩm mang dấu ấn thể nghiệm. Nhưng rồi cũng chính các sân khấu này chạy theo thị trường và tự đánh mất mình, làm suy giảm “nội lực” của bản thân.
Hầu hết sân khấu kịch xã hội hóa đều trải qua chuyện phải bù lỗ. Thực sự, hiếm tác phẩm có lãi, đa số chỉ hòa vốn. Đại diện sân khấu Hoàng Thái Thanh cho biết, do tiền bán vé dùng để đầu tư vở mới, nhiều lần ban giám đốc phải trích tiền túi trả lương cho diễn viên. Cùng với đó, mọi người từng lo sân khấu rơi vào cảnh phá sản vì không gồng gánh nổi chi phí. Cụ thể, từ lâu, sân khấu Hoàng Thái Thanh đã chuyển sang thử nghiệm diễn theo mùa và thu về kết quả khả quan. Các vở được diễn tập trung từ hai đến ba tháng tùy thuộc vào phản hồi của thị trường.
Ðiều này giúp sân khấu hạn chế được nguồn đầu tư, nhân lực và khán giả có nhiều chọn lựa với đa dạng suất diễn. Theo nghệ sĩ Ái Như, chủ sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh, hình thức biểu diễn mới đang nhận về đánh giá tích cực từ khán giả. Nếu trước kia một vở diễn thường kéo dài trong một năm thì giờ đây các suất diễn được bố trí dày hơn trong thời gian ngắn giúp mọi thứ tập trung, hiệu quả hơn. Khán giả thích thú trở lại rạp vì nội dung mới lạ, chất lượng ngày càng cao với thời gian linh hoạt.
Điều công chúng mong mỏi nhất lúc này là sân khấu có thể mang đến điều gì cho người xem từ góc nhìn đầy tinh thần trách nhiệm của các nghệ sĩ. Do đó, ba mũi nhọn cần tập trung tại thời điểm hiện nay là kịch bản, công tác đạo diễn và tiếp cận khán giả. Một sự thật là kịch nói dù đã được 100 năm song vẫn còn tồn tại lỗ hổng, đó là chưa có trường lớp nào đào tạo nhà quản lý, nhà sản xuất. Nhiều người quản lý không biết gì về phân khúc thị trường, công tác quan hệ công chúng, chiến lược dàn dựng và xây dựng thương hiệu.
Để bảo đảm hoạt động trở lại, hầu hết sân khấu tư nhân tại TPHCM cần được quan tâm, hỗ trợ để hồi phục, vực dậy thị trường biểu diễn sau thời gian dịch bệnh phải tạm ngưng hoạt động. Trong đó, thiết thực nhất là trợ lực để các đơn vị nghệ thuật biểu diễn có kinh phí đầu tư dàn dựng, quảng bá tác phẩm, vở diễn, cũng như trả lương, ổn định đời sống cho nghệ sĩ; hỗ trợ tổ chức các buổi biểu diễn trực tiếp, trực tuyến cho các đơn vị, nhà hát, góp phần kích thích sức làm việc, sáng tạo của nghệ sĩ, diễn viên.
Minh Ngọc