Từ đam mê cá nhân đến “hiện tượng” mạng xã hội
Gây ấn tượng với loạt video chia sẻ kiến thức lịch sử hấp dẫn, Lý Hữu Trường hay còn được biết đến với cái tên “Trường Lịch sử” đã trở thành gương mặt quen thuộc với nhiều bạn trẻ trên mạng xã hội. Ít ai biết, Trường theo học chuyên ngành ô tô tại Trường Đại học Công nghiệp Việt - Hung (Hà Nội). Tuy nhiên, niềm đam mê lịch sử đã dẫn lối chàng trai trẻ bước sang hành trình hoàn toàn khác: Kể chuyện quá khứ bằng ngôn ngữ của hiện tại.
Những video của Trường xoay quanh những câu chuyện, câu nói nổi tiếng của các nhân vật lịch sử như Hai Bà Trưng, Trần Bình Trọng hay Út Tịch. Không cần quá dài, mỗi clip chỉ 30 - 60 giây nhưng vẫn đủ để truyền tải trọn vẹn thông điệp, thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem. Đến nay, Trường đã thực hiện hơn 200 video về lịch sử. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở cách làm nội dung ngày càng chỉn chu, sáng tạo.
Ý tưởng bắt đầu từ năm 2021, khi Trường nhận ra khoảng trống lớn: “Có rất ít kênh làm về giáo dục, đặc biệt là lịch sử, trong khi nhiều bạn trẻ vẫn quan tâm. Vì vậy, mình quyết định thử sức với những video ngắn trên TikTok”.
Ban đầu, các video được quay bằng điện thoại, ánh sáng đơn giản. Nhưng khi nhận được phản hồi tích cực từ người xem, Trường đầu tư nhiều hơn, từ nội dung đến hình thức. Anh cùng bạn bè lập nhóm sáng tạo, sử dụng thiết bị chuyên nghiệp, dành hàng giờ, thậm chí cả ngày để dựng một video ưng ý. “Mỗi sản phẩm đều phải đảm bảo vừa hấp dẫn, vừa chính xác. Lịch sử không cho phép sai lệch”, Trường chia sẻ.
Không chỉ riêng Trường, ngày càng nhiều bạn trẻ đang tham gia vào việc kể chuyện lịch sử theo cách riêng. Điểm chung của họ là không “giảng dạy” theo lối truyền thống mà kể lại lịch sử như những câu chuyện đời thường, gần gũi, giàu cảm xúc và dễ tiếp cận.
Một video dài 37 giây kể lại câu chuyện Bác Hồ nhường phần cơm cho chiến sĩ đạt hơn một triệu lượt xem chỉ sau vài ngày. Nội dung giản dị, cách kể nhẹ nhàng nhưng đủ sức lay động.
Nhiều TikToker khác cũng lựa chọn cách kể chuyện bằng tư liệu gốc, âm thanh thật, thậm chí là giọng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Video tóm tắt cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh trong 59 giây của cô gái Phạm Thị Thanh Hà (Đắk Lắk) đã thu hút hơn 2 triệu lượt xem. Theo Hà, điều quan trọng không phải là nói nhiều mà là chọn đúng chi tiết và kể lại bằng ngôn ngữ giản dị. Trong khi đó, Nguyễn Ngọc - nhà sáng tạo nội dung lại tập trung khai thác tư liệu lịch sử gốc. Những âm thanh từ quá khứ khi xuất hiện trong video ngắn thường tạo ra hiệu ứng cảm xúc mạnh.
Không chỉ video, podcast cũng đang trở thành “kênh” học lịch sử mới. Các chương trình như: “Chuyện người Việt kể”, “Bí ẩn sử Việt”, “Việt sử Podcast” kết hợp âm thanh, nhạc nền, hiệu ứng… mang đến trải nghiệm như nghe một bộ phim radio. “Podcast giúp em cảm nhận lịch sử bằng âm thanh. Những câu chuyện được kể rất sống động, dễ ngấm hơn”, Hoàng Minh Quân (học sinh lớp 12, Hà Nội) chia sẻ.
Lan tỏa từ không gian mạng ra đời sống
Không chỉ dừng lại ở mạng xã hội, những nội dung lịch sử do người trẻ sáng tạo đang dần tác động đến đời sống thực. Trong lớp học, nhiều giáo viên ghi nhận học sinh chủ động chia sẻ video lịch sử, đặt câu hỏi và thảo luận nhiều hơn. Điều này cho thấy, khi được truyền tải bằng hình thức phù hợp, lịch sử có thể trở nên gần gũi và hấp dẫn. Một số giáo viên cũng khuyến khích học sinh tra cứu thông tin trên nền tảng số, đồng thời hướng dẫn cách kiểm chứng với nguồn chính thống để tránh sai lệch.
Theo các chuyên gia, xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ. ThS xã hội học Lê Trang cho rằng, trong thời đại số, những nội dung ngắn, trực quan, giàu cảm xúc có khả năng thu hút cao hơn. Vì vậy, việc truyền tải giá trị truyền thống qua video ngắn là xu hướng tất yếu.
Ở góc độ giáo dục, PGS, TS Nguyễn Quang Liệu (Hiệu trưởng Trường chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận định, Gen Z (những người sinh năm 1997 đến 2012) có xu hướng tiếp nhận thông tin ngắn gọn, súc tích. Khi lịch sử được kể lại theo cách này, người trẻ không chỉ hiểu mà còn cảm nhận sâu sắc hơn.
Không dừng lại ở việc “xem cho biết”, nhiều nội dung lịch sử còn trở thành “trend” (xu hướng) trên mạng xã hội. Từ nhạc cách mạng, hình ảnh diễu binh đến trang phục truyền thống… tất cả được người trẻ sáng tạo lại theo cách riêng, tạo nên không gian văn hóa số đậm bản sắc dân tộc.
Trong gia đình, không ít phụ huynh bắt đầu xem TikTok cùng con và bất ngờ khi thấy các em hứng thú với lịch sử. Những câu chuyện giản dị về Bác Hồ trở thành “bài học đầu tiên” về đạo đức và lòng yêu nước.
Dù sáng tạo và đổi mới, những người trẻ như Lý Hữu Trường vẫn đặt yếu tố chính xác và giá trị giáo dục lên hàng đầu. “Khi nói về lịch sử, việc đảm bảo thông tin đúng là quan trọng nhất. Mình luôn tìm hiểu từ nhiều nguồn uy tín để có góc nhìn đầy đủ hơn”, Trường cho biết. Với Trường, mục tiêu lớn nhất không chỉ là thu hút người xem mà là truyền tải niềm tự hào dân tộc, giúp người trẻ hiểu và trân trọng những hy sinh của thế hệ đi trước. Trường cũng nhấn mạnh 2 yếu tố cốt lõi: Nhiệt huyết và tử tế. Nhiệt huyết để theo đuổi đam mê, tử tế để tạo ra nội dung có giá trị cho cộng đồng. “Từ những video này, mình cũng thay đổi bản thân. Trước nhiều thông tin trái chiều trên mạng, mình muốn góp một tiếng nói tích cực, giúp các bạn trẻ ‘mắt sáng, tâm trong, chí vững”, Trường nói.
Sự thành công của “Trường Lịch sử” hay nhiều nhà sáng tạo nội dung khác cho thấy: Khi lịch sử được kể bằng cảm xúc, bằng ngôn ngữ của thời đại, nó không còn là những con chữ khô khan mà trở thành những câu chuyện sống động, chạm tới trái tim người trẻ. Và từ đó, lịch sử không chỉ được “học” mà còn được “cảm”, “hiểu” và “lan tỏa” theo cách rất riêng của thế hệ hôm nay.
ĐỨC THỌ