Bò lết về đích
Ở đường chạy 42,195km nữ giải vô địch quốc gia Marathon 2026 vừa diễn ra tại Nha Trang (Khánh Hòa), tuyển thủ Hoàng Thị Ngọc Hoa dù chỉ về đích ở vị trí thứ 2, nhưng cô trở thành tâm điểm với hình ảnh vô cùng xúc động.
Khi chỉ còn cách vạch đích khoảng 20m, chân chạy sinh năm 2000 gần như kiệt sức. Những bước chân của cô loạng choạng, rồi đổ gục xuống đường, trước vạch đích chỉ chưa tới 1 mét. Bằng ý chí phi thường, VĐV người Đồng Nai bò, lết về đích trong tiếng vỗ tay của những người xung quanh. Hình ảnh càng trở nên xúc động khi Ngọc Hoa giơ tay nhìn đồng hồ để kiểm tra thông số của mình. Sau đó cô được đội ngũ y tế chăm sóc kịp thời và đã hồi phục.
Hoàng Thị Ngọc Hoa không phải là gương mặt xa lạ với làng điền kinh Việt Nam. Với riêng giải Tiền Phong Marathon, cô từng 4 lần lên ngôi vô địch nội dung marathon nữ hệ tuyển vào các năm 2020, 2022, 2024 và 2025, cùng hai tấm Huy chương Bạc năm 2021 và 2023.
Ở giải đấu năm nay, dù không bảo vệ ngôi số 1 (về nhất là VĐV Phạm Thị Hồng Lệ), nhưng Ngọc Hoa vẫn xứng đáng nhận được nhiều sự khen ngợi với nỗ lực, ý chí tuyệt vời trên đường chạy khắc nghiệt nhất của môn điền kinh.
Tuy nhiên, đây không phải lần đầu tiên Ngọc Hoa gặp sự cố tại vạch đích của giải marathon quốc gia. Cũng tại giải này năm ngoái, Ngọc Hoa một mình băng về đích, bỏ rất xa nhóm đối thủ phía sau với cách biệt lên đến hơn 4 phút 30 giây. Tuy nhiên, Ngọc Hoa bị trượt chân ngã ngay vạch đích nhưng rất may không gặp vấn đề về sức khỏe.
Ở nhiều giải đấu khác, thậm chí là SEA Games, chân chạy quê Đồng Nai thường xuyên kiệt sức, nôn ói, phải lên xe cấp cứu hoặc bò về đích. Hình ảnh này đã gây nên tranh luận trong cộng đồng chạy bộ Việt Nam.
Nhiều tranh cãi
"Là một VĐV thi đấu thành tích cao, tôi có quá trình tập luyện và chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước. Khi bước vào đường đua, đặc biệt là mang trên mình màu áo của đơn vị, tôi luôn muốn cố gắng hết sức mình để mang thành tích tốt nhất về cho đoàn. Việc cơ thể chạm đến giới hạn trong thể thao đỉnh cao là điều chúng tôi luôn phải đối mặt”, Ngọc Hoa chia sẻ.
Trên thực tế, chuyện VĐV kiệt sức, phải bò về đích không hiếm ở các giải chạy. Tại Olympic Rio 2016, VĐV nữ người Mỹ Shalane Flanagan đã gục xuống ngay sau khi cán đích nội dung marathon và phải nhờ nhân viên y tế hỗ trợ do kiệt sức và quá nhiệt.
Trước đó, ở Olympic London 2012, VĐV người Thụy Sĩ Tadesse Abraham cũng loạng choạng và gần như không thể tự đứng vững sau khi về đích, phản ánh tình trạng suy giảm huyết áp đột ngột sau vận động cường độ cao.
Tại giải Austin Marathon 2015, VĐV Hyvon Ngetich (Kenya) đã gục ngã chỉ còn vài mét trước vạch đích và phải bò hoàn toàn bằng tay và đầu gối để hoàn thành cuộc đua.
Theo các chuyên gia thể thao, nguyên nhân chính khiến các VĐV bị kiệt sức khi về đích đến từ chiến thuật phân phối sức, hay “pacing”. Trong marathon, việc duy trì tốc độ phù hợp với ngưỡng lactate threshold (cường độ vận động mà tại đó nồng độ acid lactic bắt đầu tích tụ trong máu nhanh hơn khả năng cơ thể đào thải) là yếu tố quyết định. Nếu VĐV chạy vượt ngưỡng này trong thời gian dài, cơ thể sẽ tích tụ mệt mỏi nhanh hơn và dễ “đụng tường” ở giai đoạn cuối.
Ngoài ra, sự thích nghi với thời tiết, chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi… cũng có tác động lớn tới sức khỏe của VĐV trong một cuộc đua đường dài. Là một VĐV chuyên nghiệp, tất cả đều phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để chinh phục thành tích, đồng thời đảm bảo sức khỏe cho mình.
Với trường hợp của Ngọc Hoa, việc VĐV này liên tục rơi vào tình trạng kiệt sức, thậm chí phải cấp cứu, rõ ràng là điều cần phải có những phân tích, đánh giá kỹ hơn về chuyên môn. Đây là trách nhiệm không chỉ của ngành thể thao (nơi mà Ngọc Hoa đang là tuyển thủ quốc gia), mà còn với địa phương, Ban tổ chức các giải đấu và đặc biệt của chính VĐV.
"Tôi rất mong mọi người, đặc biệt là các anh chị em chạy bộ phong trào, hãy luôn lắng nghe cơ thể của mình khi tập luyện, thi đấu. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và một quá trình tập luyện tích lũy đủ dài, mọi người không nên gồng ép bản thân vượt quá giới hạn”, Ngọc Hoa gửi lời khuyên tới những người đang theo đuổi môn chạy bộ.
Quang Minh