Ấm áp hình ảnh chợ quê truyền thống
Những phiên chợ quê tại Đồng Tháp không chỉ giữ hồn văn hóa miệt vườn mà còn là điểm thu hút khách du lịch, mở hướng sinh kế bền vững, nâng giá trị nông sản, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Điểm đáng chú ý là mỗi phiên chợ không đơn thuần phục vụ tham quan, trải nghiệm mà còn trực tiếp tạo đầu ra ổn định cho nông sản “cây nhà lá vườn”, giúp người dân tăng thêm thu nhập.
Khởi đầu cho hành trình ấy là chợ quê Tân Thuận Đông (phường Cao Lãnh) - điểm hẹn cuối tuần quen thuộc của du khách gần xa. Từ hơn 20 hộ dân tham gia những ngày đầu năm 2022, đến nay mô hình đã quy tụ khoảng 70 hộ với hàng chục món ăn, nông sản, bánh dân gian do bàn tay khéo léo của người nông dân làm ra. Chợ hoạt động từ 14 - 20h thứ bảy hằng tuần, mỗi buổi chợ có từ 2.000 - 3.000 lượt khách. Đến nay, chợ đã thu hút hơn 200.000 lượt khách trong, ngoài tỉnh và khách nước ngoài đến tham quan, trải nghiệm.
Không gian chợ tái hiện lại khung cảnh chợ xưa, đó là những chiếc bàn tre, quầy hàng lợp lá đơn sơ, bày bán đủ thức quà dân dã. Du khách như lạc vào “bảo tàng ẩm thực” thu nhỏ của miền Tây với các món ăn: Bánh xèo, bánh khọt, bánh bò, bánh đúc, bánh lá mít, chuối nướng, khoai lang nướng, bắp nướng... đến các loại đặc sản đồng quê tươi ngon và rau củ quả hái trong vườn. Chị Lương Thu Minh, du khách đến từ Huế chia sẻ: “Điều làm nên sự khác biệt và sức hút của chợ quê ở Đồng Tháp không chỉ nằm ở sản vật, mà là nơi văn hóa, giải trí được lồng ghép một cách khéo léo. Đến đây, tôi được nghe đờn ca tài tử Nam bộ, câu hò Đồng Tháp trầm bổng ngọt ngào. Cùng với đó là những trò chơi dân gian như Đua xuồng, bắt vịt... biến phiên chợ thành “lễ hội văn hóa thu nhỏ” sinh động. Không gian nơi đây rất thoáng mát, phù hợp với các chuyến du lịch nghỉ dưỡng”.
Có thể thấy, thành công của phiên chợ không chỉ về mặt kinh tế, mà còn là động lực phát triển cộng đồng mạnh mẽ, khẳng định giá trị của việc khai thác văn hóa bản địa. Nếu du lịch hiện đại thường tìm kiếm sự tiện nghi và sang trọng, thì du khách đến với chợ quê lại tìm kiếm một điều giản dị và chân thật, giúp gợi lại bao ký ức một thời. Anh Trần Quốc Hùng, du khách phường Sa Đéc chia sẻ: “Hồi nhỏ tôi thích ăn món đá bào si rô, cà rem… nhưng ít nơi bán, đến chợ quê tôi lại được thưởng thức lại món ăn của ngày xưa mình từng thích”.
Tiếp nối thành công đó, không gian trải nghiệm Đêm Tân Thuận Tây (phường Cao Lãnh) được xem là bước phát triển chiều sâu của du lịch cộng đồng về đêm. Không gian này mở ra cơ hội việc làm cho người dân thông qua các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống như giũ cá cơm, làm thuốc rê, quết bánh phồng, nướng bánh dân gian, cất vó bắt cá. Bà Hồ Huệ Thu Hằng, Phó Chủ tịch UBND phường Cao Lãnh nhấn mạnh: “Việc củng cố và ra mắt trở lại Đêm Tân Thuận Tây nhằm tạo thêm sản phẩm du lịch cộng đồng đặc sắc về đêm, đồng thời giữ gìn nghề truyền thống, mở thêm sinh kế cho bà con. Chúng tôi hướng đến việc để mỗi người dân vừa là chủ thể văn hóa, vừa trực tiếp hưởng lợi từ du lịch”.
Du lịch cộng đồng nâng thu nhập bền vững
Chợ quê độc đáo này đã nhanh chóng biến nơi đây thành điểm sáng trên bản đồ du lịch miền Tây. Theo số liệu từ Phòng Văn hóa - Xã hội phường Cao Lãnh, bình quân mỗi tuần dao động từ 2.500 - 3.000 lượt khách, với doanh thu đạt khoảng 250 triệu đồng. Vào các dịp lễ, con số này tăng vọt lên từ 3.500 - 7.000 lượt khách, doanh thu đạt khoảng 450 triệu đồng. Bà Nguyễn Thị Thanh, một trong những tiểu thương đầu tiên tham gia chợ quê với món bánh xèo chia sẻ: “Tham gia chợ quê, mỗi tuần, sau khi trừ chi phí, thuê nhân công tôi lãi khoảng 700.000 đồng, góp phần trang trải cuộc sống”.
Chợ quê Gò Tháp (xã Đốc Binh Kiều) lại tạo dấu ấn riêng khi gắn với không gian sen và Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Gò Tháp. Những gian hàng lợp lá, quầy tre mộc mạc bày bán sen tươi, trà sen, bánh sen, cá đồng, rau đồng… giúp nâng giá trị sản vật địa phương ngay tại điểm đến du lịch. Bà Phạm Út Em, tiểu thương bán các món từ sen cho biết, nguồn thu từ chợ giúp gia đình có điều kiện đầu tư mở rộng diện tích trồng sen và chế biến sâu sản phẩm. “Khách rất thích đồ quê do mình tự trồng, tự làm. Nhờ vậy sen không chỉ bán bông mà còn thành chè, sữa, bánh, giá trị tăng lên nhiều lần”, bà Út Em nói.
Điểm nhấn nổi bật là chợ phiên Xóm Rẫy (phường Mỹ Ngãi) cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt. Tính từ đầu năm đến nay, lễ ra mắt điểm du lịch cộng đồng với gần 30 quầy kinh doanh bánh dân gian, nước uống truyền thống, nông sản sạch và đờn ca tài tử đã đạt doanh thu trên 1,2 tỷ đồng. Ông Nguyễn Hoàng Hơn, Chủ tịch UBND phường Mỹ Ngãi cho biết: Địa phương xác định phát triển chợ phiên gắn với tài nguyên bản địa là hướng đi trọng tâm để tạo việc làm cho nông dân sau sáp nhập. Điều quan trọng nhất là bà con có thêm đầu ra cho nông sản, đặc sản quê nhà, từ đó tăng thu nhập và nâng chất lượng cuộc sống.
Từ hiệu quả thực tế có thể thấy mô hình chợ quê tại Đồng Tháp đang đi đúng hướng khi biến tài nguyên văn hóa bản địa thành giá trị kinh tế cụ thể. Mỗi mớ rau, trái cây, chiếc bánh dân gian đều mang theo câu chuyện lao động của người nông dân, vừa nâng tầm sản phẩm quê hương, vừa mở lối thoát nghèo bền vững cho vùng nông thôn. Điểm thú vị nữa ở chợ quê là du khách được tự tay làm các món bánh xèo, bánh khọt, bánh kẹp chuối tại các quầy hàng chuyên phục vụ trải nghiệm... giúp du khách cảm nhận trọn vẹn sự công phu và nét văn hóa ẩm thực miền Tây.
Thành công của chợ quê là sự kết hợp hài hòa của nhiều yếu tố: Sự ưu ái của thiên nhiên cù lao, sự đồng lòng của người dân và đặc biệt là sự quan tâm, chỉ đạo của chính quyền địa phương. Từ mô hình du lịch cộng đồng, chợ quê đã mở ra tiềm năng phát triển các loại hình dịch vụ khác tại cù lao và các địa phương lân cận, tạo nên một chuỗi giá trị du lịch bền vững, góp phần xây dựng hình ảnh du lịch đặc trưng miệt sông nước của Đồng Tháp.
Huyền Thu