Du lịch đêm “đánh thức” di sản
Sau khi trải nghiệm tour “Đêm thiêng liêng” cùng con trai tại di tích Nhà tù Hỏa Lò, chị Nguyễn Thùy Dương (Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết, vì muốn con tìm hiểu thêm về lịch sử, chị đã mua vé tham quan khu di tích Hỏa Lò vào buổi tối. Đến chương trình "Đêm thiêng liêng", chị và rất nhiều du khách đã bước vào không gian tối của nhà tù Hỏa Lò với ánh sáng leo lét của những ngọn đèn dầu, tái hiện cuộc sống của các chiến sĩ cách mạng trong thời kỳ kháng chiến. Khách tham quan được nghe kể những câu chuyện cảm động về tinh thần bất khuất, về tình đồng chí, đồng đội, những khoảnh khắc đau thương nhưng hào hùng. Điểm nhấn là phần tái hiện "Đường hầm ký ức" với công nghệ ánh sáng và âm thanh hiện đại, tạo cảm giác chân thực về không gian nhà tù xưa. “Không gian ban đêm khá tối nên khi mới bước chân vào tôi cảm thấy có chút e sợ. Tuy nhiên, sau khi trải nghiệm, tôi thấy chương trình rất ý nghĩa, nhất là với lớp trẻ giúp các bạn hiểu biết hơn về lịch sử, truyền thống cách mạng, những hy sinh mất mát, giáo dục lòng biết ơn đối với sự hy sinh kiên cường của thế hệ cha anh”, chị Dương chia sẻ.
Đại diện Ban quản lý di tích Nhà tù Hỏa Lò cho biết, mục tiêu lớn nhất của các tour đêm là lan tỏa lòng biết ơn đối với thế hệ cha ông đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Để đảm bảo chất lượng trải nghiệm, mỗi tour đêm chỉ giới hạn số lượng khách nhất định, khoảng 80 đến 100 người. Các chương trình thường “cháy vé”, vì vậy du khách cần đặt trước khoảng một đến hai tháng.
Thành công của tour đêm tại di tích nhà tù Hỏa Lò cũng mở đường cho nhiều sản phẩm tương tự. Một tọa độ du lịch đêm khác tại Hà Nội là Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Tại đây, những hoạt động đưa du khách qua nhiều cung bậc cảm xúc, khi trải nghiệm lớp học với thầy đồ, trò chơi dân gian… tích hợp công nghệ 3D mang đến cho du khách những trải nghiệm hoàn toàn mới. Tour đêm kéo dài 90 phút, đưa du khách ngược về thời kỳ "khoa bảng" của các sĩ tử xưa. Dưới ánh đèn vàng ấm áp, những câu chuyện về các kỳ thi Đình, về truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo của người Việt.
Ngoài khách nội địa, tour đêm Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng thu hút nhiều du khách quốc tế. Anh Henry, du khách người Anh cho biết đặc biệt ấn tượng với cách các chương trình tôn vinh và kể lại câu chuyện lịch sử của di tích. “Tôi thực sự thích cách các bạn gìn giữ và tôn trọng giá trị của nơi này. Thông qua âm nhạc và những câu chuyện lịch sử, tôi có thể hiểu thêm về văn hóa Việt một cách rất thú vị”, anh Henry nói.
Phát triển du lịch đêm: Cơ hội để Hà Nội hút khách
Hà Nội có nhiều lợi thế phát triển du lịch đêm, trong đó hệ thống hạ tầng kết nối các điểm du lịch, điểm tham quan, điểm hoạt động kinh tế ban đêm thuận lợi cho du khách. Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ nhu cầu giải trí, ăn uống, mua sắm, nghỉ ngơi phục vụ du khách tương đối phát triển. Bên cạnh đó, Thủ đô sở hữu khối lượng di sản, di tích đồ sộ cùng với hệ giá trị văn hóa, nghệ thuật đặc sắc, là một trong những nguồn lực giúp thành phố có điều kiện để phát triển du lịch đêm. Hà Nội còn có nhiều không gian để phát triển du lịch đêm, cả không gian cộng đồng khu vực nội, ngoại thành và các tổ hợp vui chơi, giải trí riêng biệt...
Hiện du lịch đêm tại Hà Nội có hơn 20 sản phẩm nổi bật như tham quan di tích (Hỏa Lò, Hoàng Thành, Văn Miếu - Quốc Tử Giám), tour phố cổ, show diễn thực cảnh "Tinh hoa Bắc bộ" và phố đi bộ/ẩm thực (Tạ Hiện, Đồng Xuân), tour văn học chữ Tâm - chữ Tài tại Bảo tàng Văn học Việt Nam cùng các không gian đi bộ: Thành cổ Sơn Tây, phố ẩm thực đảo Ngọc - Ngũ Xã, phố đi bộ Trần Nhân Tông… Các tour thường kéo dài 3 - 4 tiếng, mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo về văn hóa, lịch sử và ẩm thực của Thủ đô.
Việc phát triển du lịch đêm không chỉ giúp “đánh thức” giá trị di sản của Hà Nội mà còn mở ra cơ hội cho ngành du lịch Thủ đô. Đây được xem là hướng đi giàu tiềm năng để thành phố nâng cao sức cạnh tranh trong bản đồ du lịch đô thị. Tuy nhiên, hoạt động du lịch đêm còn bộc lộ nhiều bất cập, dịch vụ ban đêm chưa đa dạng, chưa có sự kết nối, mới tập trung vào dịp cuối tuần. Bởi vậy, việc đầu tư, khai thác hiệu quả để phát huy lợi thế của loại hình này đang cần được quan tâm.
Các chuyên gia du lịch cho rằng, phát triển kinh tế đêm tại Hà Nội, trong đó có du lịch đêm là vấn đề được đặt ra từ lâu. Do đó, để phát triển sản phẩm du lịch đêm, Hà Nội cần có thêm nhiều chiến lược bài bản, đồng bộ hơn, từ đó thu hút doanh nghiệp đầu tư. Vấn đề quy hoạch cần được coi là một trong những điều kiện tiên quyết cùng đồng bộ với chính sách cho loại hình kinh tế này.
Theo lãnh đạo Hiệp hội Lữ hành Việt Nam, hoạt động du lịch trong kinh tế đêm cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực và của cả người dân. Nhưng để làm được điều này đòi hỏi cơ quan quản lý có cơ chế chính sách phù hợp, đặc thù cho hoạt động kinh tế đêm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù như: Du lịch văn hóa, du lịch ẩm thực đêm, du lịch mua sắm.
Còn trong dài hạn, ngành du lịch Thủ đô cần tập trung nghiên cứu, xây dựng và phát triển một số mô hình du lịch đêm tại một số địa phương có thế mạnh tiềm năng, trong đó tập trung theo 2 hướng: Hoàn thiện và nâng cao chất lượng mô hình du lịch đêm tại các phường trung tâm (Hoàn Kiếm, Tây Hồ) và quy hoạch, xây dựng các tổ hợp du lịch đêm riêng biệt, chuyên nghiệp (khu vực ngoại thành). Hà Nội được kỳ vọng sẽ là một trong những địa phương xây dựng thành công mô hình về phát triển sản phẩm du lịch đêm, giúp khẳng định thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến, tăng cường thu hút khách, tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch nội địa và quốc tế.
Nguyệt Hà