Hơn 108.900 doanh nghiệp rời thị trường sau 4 tháng
Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), riêng trong tháng 4, cả nước có 8.863 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 75,2% so với tháng trước và tăng 23,4% so với cùng kỳ năm 2025.
Cùng thời điểm, có thêm 5.388 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể và 3.473 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Tính chung 4 tháng đầu năm, khoảng 108.900 doanh nghiệp đã rút lui khỏi thị trường, bình quân hơn 27.000 doanh nghiệp mỗi tháng phải đóng cửa hoặc tạm dừng hoạt động.
Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh chiếm tỷ trọng lớn nhất với khoảng 72.200 đơn vị, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Trong bối cảnh sức cầu thị trường phục hồi chậm, chi phí vốn và chi phí vận hành còn ở mức cao, nhiều doanh nghiệp lựa chọn tạm ngừng hoạt động nhằm giảm thiểu thua lỗ, bảo toàn dòng tiền và chờ cơ hội phục hồi.
Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, bức tranh doanh nghiệp vẫn xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực. Trong 4 tháng đầu năm, khoảng 41.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 8,6% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung cả số doanh nghiệp thành lập mới và doanh nghiệp tái gia nhập thị trường, cả nước ghi nhận hơn 119.400 doanh nghiệp mới hoặc hoạt động trở lại, tăng 32,8% so với cùng kỳ. Bình quân mỗi tháng có gần 30.000 doanh nghiệp gia nhập hoặc tái hoạt động, cao hơn số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Đánh giá về làn sóng doanh nghiệp rời thị trường, PGS, TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính cho rằng, đây là quá trình đào thải mang tính chu kỳ và là quy luật tất yếu của kinh tế thị trường.
Theo ông Long, trong giai đoạn tín dụng nới lỏng và dòng tiền giá rẻ trước đây, nhiều doanh nghiệp được thành lập theo phong trào, phụ thuộc lớn vào đòn bẩy tài chính nhưng thiếu nền tảng quản trị cũng như năng lực cạnh tranh thực chất. Khi thị trường bước vào giai đoạn khó khăn, sức mua suy giảm và chi phí vốn tăng lên, các doanh nghiệp yếu kém buộc phải rời khỏi cuộc chơi. “Đây là quy luật đào thải khắc nghiệt nhưng công bằng của thị trường. Quá trình này cần thiết để nền kinh tế hình thành lớp doanh nghiệp có sức chống chịu và năng lực cạnh tranh tốt hơn”, ông Long nhận định.
Theo các chuyên gia kinh tế, diễn biến này cho thấy nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ về chất lượng doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp mới hiện tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng cao như thương mại điện tử, công nghệ số, kinh tế xanh, nông nghiệp công nghệ cao và các mô hình dịch vụ nền tảng.
Các chuyên gia cũng cho rằng, quá trình sàng lọc hiện nay sẽ tạo điều kiện để nguồn lực thị trường được phân bổ hiệu quả hơn, hướng vào những doanh nghiệp có năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng cao và mô hình quản trị bền vững.
Xuất hiện tín hiệu tích cực cho quý II
Theo bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê), việc đánh giá sức khỏe doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào doanh thu hay lợi nhuận mà cần nhìn tổng thể khả năng chống chịu và thích ứng trước biến động kinh tế.
Bà Nga cho biết, trong quý I, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9%, cao hơn mức tăng 8,3% của cùng kỳ năm 2025. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu.
Các lĩnh vực gắn với xuất khẩu như điện tử, thiết bị điện, dệt may, da giày và chế biến gỗ duy trì đà tăng khá. Bên cạnh đó, nhóm ngành phục vụ xây dựng như sắt thép, xi măng và vật liệu phi kim loại cũng ghi nhận tăng trưởng tích cực nhờ tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh.
Kết quả khảo sát doanh nghiệp cho thấy tâm lý thị trường đang dần cải thiện trong quý II. Có 40,8% doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo dự báo tình hình sản xuất kinh doanh quý II khả quan hơn quý I; 37,5% cho rằng hoạt động sẽ ổn định và chỉ 21,7% dự báo khó khăn hơn.
Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp FDI tỏ ra lạc quan nhất khi có tới 80% doanh nghiệp dự báo hoạt động sản xuất kinh doanh trong quý II sẽ tốt hơn hoặc duy trì ổn định. Tỷ lệ này tại khu vực doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp ngoài Nhà nước lần lượt đạt 79,6% và 77,3%.
Về đơn hàng mới, 37,7% doanh nghiệp kỳ vọng số lượng đơn đặt hàng trong quý II tăng lên, trong khi 30,3% doanh nghiệp dự báo đơn hàng xuất khẩu sẽ cải thiện.
Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều thách thức, Chính phủ nhiệm kỳ 2026 - 2030 tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, song song với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là ổn định mặt bằng lãi suất nhằm giảm áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy giải ngân đầu tư công, đặc biệt với các dự án hạ tầng quy mô lớn để kích thích tăng trưởng và tạo việc làm. Bên cạnh đó, Chính phủ định hướng tiếp tục cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Theo kế hoạch, trong quý II sẽ hoàn thành mục tiêu cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ so với năm 2024; đồng thời tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện và loại bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Các chính sách hỗ trợ về thuế, phí, logistics, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh cũng sẽ tiếp tục được triển khai nhằm thúc đẩy khu vực doanh nghiệp phục hồi và phát triển.
Đặc biệt, Chính phủ định hướng thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào các dự án trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và công nghệ cao; đồng thời triển khai Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong trong giai đoạn mới.
Minh Châu