Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu tích cực ấy vẫn là áp lực lớn về năng lực cán bộ cơ sở, hạ tầng công nghệ và bài toán phân cấp gắn với nguồn lực thực thi.
Người dân cảm nhận rõ sự thay đổi
Những ngày gần đây, Trung tâm Phục vụ hành chính công (TT PVHCC) xã Ea Phê (Đắk Lắk) luôn đông người đến giao dịch. Trong dòng người chờ giải quyết thủ tục đất đai, hộ tịch hay xác nhận giấy tờ, ông Đỗ Thanh Tài, người dân thôn 4, xã Ea Phê cảm nhận rõ sự thay đổi của chính quyền cơ sở sau sáp nhập. Theo ông Tài, điều dễ nhận thấy nhất là thái độ phục vụ và cách làm việc của cán bộ xã đã khác trước. Người dân được hướng dẫn cụ thể hơn, thủ tục được xử lý nhanh hơn và không khí làm việc cũng cởi mở hơn. “Hiện dịch vụ công của xã Ea Phê làm rất tốt. Tôi cảm nhận rõ cán bộ gần dân hơn, làm việc logic hơn trước”, ông Tài chia sẻ.
Không chỉ tại Đắk Lắk, nhiều địa phương khác cũng ghi nhận những chuyển động tích cực sau một năm vận hành mô hình CQĐP 2 cấp. Tỉnh Quảng Trị sau hợp nhất từng bước hình thành bộ máy quản lý theo hướng giảm tầng nấc trung gian, tăng tính trực tiếp trong điều hành. Ông Trần Vũ Khiêm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị cho biết, sau gần một năm vận hành, bộ máy mới hoạt động ổn định, thông suốt; hiệu lực, hiệu quả, quản lý nhà nước từng bước được nâng lên. Nhiều thủ tục hành chính (TTHC) được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Một trong những thay đổi rõ nhất là hệ thống TT PVHCC cấp xã được hình thành đồng bộ hơn. Người dân ở nhiều địa phương không còn phải đi xa hay qua nhiều tầng nấc trung gian để hoàn thiện hồ sơ như trước.
Theo kết quả điều tra xã hội học tại Quảng Trị, mức độ hài lòng của người dân đối với cơ quan hành chính nhà nước tại 78 xã, phường, đặc khu đạt trung bình hơn 86%, nhiều nơi đạt trên 90%.
Áp lực lớn dồn về cấp xã
Dù bộ máy mới dần vận hành ổn định nhưng tại nhiều địa phương đang thiếu cán bộ so với chỉ tiêu biên chế được giao. Tại xã Ea Phê (Đắk Lắk), ông Trần Quốc Huy, Phó Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cho biết, đơn vị thiếu nhân lực nghiêm trọng. Theo đề án vị trí việc làm, trung tâm cần 21 người nhưng hiện chỉ bố trí được 5 người. Thiếu người khiến nhiều cán bộ phải kiêm nhiệm cùng lúc nhiều phần việc ngoài chuyên môn. Có người vừa làm khuyến nông, vừa phụ trách kế toán; nhiều cán bộ khác cũng phải gánh thêm các lĩnh vực mới chưa từng tiếp cận trước đây. “Có những thời điểm cán bộ làm việc đến 7 - 8h tối mới xong”, ông Huy nói.
Theo thống kê của UBND tỉnh Đắk Lắk, địa phương thiếu hơn 2.300 cán bộ, công chức cấp xã so với biên chế được giao. Nhiều nơi vẫn bố trí cán bộ chưa phù hợp chuyên môn, đặc biệt ở các lĩnh vực y tế, giáo dục và công nghệ thông tin.
Bên cạnh bài toán nhân lực là sức ép về hạ tầng và chuyển đổi số. Ở nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa, trụ sở làm việc xuống cấp, trang thiết bị thiếu đồng bộ, đường truyền mạng chưa ổn định khiến việc xử lý hồ sơ điện tử gặp không ít khó khăn. Nhiều cán bộ cơ sở cho biết phải sử dụng đồng thời nhiều phần mềm quản lý khác nhau do dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương chưa được kết nối liên thông. Điều này làm tăng áp lực công việc, kéo dài thời gian xử lý thủ tục và ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người dân.
Từ “sắp xếp” đến nâng chất lượng quản trị
Sau gần một năm vận hành, nhiều địa phương nhìn nhận bài toán hiện nay không còn dừng ở việc tinh gọn bộ máy mà là nâng chất lượng quản trị và năng lực thực thi ở cơ sở. Ông Lương Nguyễn Minh Triết, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk nhấn mạnh, mô hình CQĐP 2 cấp không đơn thuần là sắp xếp tổ chức mà là cuộc cải cách về phương thức quản trị. Việc phân cấp, phân quyền phải đi cùng phân bổ nguồn lực phù hợp, tránh tình trạng giao việc nhưng không giao đủ con người, tài chính hay điều kiện thực hiện. Cấp tỉnh phải mạnh về chiến lược và cấp xã phải mạnh về thực thi.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Phương, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Quảng Trị cho rằng, để mô hình CQĐP 2 cấp phát huy hiệu quả bền vững, cần tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã, đặc biệt là kỹ năng số, năng lực tham mưu và khả năng xử lý tình huống thực tiễn.
Trước thực trạng nêu trên, nhiều địa phương ưu tiên đầu tư cho chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu liên thông và cải cách TTHC nhằm giảm áp lực cho bộ máy cơ sở. Tại Điện Biên, hơn 11.800 lượt cán bộ, công chức, viên chức được tập huấn nhằm nâng cao năng lực quản lý, điều hành trong điều kiện mô hình mới. Địa phương này cũng bố trí hơn 1.157 tỷ đồng để phục vụ việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đầu tư cơ sở vật chất và hỗ trợ cán bộ bị ảnh hưởng sau sáp nhập.
KHÁNH VÂN