Dịch bệnh Ebola diễn biến phức tạp tại nhiều quốc gia châu Phi, đặc biệt tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, khiến WHO phải nâng mức đánh giá rủi ro đối với chủng virus Ebola Bundibugyo lên mức rất cao ở phạm vi quốc gia. Đây được xem là một trong những đợt bùng phát đáng lo ngại nhất trong nhiều năm gần đây do tốc độ lây lan nhanh, phát hiện muộn và thiếu công cụ kiểm soát đặc hiệu.
Tại Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Ebola. Tuy nhiên, Bộ Y tế nhận định không thể loại trừ nguy cơ dịch xâm nhập thông qua hoạt động du lịch, giao thương quốc tế. Người từ vùng dịch có thể di chuyển qua nhiều quốc gia trung gian trước khi nhập cảnh vào Việt Nam, làm tăng nguy cơ xuất hiện ca bệnh xâm nhập.
Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) có văn bản hỏa tốc yêu cầu các cơ sở y tế, sở y tế các tỉnh, thành phố chủ động phòng chống bệnh do virus Ebola trước nguy cơ bệnh lây lan, đề nghị các đơn vị tăng cường công tác phòng, chống dịch bệnh trong cơ sở khám, chữa bệnh, đặc biệt lưu ý các trường hợp mới đến nước đã hoặc đang có dịch trong vòng 21 ngày. Đồng thời, tăng cường thực hiện kiểm tra, giám sát thực hiện kiểm soát nhiễm khuẩn tại các cơ sở khám, chữa bệnh, thực hiện việc sàng lọc, phân loại, cách ly nghiêm ngặt tất cả các trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc virus Ebola tại cơ sở điều trị.
Bộ Y tế cũng đã ban hành Quyết định số 1505/QĐ-BYT về hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola phiên bản cập nhật mới nhất. Một điểm mới đáng chú ý trong hướng dẫn năm 2026 là quản lý chặt người tiếp xúc gần.
Bệnh do virus Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm. Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia dịch tễ, điều đáng lo ngại ở dịch Ebola không chỉ nằm ở số ca mắc mà còn ở chính chủng virus gây bệnh. BS CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, virus Ebola hiện có 6 chủng, trong đó Ebola Sudan và Bundibugyo là các chủng thường gây dịch ở người. Chủng Bundibugyo đang lưu hành tại Congo và Uganda có tỷ lệ tử vong ước tính khoảng 30 - 50%, thậm chí có thể lên đến 90% trong một số đợt dịch.
Một yếu tố khác ít được nhắc đến nhưng đặc biệt nguy hiểm là thời gian ủ bệnh Ebola có thể kéo dài từ 2 - 21 ngày. Trong khoảng thời gian này, người nhiễm bệnh có thể di chuyển qua nhiều quốc gia trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Đây cũng là lý do Bộ Y tế Việt Nam đánh giá nguy cơ dịch xâm nhập thông qua du lịch và giao thương quốc tế là hoàn toàn có thể xảy ra, mặc dù hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Ebola.
Duy Anh