Những chiếc bẫy được giăng sẵn trên không gian mạng
Bạn H.T.Y.Q. là một trong những nạn nhân của các trang tuyển dụng giả mạo. Sau khi nộp hồ sơ trực tuyến vào một chuỗi cà phê nổi tiếng nhưng chờ mãi không nhận được phản hồi, Q. đã tìm kiếm thêm thông tin trên mạng xã hội. Tại đây, em phát hiện một fanpage có tên gần giống với trang tuyển dụng chính thức, sử dụng bộ nhận diện tương tự nên tin rằng đây là kênh tuyển dụng của doanh nghiệp. Sau khi liên hệ, Q. được phản hồi rất nhanh và từng bước bị dẫn dắt chuyển tiền, mất hơn 1 triệu đồng.
Không chỉ dừng lại ở lừa đảo tài chính, nhiều đối tượng còn lợi dụng mạng xã hội để dụ dỗ thanh thiếu niên tham gia những chuyến đi tiềm ẩn nguy cơ bị mua bán người hoặc cưỡng bức lao động.
Mới đây, tối 30/5, trong quá trình tuần tra trên Quốc lộ 6, tổ công tác Đội CSGT đường bộ số 2, Công an tỉnh Sơn La đã phát hiện 3 thiếu nữ gồm T.T.T. (SN 2014), L.T.T. (SN 2013) và L.T.N. (SN 2012), cùng trú tại xã Nà Tấu, tỉnh Điện Biên, có nhiều biểu hiện bất thường khi di chuyển trên xe khách tuyến Điện Biên - Sơn La - Hà Nội.
Qua xác minh, lực lượng chức năng xác định các em đã bị đối tượng trên mạng xã hội dụ dỗ bằng lời mời gọi “việc nhẹ lương cao”. Tin tưởng lời hứa hẹn hấp dẫn, các em giấu gia đình, bỏ học và lên xe khách theo hướng dẫn của đối tượng. Rất may, vụ việc đã được phát hiện kịp thời và các em được đưa trở về địa phương an toàn.
Theo cơ quan chức năng, lừa đảo tuyển cộng tác viên trực tuyến hiện là một trong những thủ đoạn phổ biến nhất. Đối tượng thường đăng tải thông tin tuyển dụng trên Facebook, TikTok, Telegram hoặc các hội nhóm SV với nội dung hấp dẫn như làm việc tại nhà từ 1-2 giờ mỗi ngày, chỉ cần điện thoại thông minh, thu nhập từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng. Khi nạn nhân liên hệ, đối tượng yêu cầu thực hiện những “nhiệm vụ” như tăng tương tác, đánh giá sản phẩm, chốt đơn hàng ảo trên các sàn thương mại điện tử và chuyển tiền để “kích hoạt tài khoản” hoặc “nâng cấp nhiệm vụ”. Ban đầu, nạn nhân thường nhận được một khoản lợi nhuận nhỏ nhằm tạo lòng tin. Tuy nhiên, khi chuyển số tiền lớn hơn, đối tượng lập tức cắt liên lạc hoặc khóa tài khoản.
Đáng lo ngại hơn, công nghệ Deepfake đang được sử dụng để tạo ra các video hoặc cuộc gọi giả mạo cơ quan chức năng với mức độ chân thực rất cao. Chỉ từ những hình ảnh, đoạn ghi âm được thu thập trên mạng xã hội, đối tượng có thể dựng lên hình ảnh cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc tòa án để gọi điện đe dọa nạn nhân. Nhiều HSSV nhận được thông báo rằng mình có liên quan đến các vụ án ma túy, rửa tiền hoặc vi phạm pháp luật và bị yêu cầu chuyển tiền vào “tài khoản an toàn” phục vụ điều tra. Do thiếu hiểu biết pháp luật và tâm lý hoang mang, không ít người đã làm theo yêu cầu của đối tượng lừa đảo.
Nâng cao kỹ năng để tự bảo vệ mình
Bộ Công an đã nhiều lần cảnh báo về thủ đoạn lôi kéo HSSV mở hoặc cho thuê tài khoản ngân hàng để phục vụ các hoạt động lừa đảo, rửa tiền. Vì thiếu hiểu biết pháp luật, nhiều người trẻ vô tình trở thành mắt xích trong các đường dây tội phạm, thậm chí có nguy cơ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, nguyên nhân khiến HSSV dễ trở thành nạn nhân trước hết xuất phát từ việc thiếu kỹ năng nhận diện các chiêu trò lừa đảo trên môi trường số. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, nhiều em có xu hướng tin tưởng vào thông tin được chia sẻ trực tuyến mà chưa kiểm chứng qua nguồn chính thống. Cùng với đó là tâm lý muốn kiếm thêm thu nhập trong dịp hè, mong muốn độc lập tài chính hoặc tham gia các chương trình trải nghiệm hấp dẫn.
Một nguyên nhân khác là sự thiếu quan tâm, giám sát của gia đình trong thời gian nghỉ hè. Nhiều phụ huynh bận rộn công việc, ít theo dõi hoạt động trực tuyến của con em mình, trong khi bản thân cũng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về công nghệ để nhận diện các dấu hiệu bất thường. Hậu quả của các vụ lừa đảo không chỉ dừng lại ở thiệt hại về tài sản. Nhiều HSSV rơi vào trạng thái hoang mang, mặc cảm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý. Thậm chí, có em vì sợ bị trách mắng nên không dám trình báo cơ quan chức năng, tạo điều kiện để các đối tượng tiếp tục thực hiện hành vi với nhiều nạn nhân khác.
Để chủ động phòng ngừa, lực lượng công an khuyến cáo người dân chỉ tiếp cận thông tin tuyển sinh, tuyển dụng từ các kênh chính thức của cơ sở giáo dục, doanh nghiệp hoặc cơ quan chức năng; tuyệt đối không chuyển tiền đặt cọc, phí hồ sơ cho các tổ chức, cá nhân chưa được xác minh rõ ràng; cảnh giác với những lời mời gọi việc làm online có thu nhập cao bất thường; không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho người lạ trên mạng.
Đại úy Phan Hoàng Sử, Công an phường Trấn Biên (Đồng Nai) khuyến cáo, tuyệt đối không nhắn tin, trao đổi với người lạ trên mạng khi được rủ rê đi làm xa hoặc hứa hẹn thu nhập hấp dẫn trong dịp hè. Khi gặp những trường hợp bất thường, các em cần thông báo ngay cho gia đình, thầy cô hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.
Trong thời đại số, việc sử dụng internet và mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của giới trẻ. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội học tập, kết nối và việc làm, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trang bị kỹ năng số, nâng cao cảnh giác và chủ động kiểm chứng thông tin chính là “lá chắn” quan trọng giúp HSSV tránh rơi vào những chiếc bẫy lừa đảo ngày càng tinh vi trong dịp hè.
Minh Châu