Một bản tin không còn chỉ xuất hiện trên mặt báo in hay trong khung giờ phát sóng cố định mà có thể đồng thời hiện diện trên website, mạng xã hội, podcast, video ngắn, livestream hay các nền tảng trí tuệ nhân tạo. Sự dịch chuyển mạnh mẽ ấy đang tạo nên diện mạo mới cho nền báo chí hiện đại: báo chí đa nền tảng.
Báo Dân trí với định hướng “một nội dung - nhiều điểm chạm”
Chỉ trong vòng vài năm gần đây, hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng đã thay đổi sâu sắc. Nếu trước đây, độc giả có thói quen chờ báo phát hành vào buổi sáng, xem bản tin thời sự buổi tối hay nghe radio theo khung giờ cố định, thì nay thông tin xuất hiện liên tục trên điện thoại thông minh, được cập nhật theo từng phút.
Độc giả hiện đại không còn “đi tìm thông tin” theo cách truyền thống mà thông tin chủ động tìm đến họ thông qua các nền tảng số. Một người có thể đọc tin trên Facebook, xem video ngắn trên TikTok, nghe podcast khi lái xe và tiếp tục cập nhật tin tức qua YouTube hoặc các ứng dụng tổng hợp nội dung. Điều đó khiến báo chí không còn là “người phát tin duy nhất” như trước.
Sự thay đổi ấy đặt các cơ quan báo chí trước yêu cầu phải hiện diện ở nơi công chúng xuất hiện. Không ít tòa soạn hiện nay vận hành đồng thời báo in, báo điện tử, truyền hình, mạng xã hội, podcast và video số. Tin, bài cũng được thiết kế theo nhiều phiên bản khác nhau để phù hợp từng nền tảng.
Có thể lấy báo Dân trí là một ví dụ. Trong những năm gần đây, báo Dân trí đang từng bước chuyển dịch theo mô hình “báo chí đa nền tảng” (multi-platform newsroom), với định hướng “một nội dung - nhiều điểm chạm”. Các nền tảng chính trên Dân trí hiện nay bao gồm:
Website (dantri.com.vn): nền tảng lõi, nơi sản xuất và xuất bản nội dung gốc; Facebook (hệ thống fanpage và group): kênh phân phối nội dung và tương tác cộng đồng; TikTok: nền tảng video ngắn, phục vụ nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan; YouTube: triển khai các nội dung video dài như phóng sự, talkshow; Zalo OA và Zalo Video: kênh tiếp cận nhóm độc giả phổ thông, cập nhật tin nhanh; Google Discover và SEO: nguồn traffic quan trọng từ các nền tảng trung gian
Ngoài ra, Dân trí cũng có các định dạng Podcast/Audio/Video ngắn DT360.
Ông Nguyễn Tùng, Quản lý Hệ sinh thái số (báo Dân trí ) cho biết, điểm cốt lõi của mô hình này không nằm ở việc đăng lại nội dung mà là “tái cấu trúc nội dung” phù hợp với từng nền tảng. Như vậy, cùng một nội dung nhưng được “đóng gói” khác nhau để phù hợp với hành vi tiếp nhận của từng nhóm người dùng.
“Một điểm đáng chú ý là người dùng trẻ thường không truy cập trực tiếp vào website báo chí mà tiếp cận nội dung thông qua mạng xã hội trước, sau đó mới quay lại nguồn gốc tin. Theo báo cáo của Data Reportal năm 2025, khoảng 75% dân số Việt Nam sử dụng mạng xã hội, cho thấy đây là môi trường quan trọng để nội dung báo chí lan tỏa, đặc biệt với những nội dung giàu cảm xúc và tính chia sẻ cao. Điều này cho thấy, báo chí đa nền tảng không còn là việc “kéo người dùng về báo” mà là “đưa nội dung đến nơi người dùng đang hiện diện”, ông Nguyễn Tùng nhấn mạnh.
Báo chí đa nền tảng - không chỉ là câu chuyện công nghệ
Nhiều người cho rằng báo chí đa nền tảng đơn thuần là đưa nội dung lên nhiều kênh khác nhau. Thực tế cho thấy vấn đề cốt lõi nằm ở chiến lược nội dung và năng lực thích ứng của tòa soạn.
Một bài báo hay trên báo in chưa chắc phù hợp với TikTok. Một chương trình truyền hình dài hàng chục phút khó giữ chân khán giả trên môi trường số nếu không được cắt dựng lại phù hợp. Điều đó đòi hỏi các cơ quan báo chí phải thay đổi từ quy trình sản xuất đến cách tổ chức nhân sự.
Chuyên gia truyền thông số Nguyễn Minh Đức cho rằng, nhiều tòa soạn đang trong giai đoạn “chuyển đổi nửa vời”. Họ có mặt trên nhiều nền tảng nhưng chưa thực sự xây dựng được mô hình nội dung phù hợp với từng nhóm công chúng. “Báo chí đa nền tảng không phải là một nội dung đăng mọi nơi mà là cùng một giá trị thông tin nhưng được kể bằng nhiều hình thức khác nhau”, ông Minh Đức nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Tùng (báo Dân trí ), sự khác biệt giữa báo chí đa nền tảng và báo chí truyền thống thể hiện trên ba khía cạnh chính: Thứ nhất, về quy trình sản xuất. Nếu trước đây quy trình chủ yếu gồm các bước như chọn đề tài, tác nghiệp, viết, biên tập và kiểm duyệt, xuất bản, thì nay đã mở rộng thành chuỗi sản xuất liên thông từ đề tài tác nghiệp viết biên tập và kiểm duyệt xuất bản phân phối tối ưu nội dung. Ở mỗi công đoạn đều có sự tham gia của các bộ phận chuyên biệt như biên tập, video, mạng xã hội, SEO và phân tích dữ liệu. Vì vậy, ngay từ khâu đề tài, nội dung đã được định hướng triển khai trên nhiều nền tảng như Website/App, TikTok, Facebook, YouTube… thay vì chỉ phục vụ một kênh duy nhất.
Thứ hai, về nội dung. Báo chí truyền thống ưu tiên tính đầy đủ và chiều sâu thông tin, trong khi báo chí đa nền tảng chú trọng hơn đến tính ngắn gọn, trực quan, giàu cảm xúc và khả năng lan tỏa. Các yếu tố storytelling (nghệ thuật kể chuyện), hình ảnh và video được khai thác mạnh nhằm tăng trải nghiệm cho người dùng.
Thứ ba, về cách tiếp cận độc giả. Trong mô hình truyền thống, độc giả chủ động tìm đến báo chí. Ngược lại, trong môi trường đa nền tảng, nội dung được phân phối thông qua các thuật toán đề xuất của mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube. Các nền tảng này phân tích hành vi người dùng để “đẩy” những nội dung phù hợp lên bảng tin, giúp báo chí tiếp cận độc giả một cách chủ động hơn.
Và như vậy, báo chí đa nền tảng không chỉ là thay đổi về công nghệ mà còn là thay đổi tư duy làm báo.
Cơ hội mở rộng ảnh hưởng của báo chí chính thống
Theo các chuyên gia truyền thông, dù đối mặt nhiều áp lực, báo chí đa nền tảng cũng mở ra những cơ hội chưa từng có cho các cơ quan báo chí và người làm nghề.
Trước hết là khả năng tiếp cận công chúng rộng lớn hơn. Công nghệ cũng giúp báo chí kể chuyện hấp dẫn hơn. Đặc biệt, báo chí đa nền tảng tạo cơ hội tiếp cận thế hệ độc giả trẻ - nhóm công chúng vốn ngày càng xa rời báo chí truyền thống…
Thực tiễn triển khai trong thời gian qua cho thấy mô hình báo chí đa nền tảng đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho báo Dân trí, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội.
Về quy mô hệ sinh thái và độ phủ: Hiện hệ sinh thái mạng xã hội của Dân trí đã đạt quy mô hơn 16 triệu người theo dõi, với tổng cộng 18+ kênh nội dung trải rộng trên nhiều nền tảng khác nhau. Tổng lượt xem và tương tác đạt gần 800 triệu mỗi tháng, cho thấy khả năng tiếp cận và lan tỏa nội dung ở mức rất cao. Nhiều nội dung của Dân trí có khả năng lan tỏa mạnh trên môi trường số, đặc biệt là các nội dung giàu yếu tố cảm xúc như các hoạt động nhân ái, đời sống xã hội, tin thời sự, câu chuyện người thật việc thật.
Hệ sinh thái đa nền tảng giúp Dân trí tiếp cận đồng thời nhiều nhóm độc giả. Việc phát triển nhiều kênh nội dung theo từng chủ đề như tin tức (Dân trí ), tin theo xu hướng giới trẻ (Ở đây có tin mới), giải trí (DSao), thể thao (Khán đài số), sức khỏe (Lá chắn khỏe)… cũng giúp cá nhân hóa nội dung theo từng nhóm người dùng, thay vì chỉ sử dụng một kênh tổng hợp.
Đánh giá tổng thể, có thể thấy mô hình báo chí đa nền tảng đã giúp Dân trí mở rộng mạnh mẽ độ phủ với quy mô hàng chục triệu người dùng; duy trì mức độ tương tác cao với hàng tỷ lượt xem mỗi năm; tận dụng hiệu quả các nền tảng video ngắn để tiếp cận nhóm độc giả trẻ và xây dựng hệ sinh thái nội dung đa dạng theo từng lĩnh vực…
Theo TS Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội), Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cho thấy, báo chí và truyền thông được xác định là một trong các lĩnh vực trọng yếu cần chuyển đổi mạnh mẽ để đồng hành và dẫn dắt xã hội bước vào kỷ nguyên số. Trong bối cảnh đó, báo chí đa nền tảng không chỉ là lựa chọn về mặt kỹ thuật mà còn là biểu hiện trực tiếp của một tầm nhìn chiến lược và là minh chứng sống động cho sự chuyển đổi tư duy quản trị trong nền báo chí Việt Nam.
Cuộc chuyển mình của báo chí chắc chắn chưa dừng lại. Công nghệ sẽ còn tiếp tục thay đổi, nền tảng mới sẽ tiếp tục xuất hiện. Báo chí đa nền tảng vì thế vừa là thách thức, vừa là cơ hội để tái định vị vai trò của báo chí trong xã hội hiện đại.
Bảo Châu