Giữa lúc phim kinh dị “phủ sóng” mạnh mẽ, Cục Điện ảnh ban hành công văn nhắc nhở về việc ưu tiên những bộ phim tử tế thay vì lạm dụng chiêu trò hù dọa dễ dãi.
Chấn chỉnh tình trạng lạm dụng yếu tố giật gân, bạo lực
Công văn của Cục Điện ảnh tập trung vào việc chấn chỉnh tình trạng lạm dụng yếu tố giật gân, bạo lực và mê tín dị đoan trong phim kinh dị. Thay vì cấm đoán, cơ quan quản lý đưa ra định hướng thúc đẩy các nhà làm phim nâng cao trách nhiệm xã hội và đa dạng hóa đề tài. Mục tiêu cốt lõi là khuyến khích các tác phẩm tập trung vào giá trị hướng thiện, nhân văn và khai thác bản sắc văn hóa Việt Nam một cách văn minh.
Mùa hè thường được xem là sân chơi của các bom tấn hành động, hoạt hình gia đình hoặc những thương hiệu điện ảnh quốc tế. Tuy nhiên, diễn biến phòng vé giữa tháng 6 lại kể một câu chuyện khác. 3 tác phẩm thuộc cùng thể loại kinh dị gồm “Ma xó”, “Bầy xác sống” và “Lầu chú Hỏa” đồng thời góp mặt trong nhóm phim ăn khách nhất thị trường. Đặc biệt, “Ma xó” đã vượt mốc 100 tỷ đồng chỉ sau 9 ngày công chiếu, tiếp nối chuỗi thành công của dòng phim kinh dị Việt trong vài năm trở lại đây. Trong khi đó, “Bầy xác sống” duy trì cuộc bám đuổi sát nút ở bảng doanh thu cuối tuần, còn “Lầu chú Hỏa” vẫn giữ được sức hút ổn định nhờ đề tài gắn với những huyền thoại đô thị quen thuộc của Sài Gòn xưa. Doanh thu khủng từ dòng phim này phản ánh sự thay đổi trong thói quen thưởng thức điện ảnh của khán giả.
Thời gian gần đây, phim kinh dị trở thành "mỏ vàng" mới của phòng vé Việt. Chỉ với mức đầu tư vừa phải, nhiều tác phẩm vẫn đạt doanh thu hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng như: “Ma da”, “Quỷ nhập tràng”, “Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng”, “Heo 5 móng”, hay “Ma xó”…
Bên cạnh những tác phẩm được đầu tư chỉn chu, thị trường cũng xuất hiện không ít dự án lựa chọn con đường ngắn nhất: Tăng cường yếu tố máu me, tà thuật và jumpscare (thủ pháp gây sốc hoặc hù dọa bất ngờ) để tạo hiệu ứng truyền thông. Song, nếu chỉ chăm chăm hù dọa bằng hình ảnh gây sốc mà bỏ quên câu chuyện phía sau, bộ phim rất dễ biến thành chuỗi jumpscare gây tác động tiêu cực hơn là một tác phẩm điện ảnh đúng nghĩa.
Tránh để điện ảnh phát triển theo xu hướng “một màu”
Doanh thu không phải thước đo duy nhất của chất lượng, nhưng phản ứng của phòng vé vẫn cho thấy khán giả ngày càng khắt khe với những tác phẩm chỉ biết dựa vào chiêu trò hù dọa mà thiếu một câu chuyện có ý nghĩa. Sự can thiệp của Cục Điện ảnh thông qua công văn chấn chỉnh không phải là rào cản hành chính bóp nghẹt sáng tạo mà là bộ lọc cần thiết để ép buộc các nhà làm phim nghiêm túc ngồi lại trước trang giấy, đầu tư cho câu chuyện trước khi nghĩ đến việc đặt máy quay.
Mặt khác, việc hàng loạt nhà sản xuất cùng đổ vào kinh dị cũng khiến thị trường mất cân bằng. Đó cũng là lý do Cục nhấn mạnh việc đa dạng hóa đề tài, tránh để điện ảnh phát triển theo xu hướng một màu. Đây là lời nhắc cần thiết về trách nhiệm của người làm phim. Điều mà thị trường điện ảnh cần lúc này không phải là triệt tiêu hay hạn chế số lượng phim kinh dị mà là giảm thiểu những bộ phim hời hợt.
Dẫu vậy, lịch sử phòng vé cũng cho thấy không phải làn sóng nào cũng kéo dài. Sau mỗi giai đoạn bùng nổ, thị trường thường chứng kiến sự xuất hiện dày đặc của những dự án cố gắng lặp lại công thức thành công. Khi đó, chất lượng không đồng đều rất dễ khiến khán giả mất hứng thú và làm suy giảm sức hút của cả thể loại. Công văn của Cục Điện ảnh nên được nhìn nhận như một cơ hội để các nhà sản xuất phải đa dạng hóa đề tài, tạo sự phong phú, tránh để điện ảnh đi vào lối mòn không đáng có.
Nguyễn Thanh