Trong khi nhiều người ủng hộ nhằm chấm dứt tình trạng "ép chín" trẻ quá sớm, không ít phụ huynh cho rằng nếu áp lực trong trường học chưa được giải quyết thì việc xử phạt sẽ khó đạt hiệu quả như mong muốn.
Phụ huynh chi hàng chục triệu đồng để con không thua bạn
Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục do Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đề xuất: Phạt 10 - 20 triệu đồng đối với hành vi tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1 hoặc dạy kiến thức vượt quá yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non. Ngay sau khi công bố, quy định này đã thu hút sự quan tâm của dư luận, bởi nhiều năm qua, các lớp tiền tiểu học gần như trở thành một phần quen thuộc trong hành trình chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1.
Gia đình chị Nguyễn Thị Hương (Hà Đông, Hà Nội) là ví dụ điển hình. Trong năm cuối bậc mầm non của con, vợ chồng chị chi gần trăm triệu đồng cho các khóa học chuẩn bị vào lớp 1. Riêng lớp tiền tiểu học học phí gần 50 triệu đồng/năm, chưa kể 2 buổi học tiếng Anh/tuần. "Nhiều phụ huynh đi trước chia sẻ kinh nghiệm, nếu không cho học chương trình tiền tiểu học thì con dễ hụt hơi so với các bạn đã đọc thông viết thạo. Vì thế, khi bước vào năm cuối của bậc mầm non tôi đã đăng ký cho con tham gia lớp tiền tiểu học và học ngoại ngữ”, chị Hương cho biết.
Không chỉ gia đình chị Hương, trên các diễn đàn phụ huynh, những "gói đầu tư" cho trẻ trước khi vào lớp 1 được chia sẻ khá phổ biến, từ luyện đọc, luyện viết, toán tư duy, tiếng Anh đến các khóa kỹ năng thích nghi với môi trường tiểu học. Các trung tâm liên tục quảng bá khóa học "đọc thông, viết thạo trước lớp 1", "cam kết theo kịp chương trình", đánh trúng tâm lý lo lắng của nhiều cha mẹ.
Chị Nguyễn Thu Hà (Long Biên, Hà Nội) kể, con lớn nhà chị không học chữ trước khi vào lớp 1 vì gia đình muốn con phát triển tự nhiên. Thế nhưng chỉ sau vài tuần nhập học, bé bắt đầu tự ti khi nhiều bạn đã đọc thông, viết thạo. Tốc độ học trên lớp khá nhanh khiến con thường xuyên căng thẳng, nhiều tối khóc vì sợ không theo kịp. "Từ kinh nghiệm đó, khi bé thứ hai 5 tuổi, tôi phải cho đi học tiền tiểu học để luyện chữ và toán cơ bản 2 buổi/tuần. Nếu muốn cấm hay xử phạt thì trước hết chương trình và cách tổ chức dạy học ở lớp 1 cũng phải thực sự phù hợp với những trẻ chưa biết chữ", chị Hà bày tỏ.
Điều trẻ cần trước lớp 1 không phải viết đẹp, làm toán nhanh
Ở góc độ giáo viên, chị Vũ Thu Thảo, Trường Tiểu học và THCS An Ấp (xã Đồng Bằng, Hưng Yên) bày tỏ sự đồng tình với đề xuất xử phạt của Bộ GD&ĐT. Nhiều trẻ 5 tuổi đang phải học với cường độ gần giống học sinh tiểu học. Ban ngày học ở trường, buổi tối đi học thêm, cuối tuần luyện chữ, luyện toán khiến thời gian vui chơi gần như không còn. Có những bé cầm bút chưa đúng tư thế nhưng phải ngồi luyện viết hàng giờ. Việc "ép chín" trẻ quá sớm không chỉ tạo áp lực trước mắt mà còn có thể gây hệ lụy lâu dài như giảm khả năng sáng tạo, hình thành tâm lý chạy theo thành tích và khiến trẻ nhanh mệt mỏi trong quá trình học tập sau này. Theo cô Thảo, điều trẻ cần trước khi vào lớp 1 là sự tự tin, kỹ năng giao tiếp, khả năng tự phục vụ và niềm vui đến trường, chứ không phải viết đẹp hay làm toán nhanh.
Cùng quan điểm, PGS, TS Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, việc dạy trước chương trình lớp 1 không phù hợp với quy luật phát triển tự nhiên của trẻ. Ở tuổi lên 5, hệ vận động tinh, đặc biệt là cơ tay chưa hoàn thiện để luyện viết trong thời gian dài. Việc ép trẻ viết sớm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất. Quan trọng hơn là tác động về mặt tâm lý. "Nếu bị ép học quá sớm, trẻ rất dễ hình thành cảm xúc tiêu cực với việc học, luôn trong trạng thái căng thẳng và mất hứng thú khám phá", ông Nam phân tích.
Theo các chuyên gia giáo dục, để chấm dứt cuộc đua học trước chương trình, bên cạnh việc xử lý cơ sở vi phạm, điều quan trọng hơn là tạo dựng niềm tin cho phụ huynh rằng mọi học sinh đều được bắt đầu từ cùng một vạch xuất phát khi bước vào lớp 1. Chỉ khi áp lực thành tích trong nhà trường được giảm bớt và chương trình được triển khai đúng tinh thần dành cho học sinh mới bắt đầu làm quen với chữ viết, nhu cầu cho trẻ học trước mới có thể giảm một cách bền vững.
XUÂN MAI