Những kết quả bước đầu của thành phố trong triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị cao mà còn là hành trình thấm đẫm nghĩa tình, nhằm trả lại tên cho những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Quyết tâm chính trị từ “mệnh lệnh của trái tim”
Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng, Nhà nước xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Với Hà Nội, việc triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” không chỉ là thực hiện chỉ đạo của Trung ương mà còn là "mệnh lệnh từ trái tim", thể hiện trách nhiệm và lòng tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ.
Ngay sau khi chiến dịch được phát động, thành phố đã khẩn trương ban hành đầy đủ các quy chế, kế hoạch và văn bản hướng dẫn về khảo sát nghĩa trang, thu nhận mẫu sinh phẩm, giám định ADN và xây dựng cơ sở dữ liệu. Đồng thời, Tổ công tác liên ngành cấp thành phố được thành lập để trực tiếp hướng dẫn 126 xã, phường triển khai các tổ lấy mẫu và số hóa thông tin.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đến ngày 20/6, thành phố đã hoàn thành khảo sát, gắn định danh toàn bộ 340 nghĩa trang liệt sĩ, gồm 3 nghĩa trang cấp thành phố và 337 nghĩa trang cấp xã, phường. Đây là cột mốc quan trọng, tạo nền tảng cho giai đoạn xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN. Qua rà soát, thành phố đã xây dựng cơ sở dữ liệu đối với 54.200 phần mộ liệt sĩ đang an táng trên địa bàn, trong đó có 54.191 mộ đơn và 9 mộ tập thể.
Các phần mộ được phân loại thành 3 nhóm để phục vụ các giải pháp xử lý phù hợp. Cụ thể, 23.202 phần mộ đã có đầy đủ thông tin; 25.808 phần mộ mới có một phần thông tin cần tiếp tục rà soát, đối chiếu hồ sơ và nhân chứng; 8.059 phần mộ chưa xác định được danh tính, là nhóm trọng tâm của giai đoạn lấy mẫu ADN và đối sánh dữ liệu trong thời gian tới.
Song song với công tác khảo sát nghĩa trang, Công an thành phố đã thành lập 5 đoàn công tác lưu động với gần 100 cán bộ, chiến sĩ, cùng Tổ công tác liên ngành trực tiếp hướng dẫn 126 xã, phường tổ chức lấy mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ và rà soát phần mộ chưa xác định thông tin. Đến nay, dữ liệu của 22.901 trường hợp thân nhân đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; việc lấy mẫu thân nhân đạt hơn 80% kế hoạch, tạo nền tảng quan trọng cho công tác giám định ADN.
Chạy đua với thời gian để trả lại tên cho các anh
Theo Ban Chỉ đạo thành phố, khối lượng công việc phía trước vẫn còn rất lớn. Phần lớn ngôi mộ chưa xác định được thông tin là mộ liệt sĩ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Sau nhiều thập kỷ, nhiều nghĩa trang được tôn tạo, kết cấu phần mộ thay đổi, trong khi hồ sơ lưu trữ, nhân chứng và dấu tích chiến trường ngày càng mai một khiến việc khai quật, lấy mẫu và xác định danh tính gặp nhiều khó khăn.
Lãnh đạo Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội nhận định, đây thực sự là cuộc “chạy đua với thời gian” nhằm lưu giữ những manh mối cuối cùng trước khi tiếp tục bị mất đi theo năm tháng.
Trước thực tế đó, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Đỗ Anh Tuấn, Trưởng Ban Chỉ đạo chiến dịch của thành phố yêu cầu toàn bộ hệ thống chính trị khẩn trương triển khai nhiệm vụ ngay từ đầu tháng 7, với quyết tâm hoàn thành sớm hơn 2 tháng so với kế hoạch của Ban Chỉ đạo quốc gia.
Trong quá trình thực hiện, Bộ Tư lệnh Thủ đô - cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo được giao tổ chức triển khai theo nguyên tắc "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian và rõ thẩm quyền.
Để nâng cao hiệu quả xác định danh tính liệt sĩ, Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình quản lý dữ liệu, lấy mẫu, bảo quản, giám định ADN và đối sánh thông tin. Quy trình được giám sát khép kín nhằm bảo đảm tính chính xác, bảo mật và sự tôn nghiêm đối với hài cốt các liệt sĩ. Sở Y tế phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư lệnh Thủ đô thống nhất áp dụng các phương pháp giám định ADN hiện đại, bảo đảm độ chính xác cao nhất.
Theo kế hoạch, từ tháng 7/2026 đến tháng 4/2027, thành phố sẽ tổ chức tìm kiếm, quy tập 14 phần mộ liệt sĩ tại các xã Suối Hai, Ba Trại, Bất Bạt và Cổ Đô. Cùng với đó, 126 xã, phường đồng loạt triển khai lấy mẫu đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin, phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/12/2026. Dự án cải tạo Nghĩa trang liệt sĩ Nhổn cũng đang được đẩy nhanh tiến độ để sẵn sàng tiếp nhận, an táng các hài cốt được quy tập và xác định danh tính.
Với quyết tâm chính trị cao cùng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, Hà Nội đang nỗ lực hoàn thành toàn diện "Chiến dịch 500 ngày đêm", tạo lập cơ sở dữ liệu đồng bộ phục vụ giám định ADN, từng bước xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đó cũng là lời tri ân sâu sắc và thiết thực của Thủ đô hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), góp phần hiện thực hóa khát vọng không để một người anh hùng nào còn phải nằm lại trên đất mà họ đã cống hiến trọn đời vì Tổ quốc mà không xác định được danh tính.
Châu Anh