Ma túy khoác những chiếc áo mới để tiếp cận người trẻ
Từ một lời rủ rê, tâm lý muốn thử cho biết hay mong muốn “hòa nhập” với bạn bè, không ít người trẻ đã bước vào con đường sử dụng ma túy mà ban đầu không nghĩ mình sẽ đi quá xa.
Theo thống kê của Bộ Công an, khoảng 60% người sử dụng ma túy lần đầu nằm trong độ tuổi 15 - 25, trong đó có những em đang học trung học cơ sở. Đây là giai đoạn thể chất và tâm lý chưa hoàn thiện, kỹ năng sống và khả năng tự bảo vệ bản thân còn hạn chế nên dễ trở thành đối tượng bị lôi kéo, dụ dỗ.
Đáng lo ngại, phương thức đưa ma túy đến giới trẻ cũng ngày càng tinh vi. Không gian mạng bị lợi dụng để tuyên truyền sai lệch, quảng cáo chất kích thích như những sản phẩm thời thượng, tạo cảm giác tò mò hoặc đánh vào tâm lý muốn thử nghiệm của thanh thiếu niên. Ma túy còn có thể được trà trộn vào đồ ăn, thức uống hoặc sản phẩm thuốc lá điện tử. Thời gian gần đây, Etomidate - một hoạt chất từng được sử dụng trong y khoa còn được pha trộn vào tinh dầu thuốc lá điện tử, đưa vào những sản phẩm được gọi là "pod chill" với nhiều hương vị bắt mắt.
Mới đây, lực lượng công an tạm giữ 49 đối tượng, phần lớn còn trẻ để điều tra mở rộng. Cơ quan chức năng thu giữ 1.670 đầu pod chill chứa Etomidate cùng hàng trăm gam Ketamine, Methamphetamine các loại. Điều đáng lo là nhiều người sử dụng không nhận thức đầy đủ mình đang tiếp xúc với ma túy. Họ chỉ nghĩ pod chill là thuốc lá điện tử có hương vị trái cây hoặc bạc hà, mang lại cảm giác thư giãn.
Đại tá Phạm Đình Ngọc, Trưởng phòng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an TPHCM cảnh báo, ma túy có thể được ngụy trang trong những sản phẩm bắt mắt, được quảng cáo là thời thượng. Chỉ một phút thiếu hiểu biết, chủ quan có thể dẫn đến hệ lụy pháp lý và làm thay đổi tương lai của một con người. Từ chỗ sử dụng, một số người trẻ còn có thể bị lôi kéo sâu hơn vào việc cất giấu, vận chuyển, mua bán hoặc môi giới ma túy. Khi đó, khoảng cách từ người sử dụng đến người phạm tội trở nên rất mong manh.
Đại tá Hà Văn Huy, Trưởng Phòng 4, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) cho rằng, chính quyền địa phương cần phối hợp với nhà trường và gia đình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho giới trẻ. Bởi phía sau những sản phẩm được ngụy trang dưới vẻ ngoài bắt mắt là những đường dây tội phạm với nhiều thủ đoạn khác nhau, liên tục thay đổi cách tiếp cận để tìm kiếm người sử dụng mới.
Từ "thử cho biết" đến những hệ lụy khó quay đầu
Không phải người trẻ nào tìm đến ma túy cũng bắt đầu bằng ý định sử dụng lâu dài. Nhiều người nghĩ đơn giản rằng "thử cho biết", "chơi cho vui" hoặc sử dụng trong một vài cuộc gặp gỡ.
Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân cho rằng, không nên chỉ lý giải việc lạm dụng chất gây nghiện bằng sự tò mò hay lối sống buông mình theo những cuộc vui. Đằng sau hành vi đó có thể là những vấn đề phức tạp hơn như chấn thương tâm lý, trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu, mâu thuẫn gia đình, áp lực từ bạn bè hoặc những vấn đề về sức khỏe tinh thần. Không phải tất cả đều bắt đầu từ mong muốn tìm kiếm ma túy. Có người thực chất đang tìm cách chạy khỏi một vấn đề khác trong cuộc sống.
Một số người vẫn đi học, đi làm và duy trì các mối quan hệ sau những lần sử dụng nên tin rằng mình đang kiểm soát được mọi thứ. Tuy nhiên, theo chuyên gia, sự lệ thuộc không đơn giản được quyết định bởi việc một người có sử dụng mỗi ngày hay không. Mỗi lần sử dụng có thể củng cố mối liên hệ trong não giữa ma túy với cảm giác giải tỏa, niềm vui, sự kết nối hoặc tự tin. Khi trạng thái hưng phấn qua đi, người sử dụng có thể rơi vào suy sụp, kiệt quệ, trống rỗng và tiếp tục tìm đến chất gây nghiện để thoát khỏi cảm giác khó chịu đó. Ban đầu, họ không tìm đến ma túy vì muốn lệ thuộc. Nhưng càng sử dụng, họ càng khó chịu với cảm giác khi không có ma túy và rồi lại tìm đến nó để giải tỏa.
Hệ lụy không chỉ nằm ở sức khỏe và tinh thần. Việc sử dụng ma túy nhiều có thể khiến bệnh nhân thay đổi nhân cách, vui buồn đột xuất, cáu gắt, nóng giận, thậm chí đập phá đồ đạc. Những hành vi mất kiểm soát cũng có thể đẩy người sử dụng vào các vụ việc nghiêm trọng. Có thanh niên chưa đến 30 tuổi nhưng đã có 10 năm sử dụng ma túy, nhiều lần rơi vào cảnh sống dở, chết dở vì cơn nghiện và sau đó thực hiện hành vi phạm tội. Một trường hợp khác sau nhiều năm sử dụng đã mất kiểm soát trong cơn ảo giác, đập phá tài sản và phóng hỏa chính căn nhà của mình.
Phía sau những vụ việc đau lòng ấy còn có những người trẻ phải đối diện với hậu quả pháp lý. Nhiều gia đình chỉ nhận ra vấn đề khi mọi chuyện đã đi quá xa...
Chuyên gia Hoàng Hải Vân cho rằng gia đình cần hiểu về nghiện, nhận biết các dấu hiệu và những yếu tố nguy cơ thay vì chỉ tức giận, đổ lỗi hay phán xét. Một cuộc trò chuyện đủ an toàn có thể giúp người trẻ mở lòng, nhưng đi cùng với đó vẫn cần những giới hạn rõ ràng và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình. Khi cần thiết, gia đình có thể tìm đến chuyên gia tâm lý, nhóm hỗ trợ hoặc các chương trình điều trị chuyên sâu. Bởi với ma túy, một quyết định tưởng như rất nhỏ đôi khi có thể kéo theo những hệ lụy rất lớn. Có nhiều người rất trẻ, trước khi vướng vòng lao lý vẫn có công việc, đang học hoặc chuẩn bị lập gia đình. Điều họ thường nói sau đó là: "Nếu hôm đó em không đi thì đã không có chuyện".
Với người trẻ, biết dừng lại vì thế không phải là một sự thất bại. Đó có thể là cách tự cứu mình trước khi một cuộc vui lấy đi quá nhiều thứ. Bởi có những lần bước ra vẫn còn kịp. Nhưng cũng có những lần, đến khi muốn quay về, con đường phía trước đã khép lại.
ĐỨC THỌ