Thế nhưng cùng với tốc độ tăng công suất, bài toán nhân lực ngày càng trở nên khó khăn. Nhiều doanh nghiệp tại các khu công nghiệp không tuyển đủ lao động, đặc biệt là công nhân có tay nghề và nhân lực kỹ thuật.
Tại Khu công nghiệp Suối Dầu (Khánh Hòa), các bảng thông báo tuyển dụng xuất hiện dày đặc trước cổng nhiều nhà máy. Nhu cầu trải rộng từ công nhân phổ thông đến kỹ thuật viên nhưng lượng hồ sơ ứng tuyển vẫn thấp hơn nhiều so với nhu cầu.
Đại diện Công ty TNHH May mặc Đồ bơi Thống Nhất cho biết, doanh nghiệp cần khoảng 200 lao động nhưng sau thời gian đăng tuyển chỉ nhận được 10 - 15 hồ sơ. “Chúng tôi có đơn hàng, có nhà xưởng nhưng thiếu người để vận hành”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.
Tình trạng tương tự diễn ra tại Công ty TNHH MTV Phát triển trang phục phụ nữ kiểu Pháp (FLD). Doanh nghiệp hiện có hơn 400 lao động, đơn hàng duy trì đến cuối năm và dự kiến kéo dài sang năm 2027. Tuy nhiên, để mở rộng sản xuất, công ty cần thêm khoảng 100 lao động phổ thông, trong khi mỗi tháng chỉ nhận được 5 - 10 hồ sơ.
Ở Khu công nghiệp Du Long, Công ty TNHH May Trilink Việt Nam mới thành lập từ tháng 3/2026, hiện có gần 130 lao động nhưng quy mô dự kiến cần 400 - 600 người. Doanh nghiệp đang cần gấp khoảng 200 công nhân may có tay nghề, với thu nhập 7 - 15 triệu đồng/tháng cùng các chế độ phúc lợi, song số hồ sơ ứng tuyển vẫn rất hạn chế.
Không chỉ ngành may, các doanh nghiệp chế biến thủy sản cũng gặp khó trong tuyển dụng. Công ty TNHH Cá Ngừ Việt Nam hiện vận hành 5 nhà máy và thiếu khoảng 500 lao động. Doanh nghiệp đã lập trung tâm tuyển dụng, đào tạo, đồng thời trực tiếp về các địa phương tìm người nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu.
Tại Hà Nội, một doanh nghiệp FDI cũng rơi vào tình trạng tương tự khi chuẩn bị đưa nhà máy mới vào hoạt động. Công ty dự kiến tuyển nhân viên văn phòng và lao động có tay nghề để đào tạo trước tại Bắc Ninh, song việc tuyển dụng không dễ dàng ngay cả khi doanh nghiệp hỗ trợ ăn ở và đưa ra mức lương công nhân có tay nghề 15 - 25 triệu đồng/tháng.
Đáng chú ý, Công ty TNHH Công nghệ MITAC Việt Nam có nhà máy rộng khoảng 80.000 m2 tại khu đất CN02 HANSSIP Hà Nội đi vào hoạt động từ tháng 3/2026, có khả năng tạo việc làm khoảng 3.000 lao động nhưng đến nay mới tuyển được khoảng 350 người.
Theo ông Trần Đại Dương, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Khánh Hòa, trong quý II, Trung tâm khảo sát cung - cầu lao động với 886 lượt doanh nghiệp. Nhu cầu tuyển dụng lên tới 20.283 lao động cho 1.559 vị trí, trong khi chỉ 9.946 lao động có nhu cầu tìm việc. Nhu cầu tập trung chủ yếu ở công nghiệp chế biến, chế tạo; trong đó lao động phổ thông chiếm tỷ trọng lớn. Những con số này cho thấy nghịch lý của thị trường lao động hiện nay: Doanh nghiệp cần người để mở rộng sản xuất, trong khi một bộ phận lao động lại chưa sẵn sàng đáp ứng yêu cầu về nghề nghiệp, kỹ năng hoặc lựa chọn công việc tại khu công nghiệp. Một bộ phận lao động trẻ có xu hướng dịch chuyển về các đô thị lớn hoặc lựa chọn công việc tự do có tính linh hoạt cao. Trong khi đó, tốc độ mở rộng nhà máy đang hơn khả năng cung ứng nhân lực của thị trường.
Đây cũng là bài toán đào tạo được đặt ra rõ hơn. TS Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang nhận định có sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu thực tế. Có ngành doanh nghiệp cần người nhưng cơ sở đào tạo khó tuyển sinh, trong khi một số sinh viên sau khi tốt nghiệp lại khó tìm được việc đúng chuyên ngành.
Theo ông Lê Quý Khả, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cơ điện Tomeco, cần tăng cường kết nối giữa Trung tâm Dịch vụ việc làm, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp ngay từ khâu định hướng, tuyển chọn và đào tạo lao động. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng yêu cầu kỹ năng đến hướng dẫn, đánh giá và tiếp nhận người học. Khi đào tạo bám sát công việc thực tế, doanh nghiệp có thể giảm thời gian và chi phí đào tạo lại sau tuyển dụng.
Một số doanh nghiệp dệt may đã triển khai cách làm này bằng việc hợp tác với các trường nghề, cao đẳng, đại học để tiếp nhận sinh viên thực tập và xây dựng chương trình đào tạo sát với dây chuyền sản xuất. Đây không chỉ là giải pháp bổ sung lao động trước mắt mà còn là cách tạo nguồn nhân lực cho những năm tới.
Thầy giáo Tạ Phúc Lợi, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật - Công nghệ Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ) cho biết, khi nguồn lao động không còn dồi dào như trước, việc tuyển đủ người cho một dây chuyền sản xuất không thể chỉ trông chờ vào các đợt đăng tin tuyển dụng. Doanh nghiệp cần đồng thời cải thiện thu nhập, môi trường làm việc, cơ hội phát triển và chủ động tham gia đào tạo.
Về lâu dài, việc kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, cùng với đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số và tổ chức lại quy trình sản xuất sẽ là hướng đi quan trọng để giảm áp lực thiếu nhân lực.
Bài toán của các khu công nghiệp vì thế không chỉ là tìm đủ người mà là tạo ra thị trường lao động trong đó người lao động có kỹ năng phù hợp, doanh nghiệp có nguồn nhân lực ổn định và quá trình đào tạo không còn đi sau nhu cầu sản xuất.
HỒNG THÚY