Sản xuất đổi thay, nhu cầu lao động kỹ thuật tăng
Tại cửa khẩu Lạng Sơn, công việc bốc xếp, sang tải hàng hóa trước đây chủ yếu dựa vào sức người. Hiện hệ thống băng tải, máy móc và thiết bị hiện đại được đưa vào hỗ trợ ngày càng nhiều.
Tuy nhiên, cùng với máy móc, yêu cầu đối với người lao động cũng thay đổi. Công nhân phải nắm quy trình vận hành thiết bị, phối hợp chính xác trong quá trình giao nhận. Các doanh nghiệp cũng cần thêm nhân sự chuyên môn về logistics, xuất nhập khẩu, vận tải và quản trị. Ông Vũ Văn Dũng, Phó Giám đốc Vận hành Công viên logistics Viettel Lạng Sơn cho biết, đơn vị hiện có 200 nhân sự, trong đó khoảng 20% là nhân sự vận hành chủ chốt làm việc theo ca 24/24 giờ và được đào tạo thường xuyên.
Toàn tỉnh có khoảng 55.000 người tham gia thị trường lao động. Nguồn lao động phổ thông cơ bản đáp ứng công việc bốc xếp thông thường nhưng nhân lực có chuyên môn, tay nghề cao ở nhiều vị trí quan trọng vẫn thiếu. Các doanh nghiệp tại khu vực cửa khẩu có nhu cầu tuyển khoảng 100 - 200 lao động có tay nghề mỗi năm. Trong khi đó, Lạng Sơn chưa có cơ sở đào tạo chuyên sâu về vận hành một số thiết bị như máy cẩu, máy nâng. Nhân lực phục vụ quản trị doanh nghiệp, logistics và vận tải cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu.
Ông Vi Hoài Nam, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm (Sở Nội vụ tỉnh Lạng Sơn) nhận định, trình độ, kỹ năng nghề của nhân sự tuyển dụng còn hạn chế, nhất là những vị trí yêu cầu tay nghề cao như vận hành thiết bị nâng, sử dụng cẩu. Theo ông, cần đào tạo thêm nguồn nhân lực này và phối hợp với doanh nghiệp để đáp ứng nhu cầu.
Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Hưng Yên, nơi tốc độ công nghiệp hóa và phát triển khu công nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ. Ông Nguyễn Phúc Hiến, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Hưng Yên cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, địa phương dự kiến có 17.000 doanh nghiệp mới đi vào hoạt động. Nhu cầu tuyển dụng trong giai đoạn này tăng thêm hơn 180.000 lao động, bình quân trên 37.000 người mỗi năm. Trong đó, khu vực kinh tế và các khu công nghiệp cần hơn 120.000 lao động, chiếm trên 65,3% tổng nhu cầu; khu vực ngoài khu kinh tế và các khu công nghiệp cần khoảng 64.000 lao động.
Nhu cầu tập trung ở các ngành chế biến, chế tạo, điện, điện tử, cơ khí, điện lạnh, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ hỗ trợ sản xuất. Theo ông Hiến, thị trường lao động những năm tới không chỉ cần thêm nhân lực về số lượng mà còn đặt yêu cầu cao hơn về trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng công nghệ.
Thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng
Bắc Ninh cũng đang đứng trước nhu cầu lớn về nhân lực khu công nghiệp điện tử, sản xuất linh kiện và các ngành công nghệ tiếp tục phát triển. Năm 2026, tổng nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp trên địa bàn là hơn 260.000 người; từ nay đến cuối năm cần khoảng 120.000 lao động, chủ yếu ở trình độ phổ thông trong lĩnh vực điện tử, may mặc. Bên cạnh nhu cầu lao động số lượng lớn, quá trình chuyển đổi sản xuất đang tạo nhu cầu ngày càng rõ đối với nhân lực kỹ thuật cao.
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Bắc Ninh Đoàn Xuân Thanh cho biết, trong bối cảnh sản xuất chuyển mạnh sang tự động hóa, số hóa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), địa phương tập trung đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực như AI, công nghệ bán dẫn, vi mạch, công nghệ thông tin, tự động hóa, cơ khí chính xác, logistics và quản lý công nghiệp.
Bắc Ninh hiện có 15 trường đại học, 32 trường cao đẳng và 35 trường trung cấp. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang điều chỉnh chương trình, bổ sung ngành liên quan đến khoa học, công nghệ và cập nhật nội dung theo yêu cầu thực tế.
Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Bắc Ninh Nguyễn Xuân Sơn cho biết, đơn vị tăng cường nắm bắt nhu cầu của từng doanh nghiệp, cập nhật tuyển dụng qua Cổng thông tin việc làm, mạng xã hội và tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tuyến với các tỉnh lân cận.
Theo Sở Nội vụ TP Bắc Ninh, toàn thành phố có hơn 26.000 doanh nghiệp đang hoạt động, sử dụng hơn 820.000 lao động, trong đó khoảng 389.000 lao động ngoại tỉnh.
Tại Hưng Yên, việc kết nối cung - cầu lao động cũng được đẩy mạnh. Theo ông Lê Văn Côn, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hưng Yên (Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên), từ năm 2021, đơn vị đã đưa thông tin thị trường lao động vào các trường trung học phổ thông và trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Mỗi năm, Trung tâm tổ chức khoảng 5.000 - 7.000 lượt hoạt động tại các cơ sở giáo dục, đồng thời thực hiện khoảng 60.000 - 100.000 lượt tư vấn, giới thiệu việc làm. Đơn vị cũng tư vấn, giải quyết chính sách bảo hiểm thất nghiệp cho khoảng 15.000 - 20.000 lao động mỗi năm, trong đó có những người cần tìm việc, đào tạo lại hoặc chuyển đổi nghề.
Tuy nhiên, hệ thống cơ sở đào tạo trên địa bàn chưa hoàn toàn đáp ứng nhu cầu đào tạo, chuyển đổi nghề của người lao động. Vì vậy, Trung tâm tăng cường kết nối với cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để hỗ trợ nâng cao kỹ năng, chuyển đổi nghề và trở lại thị trường lao động. “Muốn đào tạo sát với nhu cầu thực tế thì trước hết phải có thông tin đầy đủ về thị trường lao động”, ông Côn nhấn mạnh.
Theo ông Côn, các cơ sở đào tạo cần chủ động tiếp nhận thông tin về nhu cầu tuyển dụng, ngành nghề, vị trí việc làm và yêu cầu kỹ năng của doanh nghiệp để điều chỉnh ngành nghề, chương trình và quy mô đào tạo.
ĐỨC THỌ