BHXH Việt Nam vừa yêu cầu cơ quan BHXH các địa phương chấn chỉnh công tác chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp thất nghiệp và quản lý người hưởng qua hệ thống bưu điện.
Trong đó, cơ quan này đặc biệt lưu ý các đơn vị thực hiện chi trả không được khấu trừ trực tiếp lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp thất nghiệp của người hưởng để thu hồi khoản vay, khoản nợ ngân hàng. Nhân viên chi trả cũng không được lôi kéo, ép buộc người hưởng sử dụng các dịch vụ khác do cơ quan bưu điện hoặc tổ chức dịch vụ cung cấp. Yêu cầu này nhằm bảo đảm hoạt động chi trả các chế độ bảo hiểm được thực hiện đúng mục đích, đúng đối tượng. Tiền lương hưu và các khoản trợ cấp phải được chuyển đến người có quyền hưởng theo quy định, không bị gắn với những hoạt động dịch vụ hoặc nghĩa vụ tài chính khác.
Qua kiểm tra, BHXH Việt Nam cho biết, tại một số địa phương vẫn còn những hạn chế trong tổ chức chi trả. Cơ sở vật chất tại một số điểm chi trả chưa đáp ứng yêu cầu; việc kiểm soát người được ủy quyền nhận thay chưa chặt chẽ. Một số trường hợp chưa lưu đầy đủ chữ ký mẫu, hình ảnh của người hưởng hoặc người được ủy quyền. Việc đối chiếu thông tin trước khi trả tiền cũng chưa được thực hiện đầy đủ.
Đáng chú ý, có nơi nhân viên chi trả còn kết hợp nhiệm vụ với bán hàng, thu nợ hoặc ký nhận thay người hưởng. BHXH Việt Nam yêu cầu chấm dứt những hoạt động không phù hợp này trong quá trình thực hiện dịch vụ chi trả.
Đối với hình thức nhận tiền mặt, nhân viên bưu điện phải kiểm tra giấy tờ tùy thân, thông tin ủy quyền, đối chiếu hình ảnh và chữ ký của người hưởng hoặc người được ủy quyền. Chỉ được trả tiền cho người lĩnh thay khi có văn bản ủy quyền hợp lệ và còn thời hạn.
Nhân viên chi trả không được tự ý ký thay hoặc nhận hộ các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp. Nếu cố tình vi phạm để xảy ra thất thoát, lãng phí hoặc khiếu kiện, cá nhân và đơn vị liên quan phải chịu trách nhiệm theo quy định.
Cùng với việc chấn chỉnh hoạt động tại các điểm chi trả, BHXH Việt Nam yêu cầu tăng cường rà soát biến động người hưởng nhằm hạn chế phát sinh các khoản tiền chi sai.
Theo thống kê, năm 2025, cả nước có 12.449 trường hợp phải thu hồi số tiền hưởng sai do bưu điện báo giảm chậm. Đến tháng 8/2026, toàn quốc còn 947.989 người hưởng có thông tin chưa khớp với thông tin trên căn cước công dân hoặc chưa cập nhật số căn cước công dân.
Việc dữ liệu người hưởng chưa được cập nhật đầy đủ có thể gây khó khăn cho công tác quản lý, đối chiếu và xác định biến động. Vì vậy, cơ quan BHXH yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát, bổ sung thông tin, qua đó hạn chế tình trạng chi trả sai đối tượng hoặc phải thu hồi tiền sau này.
Cơ quan bưu điện được yêu cầu phối hợp với chính quyền cấp xã, tổ trưởng tổ dân phố, tổ hưu trí, cán bộ tư pháp và các tổ chức đoàn thể để nắm bắt kịp thời biến động của người hưởng. Việc kiểm tra trực tiếp tại nơi cư trú phải được thực hiện ít nhất một lần mỗi năm đối với người hưởng các chế độ BHXH hàng tháng. Trong đó, cần chú ý các trường hợp trên 80 tuổi, người ốm đau, bệnh tật không có khả năng đi lại và người mất năng lực hành vi dân sự.
Trước khi thời hạn ủy quyền kết thúc 2 tháng, cơ quan bưu điện phải thông báo cho người hưởng và người được ủy quyền, đồng thời hướng dẫn thực hiện thủ tục theo quy định nếu tiếp tục có nhu cầu nhận thay.
Với người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng đang định cư ở nước ngoài, việc nhận tiền qua tài khoản hoặc ủy quyền cho người khác lĩnh thay cũng phải được theo dõi, xác minh. Cơ quan bưu điện có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng để kiểm tra thông tin định kỳ hoặc khi xuất hiện dấu hiệu cần xác minh.
Nếu bưu điện không thực hiện đúng quy trình dẫn đến chi trả sai, đơn vị phải bồi hoàn số tiền chi sai và phần lãi phát sinh cho cơ quan BHXH trong vòng 2 ngày làm việc kể từ khi phát hiện.
KHÁNH VÂN