Điểm đáng chú ý là kỳ thi lớp 10 dự kiến chỉ còn 2 môn toán, ngữ văn, trong khi trước đây thi 3 môn toán, ngữ văn và môn thứ 3 do địa phương quyết định.
Học sinh, phụ huynh mừng vì giảm môn thi
Dự thảo phương án thi lớp 10 chỉ còn 2 môn được nhận định sẽ giảm áp lực cho học sinh nhưng cũng có ý kiến lo ngại ảnh hưởng đến mục tiêu giáo dục toàn diện.
Em Hoàng Nam, học sinh lớp 9 Trường Trung học cơ sở Giảng Võ (Hà Nội) cho hay: “Để chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, ngay từ lớp 7 em đã học thêm toán, ngữ văn, tiếng Anh 2 buổi/tuần; lý, hoá 1 buổi/tuần. Ban ngày học 1 buổi trên trường, lịch học thêm chuyển sang buổi còn lại và ngày cuối tuần. Nếu giảm số môn thi, em không phải đi học thêm và sẽ tập trung cho 2 môn”.
Với quy định thi hiện hành, cũng như Nam, nhiều học sinh không chỉ học thêm 3 môn toán, ngữ văn, tiếng Anh mà còn học các môn khác. Bởi ngoài 2 môn toán, ngữ văn, môn thi thứ 3 luôn là ẩn số khó đoán. Năm 2026 thi môn tiếng Anh, nhưng năm 2027 có thể không phải là tiếng Anh mà sẽ là môn tổ hợp như khoa học tự nhiên hoặc lịch sử - địa lý, khiến học sinh, phụ huynh càng lo lắng và áp lực hơn.
“Trong bối cảnh kỳ thi lớp 10 quá áp lực và căng thẳng hơn cả thi đại học thì việc giảm bớt môn thi là rất cần thiết. Nếu nội dung dự thảo trở thành quy chế thi lớp 10 chính thức, con tôi sẽ không phải học thêm nhiều môn, tôi cũng không phải đưa đón nhiều. Bớt một môn thi là giảm được rất nhiều áp lực, không chỉ cho học sinh hay phụ huynh nói riêng mà còn tiết kiệm được thời gian, công sức và tiền bạc cho cả xã hội”, chị Mai có con chuẩn bị thi vào lớp 10 chia sẻ.
Băn khoăn học lệch
Đề xuất của Bộ GD&ĐT nhận được sự ủng hộ của nhiều phụ huynh và học sinh, tuy nhiên cũng khiến nhiều nhà giáo băn khoăn bởi dễ dẫn đến tình trạng học sinh học lệch, hổng kiến thức cơ bản nếu chỉ thi 2 môn.
Cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học - Trung học cơ sở Chương Dương (Hà Nội) cho rằng, việc chỉ thi 2 môn là chưa thật hợp lý khi mục tiêu đặt ra của bậc trung học cơ sở là giáo dục toàn diện. “Nếu chỉ thi 2 môn, tâm lý chung của người học và người dạy sẽ chỉ tập trung vào môn đó. Nên cố định 2 môn toán, văn và chọn thêm một môn khác. Và nên công bố vào đầu học kỳ 2 để các con chủ động”, bà Vân Hồng nói.
Theo thầy Lê Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng, vấn đề cần quan tâm không chỉ là “học sinh phải thi bao nhiêu môn”, sâu hơn là điều gì đang tạo ra áp lực cho kỳ thi vào lớp 10. Nếu sức ép chủ yếu đến từ sự cạnh tranh để có một suất vào trường công lập, việc giảm từ 3 môn xuống 2 môn không giải quyết được nguyên nhân cốt lõi.
"Ở góc độ giáo dục, tôi băn khoăn về một hệ quả khác: Khi chỉ có 2 môn được sử dụng cho một kỳ thi có tính cạnh tranh cao, học sinh lớp 9 rất dễ có tâm lý phân chia thành “môn thi” và “môn không thi”. Điều này dẫn đến việc học lệch, trong khi Chương trình giáo dục phổ thông hướng tới phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực của người học.
Muốn giảm áp lực cho kỳ thi lớp 10, phải tác động đồng thời vào nhiều yếu tố: Nâng cao chất lượng giờ học chính khóa; xây dựng đề thi theo hướng đánh giá năng lực thay vì thúc đẩy luyện thi; quản lý chặt hoạt động dạy thêm, học thêm và quan trọng không kém là tạo được niềm tin cho phụ huynh rằng học sinh học nghiêm túc, đúng chương trình thì không nhất thiết phải tham gia một cuộc chạy đua học thêm mới có cơ hội thành công. Tôi mong rằng phương án tuyển sinh cuối cùng sẽ không chỉ hướng đến kỳ thi “ít môn hơn” mà hướng tới kỳ thi bớt áp lực nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và không làm méo mó mục tiêu giáo dục toàn diện", thầy Kiên cho hay.
Theo một số giáo viên, các thành phố lớn như Hà Nội, TPHCM đang đẩy mạnh việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học mà bỏ môn tiếng Anh trong kỳ thi lớp 10 là bước đi thụt lùi, không phù hợp với bối cảnh hội nhập như hiện nay.
Dự thảo quy chế tuyển sinh vẫn đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến góp ý từ các địa phương. Việc sớm chốt phương án và công bố môn thi là mong mỏi chung của thí sinh, phụ huynh, giáo viên và các trường trong bối cảnh tuyển sinh vào lớp 10 vô cùng áp lực do tính cạnh tranh cao, đặc biệt là ở các đô thị lớn. Do vậy, dù phương án nào thì Bộ GD&ĐT cũng nên thông báo sớm để học sinh có lộ trình ôn tập rõ ràng.
Hạnh Nguyên