Tạo lòng tin từ chuyện thuê nhà
Giữa tháng 9, chị Minh Hà, người đang cho thuê căn hộ 3 phòng ngủ ở phía Hà Nội nhận được hàng chục lời mời kết bạn từ người lạ trên Zalo, Viber sau khi đăng tin cho thuê nhà. Một người tự xưng là trợ lý, nói đang tìm căn hộ cho sếp. Người khác giới thiệu đang công tác tại Nhật Bản, 2 tuần nữa mới về Việt Nam và muốn thuê nhà ở khu vực chị sinh sống.
Điểm bất thường là những người này gần như không hỏi kỹ về căn hộ, giá thuê hay chất lượng dịch vụ. Thay vào đó, họ nhanh chóng kể chuyện gia đình, hoàn cảnh cá nhân và liên tục thúc giục chủ nhà làm thủ tục; có người còn đề nghị chuyển tiền đặt cọc ngay dù chưa đến xem nhà.
Ban đầu, chị Hà nghĩ mình gặp khách “sộp”. Tuy nhiên, sau khi bình tĩnh tìm hiểu, chị nhận thấy cách tiếp cận có nhiều dấu hiệu bất thường. “Sau vài câu trò chuyện tiếp theo, họ biết không lừa được tôi nên lặn mất tăm”, chị kể.
Trường hợp tương tự xảy ra với anh Dũng ở Long Biên, Hà Nội. Sau khi đăng tin cho thuê căn hộ, anh được một người đàn ông tự giới thiệu đang ở nước ngoài kết bạn qua Viber. Sau khoảng chục tin nhắn, người này đồng ý đặt cọc mà không yêu cầu xem nhà. Thay vào đó, anh ta gửi một đường link và yêu cầu anh Dũng truy cập để làm hợp đồng trước khi nhận tiền. Khi mở đường link, anh Dũng được yêu cầu đăng nhập tài khoản ngân hàng với lý do để “nhận tiền cọc”. Nhận thấy bất thường, anh lập tức thoát ra. Khi quay lại cuộc trò chuyện, tài khoản của người lạ đã bị vô hiệu hóa.
Theo chuyên gia an ninh mạng, những nhóm lừa đảo có thể thay đổi kịch bản tùy từng nạn nhân nhưng mục tiêu cuối cùng thường là chiếm đoạt tài sản hoặc dữ liệu cá nhân. Sau khi tạo được lòng tin, chúng có thể gửi mã QR, đường link giả mạo hoặc yêu cầu nạn nhân đăng nhập tài khoản ngân hàng, thực hiện giao dịch theo hướng dẫn. Nếu làm theo, nạn nhân có nguy cơ mất tiền. Một biến thể khác là dụ người dùng đăng nhập Facebook, Zalo trên trang giả mạo để chiếm quyền kiểm soát tài khoản, sau đó giả danh nạn nhân lừa tiền người thân, bạn bè.
Không chỉ mất tiền, còn có nguy cơ mất dữ liệu
Lừa đảo cũng có thể bắt đầu từ những nhu cầu rất đời thường như làm Phiếu lý lịch tư pháp. Lợi dụng tâm lý cần hồ sơ gấp, các đối tượng quảng cáo dịch vụ “làm nhanh”, “cấp tốc”, “có ngay trong ngày” trên mạng xã hội. Chúng có thể tự xưng là cán bộ công an hoặc cơ quan chức năng, thông báo hồ sơ bị sai thông tin, thiếu dữ liệu hoặc gặp lỗi trên hệ thống. Sau khi khiến nạn nhân lo lắng, đối tượng yêu cầu chuyển tiền để “xử lý hồ sơ”, “khắc phục lỗi” hoặc hoàn tất thủ tục. Một số trường hợp, chúng thông báo Phiếu lý lịch tư pháp đã được cấp nhưng gặp sự cố trong quá trình vận chuyển, từ đó yêu cầu đóng thêm phí.
Các kịch bản thường đi kèm cảnh báo phải thực hiện ngay nếu không hồ sơ sẽ bị hủy hoặc phải làm lại từ đầu. Việc tạo áp lực về thời gian khiến người dân dễ bỏ qua bước kiểm chứng. Nguy hiểm hơn, nhiều tài khoản, fanpage, nhóm Zalo, TikTok còn sử dụng tên, hình ảnh liên quan đến cơ quan Nhà nước để tạo lòng tin. Sau đó, người dân được yêu cầu gửi ảnh căn cước, thông tin cá nhân và chuyển tiền.
Ngoài nguy cơ mất tiền, nạn nhân có thể bị thu thập họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số điện thoại, thông tin người thân và dữ liệu trên giấy tờ tùy thân. Những thông tin này có thể tiếp tục được sử dụng cho các cuộc gọi giả danh công an, ngân hàng, cơ quan thuế.
Một thủ đoạn khác là lập website giả mạo Cổng dịch vụ công hoặc hệ thống cấp Phiếu lý lịch tư pháp, yêu cầu nhập tài khoản, mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin ngân hàng. Một số đối tượng còn hướng dẫn cài ứng dụng không rõ nguồn gốc để “xác thực hồ sơ”, tiềm ẩn nguy cơ chiếm quyền kiểm soát thiết bị.
Cơ quan Công an khuyến cáo người dân khi cấp Phiếu lý lịch tư pháp cần thực hiện qua các kênh chính thức, trong đó có VNeID; không sử dụng các dịch vụ “làm nhanh”, “cấp tốc” không rõ nguồn gốc. Người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực, thông tin ngân hàng cho người lạ; không truy cập đường link đáng ngờ, quét mã QR hoặc cài ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Khi đăng tin cho thuê nhà, người dân cũng nên hạn chế công khai quá nhiều thông tin cá nhân. Với những yêu cầu bất thường như chuyển tiền trước khi xem nhà, đăng nhập tài khoản để nhận tiền hoặc cung cấp mã xác thực, cần dừng lại và kiểm chứng. Nếu đã chuyển tiền hoặc phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản, đường link và chứng từ giao dịch, đồng thời nhanh chóng liên hệ ngân hàng và trình báo cơ quan công an để được hướng dẫn xử lý.
KHÁNH VÂN