Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển công nghệ cao và nâng cao năng suất lao động, nhu cầu nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.
Bà Võ Thị Bích Thủy, Giám đốc Vận hành, công ty cung ứng giải pháp nhân sự Manpower Việt Nam cho biết, nhu cầu nhân sự có kỹ năng tại Việt Nam đang rất lớn. Khảo sát Xu hướng Tuyển dụng của Manpower cho thấy, từ đầu năm 2026 đến nay, tỷ lệ doanh nghiệp dự kiến tăng tuyển dụng liên tục ở mức cao. Trong đó, 52% doanh nghiệp dự định gia tăng tuyển dụng trong quý 4. Các đơn đặt hàng tuyển dụng mà đơn vị này nhận được trong năm 2026 cũng đang có xu hướng gia tăng trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, tự động hóa, logistics, chuỗi cung ứng và sản xuất công nghệ cao.
Tuy nhiên, theo bà Thủy, thiếu hụt nhân lực có kỹ năng phù hợp đang là một trong những rào cản chính trong tuyển dụng. Khoảng 50% doanh nghiệp tại Việt Nam tham gia khảo sát của đơn vị này cho biết, họ mất nhiều thời gian hơn để tuyển được người so với năm 2025 bởi thiếu ứng viên. Điều này bao gồm cả việc số lượng người có kỹ năng phù hợp ứng tuyển vào không đủ, hoặc nguồn ứng viên đáp ứng yêu cầu tuyển dụng trên thị trường còn hạn chế.
Một ví dụ điển hình về chênh lệch cung và cầu lao động được bà Thủy đề cập là ngành bán dẫn. Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 50.000 nhân lực bán dẫn đến năm 2030, riêng TPHCM đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 9.000 nhân lực có trình độ đại học trở lên. Tuy nhiên, cả nước hiện nay mới chỉ có khoảng 15.000 nhân lực bán dẫn, tương đương 30% tổng nhu cầu.
Theo Manpower Việt Nam, nếu trước đây doanh nghiệp ưu tiên bằng cấp, kinh nghiệm, ngoại ngữ và kỹ năng quản lý, thì hiện tại những yếu tố đó gần như đã trở thành điều kiện cơ bản.
Từ các dự án tuyển dụng cấp trung và cấp cao mà Manpower đang thực hiện, cho thấy nhu cầu ngày càng tăng đối với những ứng viên có khả năng triển khai chuyển đổi số, tối ưu vận hành, quản trị trong môi trường quốc tế và tạo ra giá trị mới cho tổ chức.
“Nói cách khác, trước đây doanh nghiệp tuyển người để vận hành công việc, còn ngày nay, họ tuyển những người có thể dẫn dắt tăng trưởng và đổi mới”, bà Võ Thị Bích Thủy nhận định.
Một trong những thay đổi lớn nữa cũng được chuyên gia đề cập, đó là cuộc cạnh tranh nhân tài chất lượng cao trong tương lai sẽ mang tính chất toàn cầu. Trước đây, doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh nguồn nhân lực trong phạm vi địa phương hoặc giữa các tỉnh, thành trong nước. Hiện một chuyên gia AI, giám đốc nhà máy hay lãnh đạo cấp cao hoàn toàn có thể lựa chọn làm việc tại bất kỳ trung tâm kinh tế nào trên thế giới.
Điều đó có nghĩa là Việt Nam không chỉ cần nỗ lực để thu hút vốn đầu tư mà còn cạnh tranh để thu hút nhân tài trong nước lẫn quốc tế.
Do vậy, nếu không có sự chuẩn bị đúng từ bây giờ, thì tốc độ sẵn sàng của thị trường lao động sẽ không theo kịp tốc độ đổi mới của công nghệ hay yêu cầu phát triển trong tương lai.
Năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức giám sát chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật về phát triển và sử dụng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Giám sát đã thẳng thắn chỉ ra hiện trạng: Thiếu hụt trầm trọng nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là các chuyên gia đầu ngành, “tổng công trình sư” và các nhóm nghiên cứu mạnh trong những lĩnh vực cốt lõi như khoa học - công nghệ, kinh tế mới, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và luật. Một bộ phận không nhỏ sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng về kỹ năng, độ thích ứng và tính chuyên nghiệp
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một trong những động lực quan trọng để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng làm chủ khoa học, công nghệ. Để giải quyết vấn đề này cần có những giải pháp đột phá, khả thi, nhằm khơi thông chuỗi cung ứng nhân lực cho kỷ nguyên mới.
Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai các đề án đào tạo nhân lực cho những lĩnh vực như khoa học, kỹ thuật, điện hạt nhân, đường sắt tốc độ cao, thiết kế vi mạch và công nghệ thông tin. Đến năm 2030, nhu cầu nhân lực trình độ đại học trở lên trong lĩnh vực bán dẫn được xác định ở mức hơn 50.000 người; trí tuệ nhân tạo (AI) cũng cần trên 50.000 người.
Theo các chuyên gia lao động, đây là những lĩnh vực mà các cơ sở đào tạo cần kết nối với doanh nghiệp để xác định nhu cầu tuyển dụng và tổ chức đào tạo phù hợp.
Thái An