Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nhất là ở cấp xã, phường đang là một trong những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ.
Cán bộ cơ sở “gánh” nhiều nhiệm vụ
Cuối tháng 5/2026, chị Nguyễn Thị Trang, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nghi Dương, TP Hải Phòng được giao phụ trách thêm lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Bên cạnh các nhiệm vụ về cải cách hành chính, thi đua, khen thưởng và quản lý viên chức ngành giáo dục, chị còn phải tham mưu ban hành văn bản, quản lý các nền tảng số, hướng dẫn Tổ công nghệ số cộng đồng, theo dõi an toàn thông tin và hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.
Không được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, chị Trang phải chủ động nghiên cứu tài liệu để đáp ứng yêu cầu công việc. Trong khi đó, công nghệ và các quy định liên quan thường xuyên thay đổi, khiến áp lực đối với cán bộ kiêm nhiệm ngày càng lớn.
Tình trạng này không chỉ diễn ra tại xã Nghi Dương. Ở nhiều địa phương, do chưa có công chức chuyên trách về công nghệ thông tin và chuyển đổi số, các nhiệm vụ mới thường được giao cho cán bộ văn hóa - xã hội hoặc văn phòng kiêm nhiệm. Việc thiếu nhân lực chuyên môn ảnh hưởng đến khả năng triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, nhất là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức sâu về quản trị hệ thống, dữ liệu và an toàn thông tin.
Tại UBND phường Linh Sơn, tỉnh Thái Nguyên, từ đầu tháng 2/2026, Phòng Văn hóa - Xã hội không còn cán bộ có chuyên môn công nghệ thông tin phụ trách chuyển đổi số và khoa học, công nghệ sau khi nhân sự duy nhất trong lĩnh vực này được điều chuyển thực hiện nhiệm vụ cấp thiết khác. Theo ông Trương Vũ Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Hành chính công phường Linh Sơn, việc thiếu cán bộ công nghệ thông tin khiến quá trình vận hành và hỗ trợ người dân gặp nhiều vướng mắc.
Theo ông Trần Anh Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ, chuyển đổi số đã góp phần thay đổi phương thức phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, áp lực công việc ngày càng lớn đòi hỏi tiếp tục nâng cao chất lượng nhân lực, tăng cường đào tạo chuyên sâu và có cơ chế thu hút người có trình độ công nghệ thông tin.
Nhân lực “nút thắt” chuyển đổi số cơ sở
Qua hơn 1 năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia nhân lực tiếp tục là một trong những điểm nghẽn lớn đối với quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trước yêu cầu mới, nhiều địa phương đang triển khai đồng thời các giải pháp điều động, bố trí lại nhân sự, đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và huy động nguồn lực hỗ trợ từ doanh nghiệp công nghệ.
Tại Hải Phòng, theo Sở Nội vụ, thành phố đã luân chuyển, bố trí kiêm nhiệm 346 vị trí việc làm; biệt phái 91 công chức, viên chức từ các sở, ngành tăng cường cho cấp xã; điều động, tiếp nhận 175 công chức giữa các cơ quan, đơn vị. Thành phố cũng huy động 119 cán bộ kỹ thuật của Viettel Hải Phòng và VNPT Hải Phòng trực tiếp hỗ trợ các địa phương triển khai chuyển đổi số.
Cùng với việc bổ sung nhân lực, công tác đào tạo được đẩy mạnh. Từ đầu năm đến nay, 980 cán bộ, công chức cấp xã đã hoàn thành các khóa đào tạo chuyên môn của Bộ Khoa học và Công nghệ; gần 68.000 lượt cán bộ, công chức được tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong thực thi công vụ. Phong trào “Bình dân học vụ số” cũng được triển khai nhằm phổ cập kỹ năng số cho cán bộ và người dân.
Tại Lâm Đồng, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh xác định phát triển nhân lực số, công dân số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Để hỗ trợ chính quyền cấp xã trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND tỉnh đã biệt phái 18 công chức, viên chức có trình độ khoa học, công nghệ thông tin từ cấp tỉnh về hỗ trợ các xã; đồng thời phối hợp với VNPT Lâm Đồng cử cán bộ kỹ thuật hỗ trợ địa phương trong 3 tháng, bắt đầu từ ngày 1/8/2025.
Năm 2026, tỉnh tiếp tục tổ chức 3 lớp tập huấn ứng dụng AI cho khoảng 1.240 cán bộ, công chức, viên chức cấp xã; 2 lớp bồi dưỡng về quản trị chiến lược công nghệ, hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, kinh tế số và ứng dụng AI trong quản lý công cho 159 học viên; cùng 2 lớp bồi dưỡng về phát triển khoa học, công nghệ số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cho 170 học viên.
Dù vậy, tình trạng thiếu nhân lực vẫn đáng chú ý. Theo số liệu được địa phương cung cấp, ở cấp tỉnh có 17/27 đơn vị thiếu nhân lực công nghệ thông tin; ở cấp xã, 65/124 xã, phường, đặc khu đã có nhân sự công nghệ thông tin, còn 59 đơn vị chưa có.
Từ thực tiễn triển khai tại các địa phương, có thể thấy, tháo gỡ điểm nghẽn nhân lực chuyển đổi số cần được thực hiện đồng bộ, không chỉ dừng ở việc điều động, bổ sung cán bộ. Trước mắt, cần rà soát, bố trí nhân sự phù hợp, tăng cường hỗ trợ chuyên môn từ cấp tỉnh và các doanh nghiệp công nghệ, đồng thời tổ chức đào tạo sát với yêu cầu thực tế tại cơ sở. Khi nhân lực được bố trí phù hợp, năng lực số được nâng cao và công nghệ được khai thác hiệu quả, chính quyền cơ sở mới có thể vận hành thông suốt, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, đưa chuyển đổi số đi vào thực chất.
Châu Anh