Dựng kịch bản hoàn trả tiền, ép cài ứng dụng giả
BHXH Việt Nam cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, nhắm vào người dân có nhu cầu tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hoặc giải quyết quyền lợi BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT).
Theo Công an TP Cần Thơ, các đối tượng thường chủ động gọi điện, tự xưng là cán bộ BHXH khu vực hoặc công an phụ trách địa bàn thông báo người dân thuộc diện được cấp thẻ BHYT An toàn khu hoặc được hoàn trả tiền đóng BHYT năm 2026. Để tạo lòng tin và thúc ép nạn nhân làm theo, chúng đưa ra nhiều lý do như hồ sơ định danh điện tử bị lỗi, chưa kích hoạt mã đối tượng An toàn khu trên hệ thống VssID hoặc thông tin tài khoản nhận tiền hoàn trả chưa khớp.
Đối tượng liên tục nhấn mạnh người dân phải xử lý ngay trong ngày, nếu không sẽ mất quyền lợi và đề nghị kết bạn qua Zalo để hướng dẫn làm thủ tục trực tuyến với lý do giúp người dân tiết kiệm thời gian, không phải đi lại. Khi nạn nhân đồng ý, kẻ gian gửi đường link dẫn đến trang web giả mạo cổng dịch vụ công hoặc tệp cài đặt có đuôi .apk. Chúng hối thúc người dân tải ứng dụng, đồng thời hướng dẫn cấp quyền trợ năng trên điện thoại, đặc biệt với thiết bị sử dụng hệ điều hành Android.
Nếu làm theo, người dùng có nguy cơ cài đặt phần mềm chứa mã độc, tạo điều kiện để kẻ gian chiếm quyền điều khiển thiết bị, theo dõi thao tác trên màn hình, đánh cắp thông tin đăng nhập ngân hàng và mã OTP. Từ đó, đối tượng có thể thực hiện giao dịch trái phép để chiếm đoạt tiền.
Thủ đoạn tương tự cũng được Công an tỉnh Hưng Yên cảnh báo. Các đối tượng giả danh cán bộ BHXH, công an hoặc cán bộ xã, phường thông báo việc khám, chữa bệnh và giải quyết chế độ BHXH, BHYT sẽ được liên kết, tích hợp trực tuyến trên ứng dụng VssID. Chúng nói người dân không cần sử dụng thẻ BHYT, sổ BHXH giấy như trước, đồng thời yêu cầu cập nhật, đồng bộ dữ liệu và xác thực tài khoản trên điện thoại. Nếu không thực hiện, người dân có thể bị gián đoạn quyền lợi. Sau đó, đối tượng gửi đường link hoặc mã QR để tải tệp có tên “vssid.apk”. Ứng dụng này được làm giả với giao diện, biểu tượng và tên gọi tương tự ứng dụng VssID chính thức của BHXH Việt Nam. Khi được cài đặt, ứng dụng có thể yêu cầu quyền đọc tin nhắn, truy cập danh bạ hoặc điều khiển màn hình từ xa. Đây là những quyền truy cập nhạy cảm, có thể bị lợi dụng để lấy cắp dữ liệu, thông tin tài khoản ngân hàng và mã OTP.
Kiểm chứng thông tin, không cung cấp mã OTP
Trước các thủ đoạn trên, BHXH Việt Nam khuyến nghị người dân nâng cao cảnh giác, chủ động xác minh thông tin qua các kênh chính thức, không làm theo hướng dẫn chỉ vì bị thúc ép hoặc đe dọa mất quyền lợi. Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn thông báo được hoàn trả tiền BHYT, yêu cầu cập nhật dữ liệu hoặc xác thực tài khoản, người dân cần liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH hoặc chính quyền địa phương để kiểm chứng; chỉ nên cài đặt ứng dụng VssID - BHXH số từ Google Play hoặc App Store. Tuyệt đối không truy cập đường link, quét mã QR không rõ nguồn gốc hay cài đặt tệp .apk do người lạ gửi qua Zalo, Facebook và các nền tảng nhắn tin khác. Đặc biệt, không cấp quyền điều khiển điện thoại theo hướng dẫn của người chưa được xác minh danh tính. Những yêu cầu tưởng như phục vụ việc đồng bộ dữ liệu hoặc hoàn tất thủ tục có thể là cách để kẻ gian kiểm soát thiết bị.
Bên cạnh đó, người dân cần bảo vệ thông tin cá nhân, không gửi hình ảnh căn cước, mật khẩu ngân hàng hoặc mã OTP cho người tự xưng là cán bộ BHXH. Không chuyển tiền theo yêu cầu để xác thực, đồng bộ dữ liệu hay nhận khoản hoàn trả.
Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, người dân cần trình báo cơ quan công an nơi gần nhất, đồng thời thông tin cho cơ quan BHXH địa phương để được hỗ trợ. Trường hợp nghi ngờ tài khoản ngân hàng bị xâm nhập hoặc xuất hiện giao dịch bất thường, cần liên hệ ngay với ngân hàng để có biện pháp bảo vệ tài khoản, hạn chế nguy cơ mất tiền.
Việc kiểm chứng thông tin trước khi thao tác trên điện thoại, không cài ứng dụng từ nguồn không rõ ràng và bảo mật dữ liệu cá nhân là những biện pháp quan trọng giúp người dân phòng tránh thủ đoạn lừa đảo liên quan đến BHXH, BHYT.
Đ. THỌ