Đằng sau những sản phẩm mang thương hiệu Sokfarm là hành trình nâng cao giá trị cây dừa, tạo sinh kế cho người dân và vun đắp nền nông nghiệp phát triển bền vững.
Từ trăn trở của người con quê dừa
Ở miền Tây Nam bộ, cây dừa từ lâu đã gắn bó với đời sống của người dân. Thế nhưng, không phải lúc nào những vườn dừa xanh cũng mang lại cuộc sống đủ đầy cho người trồng. Chứng kiến nỗi vất vả của cha mẹ và những người chung quanh, chị Thạch Thị Chal Thi luôn day dứt tìm cách tạo thêm giá trị từ loại cây quen thuộc của quê hương.
Tốt nghiệp Thạc sĩ công nghệ thực phẩm, Trường Đại học Bách khoa TPHCM, chị quyết định trở về quê lập nghiệp. Thay vì chỉ khai thác giá trị từ trái dừa, chị đặt câu hỏi: Liệu cây dừa còn có thể mang lại nguồn thu nào khác cho người nông dân?
Khoảng 6 tháng miệt mài tìm hiểu các công trình khoa học trong và ngoài nước đã đưa chị đến với nghề thu mật hoa dừa. Từ những nghiên cứu về ngành hàng này, chị nhận ra tiềm năng phát triển một sản phẩm nông nghiệp mới, vừa gia tăng giá trị cây trồng, vừa tạo thêm sinh kế cho cộng đồng.
Điều khiến chị bất ngờ là nghề thu mật hoa dừa có mối liên hệ với tập quán sản xuất truyền thống của đồng bào Khmer. Nếu người dân An Giang có nghề lấy mật thốt nốt thì vùng đất Trà Vinh lại có những vườn dừa rộng lớn. Sự kết hợp giữa tri thức khoa học, tài nguyên bản địa và mong muốn giúp người dân đã thôi thúc chị bắt tay vào thử nghiệm.
Sau gần 2 năm nghiên cứu, khoảng tháng 6/2019, Công ty TNHH Trà Vinh Farm (Sokfarm) - doanh nghiệp do vợ chồng chị xây dựng, mang ý nghĩa “nông nghiệp hạnh phúc” cho ra đời những sản phẩm mật hoa dừa đầu tiên. Đại dịch Covid-19 bùng phát, việc tiếp cận thị trường gặp nhiều trở ngại. Đội ngũ doanh nghiệp phải chuyển sang bán hàng trực tuyến, kiên trì giải thích cho khách hàng mật hoa dừa được thu như thế nào, có đặc tính gì và vì sao loại nông sản này đáng được đón nhận.
Nhớ lại những ngày đầu, chị Chal Thi cho biết, điều thôi thúc chị không phải là sẽ xây dựng được doanh nghiệp lớn đến đâu mà là nếu thành công, cha mẹ và người dân có thêm lựa chọn để cải thiện cuộc sống. Từ suy nghĩ giản dị ấy, một hướng phát triển mới cho cây dừa dần hình thành.
Khi hạnh phúc bắt đầu từ một công việc ổn định
Đối với chị Chal Thi, ý nghĩa của khởi nghiệp không chỉ nằm ở những sản phẩm mới hay sự mở rộng của doanh nghiệp mà còn hiện diện trong cuộc sống của người lao động.
Trong những người đầu tiên đến làm việc tại Sokfarm có ông Ray. Trước đó, ông làm nghề vận chuyển vật liệu xây dựng, thường xuyên khuân vác nặng nhọc khiến sức khỏe giảm sút, công việc không đều đặn, thu nhập cũng bấp bênh. Sau khi tìm đến nghề thu mật hoa dừa, ông dần có công việc ổn định và gắn bó với nghề suốt nhiều năm. Điều khiến chị Chal Thi nhớ mãi là câu nói của ông: “Hạnh phúc là được leo cây dừa thu mật mỗi ngày”. Với người lao động ở nông thôn, hạnh phúc đôi khi không phải điều gì lớn lao mà là có việc làm thường xuyên, có thu nhập để trang trải cuộc sống và yên tâm chăm lo cho gia đình.
Hiện Sokfarm có 95 cán bộ, công nhân viên, liên kết với 150 hộ thu mật. Nếu mỗi hộ có ít nhất hai người tham gia, mô hình tạo việc làm và sinh kế cho khoảng 300 người trong các hộ liên kết. Vùng nguyên liệu dừa hữu cơ rộng khoảng 60ha, sản lượng mật đạt từ 8 - 10 tấn mỗi ngày. Đáng chú ý, mô hình còn mở cơ hội cho những hộ nghèo, cận nghèo có ít đất sản xuất. Thay vì cần diện tích lớn để trồng dừa lấy trái, người dân có thể thuê một phần vườn dừa sẵn có để thu mật, đồng thời được hướng dẫn chăm sóc cây theo hướng hữu cơ. Nhờ vậy vừa có thêm thu nhập, vừa góp phần cải tạo vườn cây cho chủ đất.
Theo chị Chal Thi, đã có những hộ nghèo, cận nghèo tham gia mô hình từ năm 2019 và vươn lên thoát nghèo. Tinh thần gắn kết cộng đồng của người Khmer cũng trở thành một phần trong cách chị xây dựng doanh nghiệp. Chị mong muốn những giá trị truyền thống như sự sẻ chia, đùm bọc lẫn nhau được tiếp nối trong một mô hình kinh tế hiện đại, nơi thành quả phát triển không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà còn lan tỏa đến người dân địa phương.
Ngày 15/10, chị Thạch Thị Chal Thi được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tại Việt Nam lựa chọn là một trong 10 phụ nữ tiêu biểu trong Hệ thống Nông nghiệp - Thực phẩm và Phát triển nông thôn năm 2026.
Từ những vườn dừa quê nhà, chị Chal Thi đang hướng tới mục tiêu mở rộng liên kết với 1.000 nông hộ vào năm 2030. Nhưng đằng sau mục tiêu ấy không chỉ là quy mô sản xuất hay thị trường tiêu thụ, mà còn là mong muốn ngày càng nhiều người dân có việc làm, có thu nhập và thêm niềm tin vào khả năng phát triển trên chính mảnh đất quê hương.
Châu Anh