Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ thông tin không biên giới, nơi thông tin lan truyền với tốc độ ánh sáng và không gian mạng trở thành “mặt trận mới”, nhiệm vụ này càng trở nên cấp thiết, phức tạp và đòi hỏi những cách tiếp cận mang tính đột phá.
Nền tảng tư tưởng của Đảng - cội nguồn sức mạnh và kim chỉ nam hành động
Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam được xác lập trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với sự vận dụng và phát triển sáng tạo phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của đất nước. Đó không phải là hệ thống giáo điều bất biến mà là một chỉnh thể sống động, được kiểm nghiệm và làm giàu qua thực tiễn cách mạng.
Nhìn lại lịch sử, chính nền tảng tư tưởng ấy đã soi đường cho dân tộc đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác: Từ đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, đến công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển. Trong mọi hoàn cảnh, dù khó khăn đến đâu, sự kiên định về tư tưởng luôn là yếu tố bảo đảm cho Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo và định hướng phát triển đúng đắn.
Ngày nay, khi đất nước bước vào giai đoạn “vươn mình”, với những mục tiêu lớn lao về phát triển kinh tế, nâng cao vị thế quốc gia, xây dựng xã hội hiện đại, văn minh thì nền tảng tư tưởng của Đảng tiếp tục giữ vai trò kim chỉ nam. Nó định hướng cho mọi chủ trương, chính sách; đồng thời là “lá chắn” trước những luồng tư tưởng sai trái, thù địch.
Thách thức trong thời đại công nghệ không biên giới
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, không gian mạng đã và đang trở thành “mặt trận mới” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc. Ở đó, thông tin không còn bị giới hạn bởi biên giới địa lý, thời gian hay không gian, mà lan tỏa với tốc độ tức thời, tác động sâu rộng đến nhận thức, tư tưởng, hành vi của hàng triệu con người
Nếu trước đây, cuộc đấu tranh tư tưởng chủ yếu diễn ra trong không gian hữu hạn, với các phương tiện truyền thông truyền thống thì ngày nay, không gian mạng đã mở ra một “chiến trường” hoàn toàn mới. Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo… đã làm thay đổi căn bản cách thức con người tiếp nhận và lan truyền thông tin.
Thông tin không còn bị giới hạn bởi biên giới quốc gia. Một tin giả, một luận điệu xuyên tạc có thể lan truyền đến hàng triệu người chỉ trong vài giờ. Các thế lực thù địch tận dụng triệt để môi trường này để tiến hành chiến lược “diễn biến hòa bình” với những thủ đoạn ngày càng tinh vi: Bóp méo lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, kích động tâm lý bất mãn, gieo rắc hoài nghi về vai trò lãnh đạo của Đảng.
Đáng lo ngại hơn, nhiều thông tin sai trái không còn mang dáng vẻ thô thiển mà được “ngụy trang” dưới hình thức học thuật, phân tích chuyên sâu hoặc núp bóng các giá trị phổ quát như “dân chủ”, “nhân quyền”. Điều này khiến việc nhận diện trở nên khó khăn hơn, đặc biệt đối với giới trẻ - những người tiếp cận thông tin chủ yếu qua môi trường số, nhưng thiếu kiến thức nền tảng về chính trị - xã hội, khiến cho các thông tin sai trái, độc hại có “đất sống”.
Không chỉ dừng lại ở đó, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo còn đặt ra những thách thức mới: Nội dung giả mạo (deepfake), thông tin được tạo ra tự động với quy mô lớn, khả năng cá nhân hóa nội dung để tác động tâm lý người dùng… Tất cả tạo nên một “ma trận thông tin”, trong đó đúng - sai, thật - giả có thể bị trộn lẫn.
Đây chính là “khoảng trống” nguy hiểm mà nếu không được kịp thời lấp đầy bằng những nội dung chính thống, khoa học và có sức thuyết phục sẽ dẫn đến những hệ lụy lâu dài đối với nhận thức xã hội.
Bảo vệ nền tảng tư tưởng - nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên và lâu dài
Trước những thách thức đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể là nhiệm vụ nhất thời, càng không thể chỉ giao phó cho một lực lượng cụ thể. Đây phải là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên, liên tục của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị.
Trước hết cần khẳng định, bảo vệ không có nghĩa là phòng thủ thụ động. Ngược lại, đó phải là quá trình chủ động xây dựng, củng cố và phát triển nền tảng tư tưởng; đồng thời kiên quyết đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Một trong những yêu cầu cốt lõi là nâng cao chất lượng công tác lý luận. Trong bối cảnh mới, lý luận không thể dừng lại ở việc “giải thích” thực tiễn mà phải đi trước, dự báo và định hướng. Những vấn đề mới nảy sinh từ quá trình phát triển - như kinh tế số, xã hội số, biến đổi văn hóa, tác động của toàn cầu hóa - cần được nghiên cứu, lý giải trên nền tảng tư tưởng của Đảng, từ đó hình thành những luận cứ khoa học vững chắc.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền cần được đổi mới mạnh mẽ. Không thể dùng cách tiếp cận cũ trong một môi trường truyền thông đã thay đổi căn bản. Thông tin chính thống phải nhanh hơn, hấp dẫn hơn, thuyết phục hơn. Những giá trị cốt lõi của Đảng cần được truyền tải bằng ngôn ngữ gần gũi, sinh động, phù hợp với từng đối tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Không gian mạng - mặt trận mới cần những “chiến sĩ” mới
Trong thời đại số, mỗi người dân không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn là “nhà sản xuất nội dung”. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt ra trách nhiệm. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chuyên trách mà còn là trách nhiệm của từng công dân trên không gian mạng.
Cần xây dựng một lực lượng “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng số - những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, hiểu biết sâu sắc, đồng thời thành thạo công nghệ và kỹ năng truyền thông hiện đại. Họ không chỉ phản bác thông tin sai trái mà còn chủ động lan tỏa những giá trị tích cực, những câu chuyện đẹp, những thành tựu của đất nước.
Giáo dục, đào tạo đóng vai trò then chốt trong việc hình thành lực lượng này. Từ nhà trường đến xã hội, cần chú trọng trang bị cho người dân - đặc biệt là giới trẻ - khả năng “miễn dịch thông tin”: Biết phân tích, đánh giá, kiểm chứng và không bị dẫn dắt bởi những luồng thông tin sai lệch.
Gắn bảo vệ tư tưởng với xây dựng thực tiễn - “lấy cái đúng đẩy lùi cái sai”
Một thực tế không thể phủ nhận là sức thuyết phục của nền tảng tư tưởng không chỉ nằm ở lý luận mà còn ở hiệu quả của thực tiễn. Những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, sự cải thiện đời sống nhân dân, tính minh bạch và hiệu quả của bộ máy nhà nước… chính là minh chứng sinh động nhất cho tính đúng đắn của đường lối.
Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải gắn liền với việc xây dựng một hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; một nền kinh tế phát triển bền vững; một xã hội công bằng, văn minh. Mỗi bước tiến của đất nước chính là một “lập luận” mạnh mẽ, bác bỏ những luận điệu xuyên tạc.
Ở chiều ngược lại, những hạn chế, yếu kém trong quản lý, những biểu hiện tiêu cực, tham nhũng… nếu không được xử lý kịp thời sẽ trở thành “điểm yếu” bị các thế lực thù địch khai thác. Vì vậy, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực… cũng chính là một phần quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng.
Khơi dậy khát vọng dân tộc - nguồn lực tinh thần to lớn
Trong giai đoạn phát triển mới, khát vọng vươn mình của dân tộc là nguồn lực tinh thần vô cùng quan trọng. Nền tảng tư tưởng của Đảng cần được gắn kết chặt chẽ với việc khơi dậy và nuôi dưỡng khát vọng ấy.
Lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý chí tự cường… phải được chuyển hóa thành động lực hành động cụ thể. Khi người dân tin tưởng vào tương lai, tự hào về đất nước, họ sẽ trở thành “lá chắn” tự nhiên trước những thông tin sai trái, tiêu cực.
Văn hóa đóng vai trò đặc biệt trong quá trình này. Một nền văn hóa lành mạnh, giàu bản sắc sẽ tạo ra “sức đề kháng” trước những ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài. Do đó, phát triển văn hóa không chỉ là mục tiêu mà còn là giải pháp để bảo vệ nền tảng tư tưởng.
Đổi mới tư duy, hành động quyết liệt để đáp ứng yêu cầu mới
Thực tiễn đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi tư duy và cách làm cũng phải thay đổi tương ứng. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới không thể chỉ dựa vào những phương thức truyền thống.
Cần mạnh dạn ứng dụng công nghệ mới vào công tác tuyên truyền, đấu tranh tư tưởng: Sử dụng dữ liệu lớn để phân tích xu hướng thông tin, tận dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện và xử lý tin giả, xây dựng các nền tảng truyền thông số mang bản sắc Việt Nam.
Đồng thời, phải nâng cao tính minh bạch, chủ động cung cấp thông tin. Trong một thế giới mà thông tin thiếu vắng sẽ nhanh chóng bị lấp đầy bởi tin đồn thì sự im lặng không còn là lựa chọn an toàn.
Giữ vững “gốc rễ” để vươn xa
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn mới không chỉ là bảo vệ những giá trị đã có mà còn là quá trình làm giàu, phát triển và lan tỏa những giá trị đó trong bối cảnh mới. Đó là sự kết hợp giữa kiên định và đổi mới, giữa lý luận và thực tiễn, giữa truyền thống và hiện đại.
Trong thời đại công nghệ không biên giới, nơi mọi giá trị đều có thể bị thử thách, việc giữ vững “gốc rễ” tư tưởng càng trở nên quan trọng. Nhưng giữ vững không có nghĩa là đóng kín; ngược lại, phải mở ra, đối thoại, tiếp thu có chọn lọc, đồng thời khẳng định bản sắc và con đường phát triển của mình.
Khi nền tảng tư tưởng được bảo vệ vững chắc, khi niềm tin của nhân dân được củng cố, khi khát vọng dân tộc được khơi dậy thì không một thách thức nào có thể ngăn cản bước tiến của đất nước. Và chính trong hành trình đó, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ tiếp tục chứng minh giá trị bền vững - không chỉ là kim chỉ nam mà còn là động lực đưa dân tộc Việt Nam vươn tới những tầm cao mới.
HÀ HUY LINH
