Ngày 1/7, Bộ Chính trị tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì hội nghị. Cùng chủ trì có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Thủ tướng Lê Minh Hưng; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo sơ kết Nguyễn Duy Ngọc.
Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến, với hơn 557.000 đại biểu tại 3.651 điểm cầu ở các tỉnh, thành phố, xã, phường, đặc khu trên toàn quốc.
Hiện thực hóa mục tiêu chính quyền gần dân
Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm vận hành mô hình mới, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, bộ máy mới đi vào ổn định ngay sau khi được công bố, bảo đảm hoạt động liên tục, thông suốt, không để khoảng trống quyền lực, không để gián đoạn phục vụ người dân.
Qua 1 năm vận hành, kết quả đạt được thể hiện cụ thể trên 6 nội dung. Trong đó, hệ thống văn bản của Đảng, pháp luật của Nhà nước được rà soát, ban hành kịp thời, đầy đủ, chất lượng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm bộ máy hoạt động thông suốt, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền dựa trên nguyên tắc “một việc một cơ quan chủ trì, một người chịu trách nhiệm chính” từng bước khắc phục tình trạng chồng chéo, bỏ sót việc, đùn đẩy…
Việc sắp xếp tổ chức bộ máy tiến hành đồng bộ, quyết liệt, từ đó mở rộng không gian phát triển, khắc phục triệt để sự cồng kềnh của các tầng nấc trung gian. Sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố. Số lượng đơn vị hành chính cấp xã giảm mạnh từ 10.035 xuống còn 3.321 đơn vị. Việc này góp phần xác lập quy mô quản trị phù hợp, tối ưu hóa nguồn lực và kiến tạo phát triển.
Bộ máy của hệ thống chính trị, từ cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc, lực lượng vũ trang, các cơ quan tư pháp từ Trung ương đến địa phương tổ chức lại đồng bộ, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, hướng mạnh về cơ sở, gắn với đổi mới phương thức hoạt động.
Trong đó, tình trạng hành chính hóa, cắt khúc được khắc phục, chuyển sang cơ chế điều hành trực tiếp, liên thông Trung ương, tỉnh, xã. Độ trễ trong quyết định được thu hẹp, cá thể hóa rõ nét.
Công tác cán bộ thực hiện đồng bộ, bài bản, thận trọng, có nhiều đổi mới; đã sắp xếp, bố trí 134 lượt nhân sự diện Trung ương quản lý, kiện toàn 1.853 lượt nhân sự tại 23 địa phương thực hiện sáp nhập, gắn với định hướng chuẩn bị đại hội đảng các cấp; giải quyết tốt chế độ, chính sách cho cán bộ dôi dư; công tác tuyển chọn, bố trí, sử dụng và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp có nhiều đổi mới, đồng bộ hơn.
Đặc biệt, lần đầu tiên hoàn thành bố trí 100% bí thư, chủ tịch tỉnh ủy, thành ủy không phải người địa phương.
“Bộ máy tinh gọn, gắn với chuyển đổi số đã hiện thực hóa mục tiêu chính quyền gần dân. Kết quả, mức độ hài lòng của người dân đạt 83,08%, đặc biệt 89,09% ý kiến ghi nhận cơ bản không còn tình trạng công chức sách nhiễu, phiền hà. Đây là minh chứng trực tiếp, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân vào các quyết sách của Đảng”, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh, đồng thời cũng nêu ra những hạn chế cơ bản, như: Hệ thống thể chế, pháp luật hiện hành chưa thật sự đồng bộ; phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền chưa gắn đầy đủ với động lực và điều kiện đảm bảo thực hiện.
Nhiều nơi phân cấp chỉ dừng ở trao nhiệm vụ, chưa trao đủ thẩm quyền, tài chính, nhân lực và dữ liệu, làm hạn chế năng lực kiến tạo của địa phương.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện không phải thiếu nhân sự cơ học mà thiếu nhân sự có chuyên môn sâu trong một số lĩnh vực đặc thù. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều. Cơ cấu chuyên môn mất cân đối ở một số lĩnh vực. Việc bố trí công chức chưa thực sự gắn kết với quản lý biên chế và vị trí việc làm. Chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ chưa hợp lý.
Nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng đề nghị, toàn hệ thống cần tiếp tục đồng bộ hóa thể chế, chức năng nhiệm vụ và mối quan hệ công tác, bảo đảm bộ máy tinh gọn, thông suốt, quyền hạn trách nhiệm rành mạch, hướng mạnh về cơ sở, nhằm kiến tạo không gian, động lực phát triển mới.
Trọng tâm là phân định rõ thẩm quyền liên thông theo mô hình 3 cấp: Trung ương kiến tạo thể chế, nền tảng số và giám sát; cấp tỉnh điều hành, điều phối nguồn lực, liên kết vùng; cấp xã trực tiếp thực thi, quản trị dữ liệu và phục vụ nhân dân, doanh nghiệp, kiến tạo phát triển.
Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổng thể tổ chức của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp
Phát biểu kết luận hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm biểu dương, đánh giá cao kết quả đạt được sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp.
Phân tích làm rõ các vấn đề tồn tại, hạn chế cần khắc phục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị giai đoạn tới cần tập trung nâng cao chất lượng vận hành của mô hình mới, tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế và pháp luật, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, bảo đảm thống nhất, rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho tổ chức thực hiện ở cả 3 cấp, không để tình trạng luật này thì thông qua mà luật kia thì lại nghẽn. Việc sửa luật phải xuất phát từ điểm nghẽn thực tế.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Cấp ủy phải lãnh đạo bằng định hướng chiến lược, bằng thể chế, bằng công tác cán bộ, bằng kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả. Tiếp tục đổi mới nội dung phương thức hoạt động của tổ chức Đảng ở cơ sở, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, xây dựng tổ chức Đảng thực sự là hạt nhân chính trị, trung tâm đoàn kết, quy tụ và phát huy sức mạnh cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Thứ ba, hoàn thiện mô hình tổ chức và cơ chế vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp. Tỉnh tập trung vai trò chiến lược quy hoạch, điều phối, phân bổ nguồn lực, tổ chức không gian phát triển, kiểm tra, giám sát và liên kết vùng. Cấp xã phải được tổ chức như tuyến đầu của quản trị công, tiếp nhận, xử lý và phản hồi kịp thời nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, đồng thời phát hiện sớm các vấn đề về an sinh, trật tự đất đai, xây dựng môi trường, dịch vụ công...
Thứ tư, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Phân cấp, phân quyền phải thực chất, bảo đảm cấp được giao có nhiệm vụ đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí, công cụ quản lý để thực hiện, khắc phục tình trạng giao việc xuống dưới nhưng không giao đủ những điều kiện cần thiết. Phân cấp không phải là chuyển gánh nặng cho cấp dưới mà là chuyển thẩm quyền, chuyển nguồn lực, chuyển dữ liệu, công cụ thực thi và trách nhiệm một cách rõ ràng, minh bạch, có kiểm soát, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, công khai, minh bạch và có trách nhiệm giải trình.
Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng được yêu cầu của mô hình mới. Đây là nhiệm vụ then chốt của then chốt, phải coi năng lực thực thi của cán bộ, đặc biệt ở cấp cơ sở, cấp xã là thước đo kiểm định thành công của mô hình mới này. Khẩn trương hoàn thiện vị trí việc làm, đánh giá năng lực, sở trường, kinh nghiệm của cán bộ để bố trí đúng người, đúng việc. Phải tăng cường cán bộ có năng lực chuyên môn sâu về cơ sở, nhất là những lĩnh vực cơ sở đang cần: Đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư tài chính, công nghệ thông tin, thanh tra, tư pháp, giáo dục, y tế và quản lý đô thị...
Thứ sáu, nâng cao chất lượng hạ tầng viễn thông, công nghệ thông tin, hạ tầng số, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị.
Thứ bảy, phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị xã hội; phải thực sự đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động và tập trung về cơ sở, trong đó cần có cơ chế tiếp nhận, tổng hợp, phản hồi thường xuyên ý kiến của người dân, doanh nghiệp về chất lượng phục vụ của bộ máy mới. Phải coi đây là một kênh giám sát xã hội quan trọng đối với hiệu quả vận hành của chính quyền cơ sở, tăng cường đồng thuận xã hội và khối đại đoàn kết toàn dân tộc...
Thứ tám, xử lý hiệu quả tài sản công sau sắp xếp; phải coi đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài. Tài sản còn sử dụng được phải tận dụng, sử dụng hiệu quả; tài sản không còn phù hợp cần chuyển đổi công năng, điều chuyển hoặc xử lý minh bạch, đúng quy định, ưu tiên phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các nhu cầu thiết thực khác của cộng đồng.
Thứ chín, đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra, giám sát và phương thức chỉ đạo điều hành. Phải tăng cường nắm tình hình cơ sở, kết hợp kiểm tra trực tiếp với giám sát dựa trên dữ liệu, phát hiện sớm, xử lý sớm những vấn đề, không để những khó khăn nhỏ tích tụ thành những vấn đề lớn. Cần xây dựng bộ chỉ số theo dõi, vận hành mô hình mới, bao gồm thời gian xử lý thủ tục hành chính, tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp, tỷ lệ công việc cấp xã phải xin ý kiến cấp trên. Có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung khi đã làm đúng thẩm quyền, đúng quy trình, công khai minh bạch, có căn cứ chuyên môn và không vụ lợi.
Thứ mười, đối với các lĩnh vực liên ngành còn có giao thoa cần khẩn trương rà soát, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ theo nguyên tắc: Một việc phải có cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính, có một nguồn dữ liệu dùng chung, một quy trình phối hợp liên thông, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm rõ ràng. Trước mắt, tập trung hoàn thiện phương án phân định trách nhiệm, xử lý dứt điểm các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa đồng bộ, bảo đảm kế thừa ổn định, liên tục, không để khoảng trống trong quản lý nhà nước, nhất là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và đời sống nhân dân.
“Tinh thần nhất quán là tổ chức mới phải tạo ra năng lực mới, cơ chế phân cấp, phân quyền mới phải song hành với trách nhiệm mới, dữ liệu mới và phải tạo ra phương thức quản trị mới. Bộ máy mới phải đem lại chất lượng phục vụ cho người dân, doanh nghiệp và phục vụ cho sự ổn định, phát triển của đất nước. Tôi tin tưởng rằng, với mô hình tổng thể tổ chức của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp sẽ tiếp tục được hoàn thiện và vận hành hiệu quả để góp phần xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, kiến tạo, phục vụ nhân dân”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
H.L
