Năm 2026, chị Bàn Thị Đào, 30 tuổi, Bí thư Đoàn Thanh niên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai tham mưu triển khai mô hình "Bình dân học vụ số", kết nối với 23 tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn. Thay vì chờ người dân đến học, lực lượng thanh niên đến tận nơi họ sinh sống. Đoàn viên được phân công phụ trách từng địa bàn, phối hợp với bí thư chi bộ, trưởng thôn, ban công tác mặt trận và các đoàn thể để hướng dẫn tại nhà văn hóa, trung tâm phục vụ hành chính công hoặc ngay tại hộ gia đình.
"Điều quan trọng nhất không phải hoàn thành một thủ tục trước mắt mà giúp người dân biết cách tự thực hiện. Mình không làm thay cho người dân được mà hướng dẫn trực tiếp để bà con tự làm và biết cách làm mới tạo ra được giá trị lâu dài", chị Đào chia sẻ.
Từ sáng kiến này, toàn xã hình thành 24 tổ hỗ trợ, gồm 23 tổ tại các thôn và một tổ thanh niên Bình dân học vụ số. Có 103 hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp được tổ chức, hỗ trợ 1.024 lượt người dân. Riêng dịch vụ công trực tuyến, 8.161 hồ sơ được hỗ trợ trong năm 2026, đạt tỷ lệ 100% theo thống kê địa phương.
Cách làm càng có ý nghĩa khi xã Bảo Thắng có địa bàn rộng sau sắp xếp, sáp nhập từ Sơn Hà, Sơn Hải, Thái Niên và thị trấn Phố Lu. Dân cư phân tán, trong đó có các khu vực người Mông, người Dao sinh sống, khiến việc tiếp cận công nghệ số còn nhiều khác biệt.
Nếu ở vùng cao, chuyển đổi số được đưa đến từng gia đình thì tại xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau, công nghệ đi vào đời sống thông qua những quầy hàng ở chợ. Mô hình "Chợ số và tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt" được triển khai tại địa phương có đông đồng bào Khmer, hướng tới thay đổi thói quen giao dịch của tiểu thương và người dân.
Ông Huỳnh Văn Lắm, tiểu thương chợ Gia Hội cho biết, ban đầu người dân còn bỡ ngỡ với cách giao dịch mới. Tuy nhiên, sau vài lần thao tác, việc chuyển tiền qua mã QR trở nên nhanh và thuận tiện hơn.
Tại TPHCM, nhiều xã cũng đang lựa chọn cách đưa tiện ích số đến gần người dân bằng những mô hình cụ thể. Ở xã Bình Lợi (TPHCM), 100% hồ sơ kết quả giải quyết thủ tục hành chính đã được số hóa, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 98,74%. Địa phương đồng thời triển khai bản đồ số, khu vực bỏ phiếu tích hợp mã QR và số hóa dữ liệu giáo dục. Hay tại xã Hưng Long (TPHCM), "Không gian Chuyển đổi số" được bố trí ngay tại trụ sở UBND xã, hỗ trợ người dân tra cứu thông tin quy hoạch đất đai, bản đồ, bảo hiểm y tế, thủ tục hành chính; đồng thời có máy tính, máy scan để người dân tự số hóa hồ sơ. Ki-ốt thông minh và trợ lý ảo AI hỗ trợ kê khai, nộp dịch vụ công trực tuyến và sử dụng VNeID.
Trong khi đó, xã Xuân Thới Sơn (TPHCM) triển khai "Cửa ngõ số", "Trạm tiện ích số 24/7" và "Điểm dịch vụ công gần dân". Người dân có thể tra cứu thủ tục, số hóa giấy tờ, đăng nhập VNeID, nộp hồ sơ, thanh toán trực tuyến và theo dõi kết quả ngay tại các điểm hỗ trợ. Một số điểm dịch vụ công được đặt tại trụ sở ấp để người dân không phải di chuyển xa.
ĐỨC THỌ
