Hoàn thiện hành lang pháp lý ngăn chặn tác hại từ thuốc lá
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết, việc sửa đổi luật không chỉ nhằm hoàn thiện một đạo luật chuyên ngành mà còn hướng tới xây dựng hàng rào pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người dân trước những nguy cơ ngày càng đa dạng từ thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine.
Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và tử vong sớm. Mỗi năm, Việt Nam có hơn 100.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có nhiều trường hợp không hút thuốc nhưng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc thụ động. Đây không chỉ là tổn thất về sức khỏe mà còn tạo gánh nặng lớn đối với từng gia đình, hệ thống y tế, năng suất lao động và sự phát triển bền vững của đất nước. Bên cạnh đó, theo báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá của Bộ Y tế, mặc dù đã có nhiều nỗ lực và đạt được những kết quả ban đầu đáng ghi nhận song Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới và đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN.
Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ và giảm tiêu thụ các sản phẩm có hại cho sức khỏe, trong đó có thuốc lá. Đây là định hướng nền tảng để đặt công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tổng thể chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đề xuất mở rộng khu vực cấm hút thuốc lá hoàn toàn
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc bổ sung và làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới. Theo dự thảo luật, thuốc lá điện tử là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử, bộ phận chứa dung dịch thuốc lá điện tử và dung dịch thuốc lá điện tử. Thuốc lá nung nóng là sản phẩm bao gồm thiết bị điện tử và thuốc lá đặc chế. Thuốc lá mới khác là các loại thuốc lá sản xuất và được cấp phép mới sau ngày 1/1/2025.
Theo TS, BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), việc bổ sung các khái niệm này được xem là cơ sở quan trọng để quản lý, kiểm soát các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới nhưng chưa được điều chỉnh đầy đủ trong luật hiện hành. Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng bổ sung về các hành vi bị nghiêm cấm, bao gồm quy định cấm tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới khác; nghiêm cấm sản xuất, mua bán linh kiện, thiết bị rời để lắp ráp các sản phẩm này. Ngoài ra, các hành vi quảng cáo, khuyến mại, trưng bày, tiếp thị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng bị cấm tương tự thuốc lá truyền thống, nhằm hạn chế tối đa khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên.
Đồng thời, có biện pháp hạn chế sử dụng thuốc lá vào trong các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và đời sống gia đình; quy định việc hạn chế sử dụng hình ảnh diễn viên sử dụng thuốc lá trong tác phẩm điện ảnh, sân khấu, truyền hình. Đáng chú ý, địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà và trong phạm vi khuôn viên cũng được mở rộng bao gồm: Cơ sở y tế; cơ sở giáo dục; cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành riêng cho trẻ em; cơ sở hoặc khu vực có nguy cơ cháy, nổ cao. Cùng với đó, tất cả địa điểm công cộng trong nhà, phương tiện giao thông công cộng gồm ô tô, tàu bay, tàu điện cũng thuộc diện bị cấm hút thuốc lá hoàn toàn.
Bộ Y tế cũng đề xuất nâng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá từ 50% lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao thuốc. Đây là biện pháp mạnh nhằm hạn chế tình trạng hút thuốc lá mới và thúc đẩy người hút cai nghiện thuốc lá.
Dự thảo sửa đổi cũng bổ sung nội dung liên quan đến bán thuốc. Theo đó, người chịu trách nhiệm tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Đại lý bán lẻ, điểm bán lẻ thuốc lá không được trưng bày thuốc lá, vỏ bao thuốc lá, tên, nhãn hiệu của bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào tại điểm bán.
Thái An
