Những "bài thuốc gia truyền" chỉ nhằm trục lợi
Liên tiếp các vụ án sản xuất, kinh doanh thuốc đông y giả bị phát hiện cho thấy quy mô hoạt động ngày càng lớn và thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang phát đi thông báo truy tìm các bị hại trong vụ án liên quan đến nhãn hiệu giả mạo "Đông y gia truyền Cụ Tòng" và "Thuốc dạ dày Cụ Tòng". Kết quả điều tra cho thấy, từ tháng 9/2024 đến tháng 10/2025, các đối tượng đã thu mua dược liệu thô trôi nổi, không qua kiểm nghiệm, sau đó đóng gói, tự thiết kế bao bì và quảng cáo có thể chữa khỏi các bệnh về dạ dày, đại tràng nhằm đánh lừa người tiêu dùng.
Trước đó, Công an tỉnh Thanh Hóa cũng triệt phá đường dây lừa đảo dưới danh nghĩa phòng chẩn trị y học cổ truyền "Hoàng Minh Đường". Dù chỉ học kiến thức y học cổ truyền qua mạng, các đối tượng vẫn thu mua thân cây, lá cỏ không rõ nguồn gốc, chế biến thành "thuốc gia truyền", đồng thời chi hàng tỷ đồng quảng cáo trên mạng xã hội, mạo danh bác sĩ để tư vấn và bán hàng.
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2023 đến năm 2025, đường dây này đã bán gần 87.000 đơn hàng, thu lợi bất chính hơn 227 tỷ đồng. Không ít người sử dụng sản phẩm đã gặp biến chứng như phù nề, hoại tử, phải điều trị kéo dài.
Một thủ đoạn khác cũng được các đối tượng sử dụng là in bao bì thể hiện nguồn gốc từ nước ngoài nhằm tạo lòng tin. Vừa qua, Công an TPHCM đã khởi tố nhóm đối tượng sản xuất thuốc đông y giả có bao bì ghi xuất xứ Singapore, Trung Quốc, trong khi thực chất sản phẩm được sản xuất trái phép trong nước.
Đáng lo ngại hơn, các đối tượng còn trộn hoạt chất chống viêm, giảm đau như Betamethasone hoặc Paracetamol vào thuốc đông y để tạo cảm giác bệnh thuyên giảm nhanh, khiến người bệnh lầm tưởng thuốc có hiệu quả. Quá trình điều tra, lực lượng chức năng đã thu giữ hàng chục nghìn sản phẩm thuốc giả cùng hàng trăm kilogram viên nang, viên nén và nhiều máy móc phục vụ sản xuất.
Tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe
Theo Lương y đa khoa Lê Xuân Hải, Hội Đông y TP Hà Nội, việc sử dụng dược liệu không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe. Các loại dược liệu kém chất lượng thường tồn dư hóa chất bảo quản, thuốc bảo vệ thực vật hoặc kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen. Người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp tính, dị ứng, sốc phản vệ ngay sau khi dùng thuốc. Nguy hiểm hơn, các độc chất sẽ tích tụ dần trong gan, thận, lâu dài dẫn đến suy gan, suy thận và nhiều tổn thương không thể hồi phục. Đặc biệt, việc trộn corticoid hoặc kháng sinh vào thuốc đông y tạo ra cái bẫy "giảm đau giả". Người bệnh thấy triệu chứng giảm nhanh nên chủ quan, trong khi bệnh lý vẫn âm thầm tiến triển.
Lương y Lê Xuân Hải cho biết, với các bệnh về dạ dày, đại tràng hay nhiễm vi khuẩn HP, thuốc giả chứa corticoid có thể che lấp triệu chứng lâm sàng, khiến việc chẩn đoán gặp khó khăn. Đến khi bệnh bùng phát, người bệnh có thể đối mặt với xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày, suy gan, suy thận hoặc nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Việc sử dụng corticoid kéo dài còn làm suy giảm chức năng tuyến thượng thận, giảm sức đề kháng, tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng và khiến quá trình điều trị sau này trở nên phức tạp hơn.
Theo vị lương y, tâm lý tin vào những lời quảng cáo "gia truyền", "bí quyết nhiều đời", "uống là khỏi" chính là nguyên nhân khiến nhiều người trở thành nạn nhân của thuốc giả.
“Trong y học cổ truyền không tồn tại một bài thuốc có thể phù hợp với mọi người bệnh. Việc kê đơn phải dựa trên nguyên tắc "biện chứng luận trị", tức là bác sĩ phải trực tiếp thăm khám, hỏi bệnh, bắt mạch để xác định thể bệnh của từng người trước khi chỉ định thuốc phù hợp. Vì vậy, những sản phẩm được quảng cáo là "ai uống cũng khỏi", bán tràn lan trên mạng xã hội đều cần được cảnh giác”, Lương y Lê Xuân Hải cho biết và khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua thuốc qua mạng xã hội hoặc chỉ dựa trên tư vấn qua điện thoại. Khi lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền, cần kiểm tra giấy phép hoạt động, thông tin người chịu trách nhiệm chuyên môn và chỉ sử dụng các thuốc đã được cơ quan chức năng cấp phép lưu hành.
Đối với thuốc thành phẩm, bao bì phải ghi rõ số đăng ký, nơi sản xuất, thành phần, hướng dẫn sử dụng và thông tin của nhà sản xuất theo đúng quy định. Người dân không nên tin vào những sản phẩm có nhãn mác sơ sài, không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo chữa khỏi mọi bệnh trong thời gian ngắn.
Việc lực lượng chức năng liên tiếp triệt phá các đường dây sản xuất thuốc đông y giả cho thấy cuộc chiến chống hàng giả đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, để ngăn chặn triệt để loại tội phạm này, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng, mỗi người dân cũng cần trở thành người tiêu dùng thông thái, chỉ lựa chọn thuốc tại các cơ sở uy tín và không chạy theo những lời quảng cáo "thần dược" trên không gian mạng. Bởi chỉ một lần đặt niềm tin sai chỗ, người bệnh không chỉ mất tiền mà còn có thể phải đánh đổi bằng chính sức khỏe, thậm chí là tính mạng của mình.
Đ.THỌ
