KỲ I: Tiêu chuẩn người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được tiến hành trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, phát triển và hội nhập sâu rộng. Việc quy định chặt chẽ, toàn diện các tiêu chuẩn đối với người ứng cử là cơ sở quan trọng nhằm lựa chọn những đại biểu thật sự tiêu biểu, đại diện xứng đáng cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.
Công tác nhân sự đang được chuẩn bị đúng quy trình và tiến hành chặt chẽ theo từng bước, bảo đảm dân chủ, đúng quy định của pháp luật nhằm lựa chọn ra những ứng cử viên phù hợp, có năng lực và đủ phẩm chất để đảm đương những công việc và trọng trách được giao.
Theo quy định tại Điều 3 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND số 85/2013/QH13 ngày 25/6/2015, Điều 22 của Luật Tổ chức Quốc hội số 57/2014/QH13 ngày 20/11/2014, khoản 3 Điều 5 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 ngày 16/6/2025, Hướng dẫn số 36-HD/BTCTW về công tác nhân sự đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 của Ban Tổ chức Trung ương ngày 9/9/2025, người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chung về chính trị, đạo đức, năng lực và uy tín xã hội.
Cụ thể, người ứng cử phải tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, nhân dân và Hiến pháp; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; tích cực phấn đấu thực hiện công cuộc đổi mới vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Người ứng cử phải có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam; có phẩm chất đạo đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền.
Bên cạnh đó, người ứng cử cần có trình độ văn hóa, chuyên môn phù hợp; đủ năng lực, sức khỏe, kinh nghiệm công tác và uy tín để hoàn thành nhiệm vụ đại biểu; có mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân, thường xuyên lắng nghe, tiếp thu ý kiến của nhân dân và được nhân dân tín nhiệm. Đồng thời, người ứng cử phải có điều kiện tham gia đầy đủ các hoạt động của Quốc hội hoặc HĐND. Đối với đại biểu HĐND, người ứng cử tại địa phương nào phải là người đang cư trú hoặc công tác thường xuyên tại địa phương đó.
Việc ứng cử được thực hiện thông qua 2 hình thức: Tự ứng cử và được giới thiệu ứng cử. Người được giới thiệu ứng cử có thể là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang, người lao động tiêu biểu, xuất sắc hoặc những cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng dân cư; bảo đảm đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định và hoàn thành đầy đủ hồ sơ ứng cử theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND. Người tự ứng cử là công dân có đủ tiêu chuẩn, có nguyện vọng tham gia ứng cử và thực hiện đúng các thủ tục theo luật định.
Đối với người được giới thiệu ứng cử đang công tác trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, yêu cầu đặt ra cao hơn gồm: Có tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng; phẩm chất đạo đức, lối sống trong sáng; tinh thần trách nhiệm, kỷ luật nghiêm minh; minh bạch trong kê khai tài sản, thu nhập; có năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Đặc biệt, Hướng dẫn số 36-HD/BTCTW ngày 9/9/2025 của Ban Tổ chức Trung ương nhấn mạnh: Kiên quyết không giới thiệu, đưa vào danh sách ứng cử người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực; có tư tưởng cục bộ, bảo thủ, trì trệ; đang bị điều tra, thanh tra, kiểm toán, kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm; người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị để xảy ra vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mất đoàn kết. Cán bộ có vi phạm khuyết điểm hoặc bị thi hành kỷ luật trong nhiệm kỳ 2021 - 2026; cán bộ có người thân vi phạm pháp luật thực hiện theo Kết luận 165-KL/TW năm 2025 của Bộ Chính trị về định hướng thực hiện công tác cán bộ đối với cán bộ có vi phạm, khuyết điểm hoặc bị thi hành kỷ luật; cán bộ có người thân vi phạm pháp luật.
Đối với những trường hợp vi phạm tiêu chuẩn chính trị, thực hiện theo Quy định của Bộ Chính trị về một số vấn đề về bảo vệ chính trị nội bộ Đảng. Kiên quyết không để lọt những người không xứng đáng, những người chạy chức, chạy quyền ứng cử vào Quốc hội, HĐND các cấp.
Đồng thời quan tâm, giới thiệu chuyên gia đầu ngành về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp công nghệ cao; luật gia giỏi có uy tín, am hiểu sâu về pháp luật quốc tế; doanh nhân xuất sắc, tâm huyết với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân.
Tiêu chuẩn đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được quy định rõ ràng không chỉ bảo đảm tính dân chủ, công khai, minh bạch của cuộc bầu cử mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng đội ngũ đại biểu thật sự "vừa hồng, vừa chuyên". Đây chính là tiền đề quan trọng để củng cố niềm tin của nhân dân, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày càng vững mạnh.
Quy trình lựa chọn nhân sự cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được thực hiện chặt chẽ, gồm các bước:
- Thực hiện hiệp thương, lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp theo từng vòng (thông qua Mặt trận Tổ quốc các cấp).
- Tiểu ban Nhân sự (thuộc Hội đồng bầu cử quốc gia) rà soát, thẩm định hồ sơ ứng cử viên để bảo đảm chất lượng.
- Lập danh sách chính thức những người ứng cử.
Thái An
KỲ II: Bảo đảm lựa chọn được đại biểu thực sự tiêu biểu, xứng đáng.
