Kiểm tra giới tính khi có nghi ngờ
Theo thông báo, bắt đầu từ năm 2026, VFV thực hiện việc xác định tư cách VĐV bằng phương pháp kiểm tra nhiễm sắc thể đối với các VĐV nữ tại tất cả giải đấu trong hệ thống quốc gia nếu thấy cần thiết.
Quy trình xác minh giới tính VĐV như sau: Khi Ban tổ chức giải đấu thấy cần thiết, phù hợp để xác định giới tính VĐV sẽ xin ý kiến phê duyệt của VFV. Nếu có sự đề xuất kiểm tra từ Trưởng đoàn của các đội tham gia giải, được sự đồng ý của Ban tổ chức và ý kiến phê duyệt của VFV thì đội đề xuất phải nộp khoản đặt cọc là 10 triệu đồng cho Ban tổ chức. Khoản đặt cọc này được hoàn trả nếu kết quả xét nghiệm chứng minh rằng VĐV đó không phải là nữ về mặt di truyền.
Sau khi có phê duyệt của VFV, Trưởng Ban giám sát lập tức thông báo cho Trưởng đoàn của VĐV đó và thông báo cho Ban tổ chức giải về yêu cầu thực hiện xét nghiệm di truyền mức tiêu chuẩn bằng phương pháp PCR gen SRY nhằm xác minh giới tính.
Xét nghiệm được thực hiện tại một cơ sở hoặc tổ chức y tế tiêu chuẩn được chỉ định và phê duyệt ở gần khu vực thi đấu hoặc một địa điểm bên thứ ba nhằm đảm bảo sự riêng tư. Tất cả mẫu xét nghiệm và giấy tờ liên quan sau đó được VFV lưu giữ để quản lý hồ sơ và bảo mật thông tin.
Câu lạc bộ (CLB) và VĐV phải hợp tác hoàn toàn với quá trình kiểm tra. Cho đến khi có kết quả xét nghiệm, VĐV vẫn được thi đấu như một thành viên trong đội. Chi phí cho xét nghiệm cơ bản về nhiễm sắc thể giới tính sẽ do VFV chịu trách nhiệm.
Nếu xét nghiệm nhiễm sắc thể chứng minh rằng VĐV đó không có nhiễm sắc thể Y, sự việc được chấm dứt. Nếu VĐV được kiểm tra chứng minh có nhiễm sắc thể Y, kết quả được gửi đến Trưởng ban Giám sát và VFV.
Công bằng cho tất cả
Thực tế, không chỉ bóng chuyền mà ở nhiều môn thể thao khác, việc kiểm tra giới tính VĐV cần được làm chặt chẽ, nghiêm ngặt. Từ SEA Games 33 ở Thái Lan năm 2025 đã có quy định kiểm tra rối loạn giới tính ở các môn dành cho nữ. Ngoài ra, Liên đoàn Điền kinh thế giới bắt buộc VĐV xét nghiệm SRY tối thiểu một lần từ 1/9/2025. Hình thức là lấy mẫu niêm mạc hoặc mẫu máu khô để phân tích kết quả. Nếu VĐV có nhiễm sắc thể Y thì không được thi đấu hạng mục nữ hoặc thi đấu ở các giải không xếp hạng. Trường hợp bị rối loạn phát triển giới có cơ thể sản sinh testosterone cao, VĐV phải hạ mức hormone xuống dưới ngưỡng cho phép.
Với bóng chuyền, đội tuyển U21 Việt Nam từng bị FIVB xử thua 4 trận với tỷ số 0 - 3 tại giải vô địch thế giới 2025 do có một VĐV không đủ tư cách thi đấu. Quyết định kỷ luật không nêu lý do cụ thể cũng như danh tính VĐV. Sau này, vụ việc được xác định là Đặng Thị Hồng và vi phạm liên quan đến vấn đề giới tính. VĐV cũng được kiểm tra bằng xét nghiệm di truyền SRY.
Sau đó, VFV tiếp tục cấm Đặng Thị Hồng tham dự tất cả giải đấu trong hệ thống, từ tháng 9/2025. VĐV chỉ có cơ hội trở lại nếu FIVB đưa ra thông báo mới hoặc thay đổi quy định. Đặng Thị Hồng hiện đã chuyển sang công tác huấn luyện, đi học đại học và bán hàng online để có thêm thu nhập.
Một trường hợp khác cũng gây tranh cãi về vấn đề giới tính là Nguyễn Thị Bích Tuyền, đã xác định bỏ nghiệp VĐV. Mới đây, CLB Ninh Bình công bố danh sách VĐV cùng thành phần Ban huấn luyện tại giải bóng chuyền Cúp Hoa Lư - Bình Điền 2026. Đúng như dự đoán, Bích Tuyền không được đăng ký thi đấu, thay vào đó tay đập sinh năm 2000 được giao nhiệm vụ làm trợ lý huấn luyện viên.
Bích Tuyền nghỉ thi đấu trước giải vô địch thế giới 2025 (tháng 8), sau đó không còn xuất hiện trên sân. Không có Bích Tuyền khiến sức mạnh của đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam cũng như CLB Ninh Bình bị ảnh hưởng. Dù vậy, việc tay đập 26 tuổi nghỉ thi đấu nhận được sự ủng hộ của giới chuyên môn và người hâm mộ. Hầu hết đều cho rằng việc Bích Tuyền nghỉ sẽ mang tới sự công bằng với các VĐV nữ khác.
Quang Minh
