“Ngày Di sản Phở” sẽ được tổ chức vào cuối năm 2026
Kế hoạch do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội xây dựng, dựa trên cơ sở thực hiện Luật Di sản văn hóa năm 2024 cùng các chương trình, nghị quyết về phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa. Trọng tâm của kế hoạch là bảo tồn giá trị ẩm thực truyền thống, đồng thời đẩy mạnh quảng bá hình ảnh “Phở Hà Nội” tới công chúng trong và ngoài nước, qua đó góp phần nâng cao vị thế văn hóa của Thủ đô.
Một trong những nhiệm vụ then chốt là xây dựng hồ sơ di sản “Phở” theo quy định quốc tế. Hà Nội dự kiến phối hợp với các địa phương có truyền thống phở như Ninh Bình và một số tỉnh, thành khác nhằm hoàn thiện nội dung hồ sơ. Các hội nghị, tọa đàm chuyên môn với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng thực hành di sản sẽ được tổ chức để thống nhất cách tiếp cận và lộ trình triển khai.
Theo kế hoạch, trong quý III và IV/2026, việc xây dựng hồ sơ sẽ được triển khai đồng bộ, từ thu thập tư liệu, hoàn thiện nội dung đến phối hợp liên ngành, liên địa phương. Song song với công tác lập hồ sơ, Hà Nội cũng đẩy mạnh quảng bá di sản “Phở” trên các nền tảng truyền thông và môi trường số; hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu, bản đồ quán phở và các cộng đồng tương tác trực tuyến. Dự kiến, “Ngày Di sản Phở” sẽ được tổ chức vào cuối năm nay với các hoạt động giao lưu, trình diễn và triển lãm, góp phần tôn vinh và kết nối cộng đồng thực hành di sản. Sự kiện không chỉ quảng bá “Phở Hà Nội” ra quốc tế mà còn tạo cơ hội học hỏi kinh nghiệm bảo tồn di sản ẩm thực từ các quốc gia có mô hình thành công như Nhật Bản.
Từ món ăn bình dị đến biểu tượng văn hóa
Phở khởi nguồn từ đời sống lao động bình dị, nhưng theo thời gian đã vượt ra khỏi khuôn khổ ẩm thực để trở thành biểu tượng văn hóa của người Việt. Trong mỗi bát phở không chỉ có hương vị mà còn chứa đựng tinh thần sáng tạo, sự khéo léo và niềm tự hào dân tộc. Từ những gánh hàng rong buổi sớm, những nồi nước dùng nghi ngút khói nơi vỉa hè Hà Nội, phở đã đi vào thơ ca, âm nhạc, điện ảnh và nay đang tiến gần hơn tới danh hiệu di sản của nhân loại.
Ông Phạm Cao Quý, Phó Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa phi vật thể (Cục Di sản văn hóa, Bộ VH-TT&DL) cho biết, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO. Đây là bước tiếp nối trong hành trình bảo tồn và phát huy di sản ẩm thực, đồng thời khẳng định vị thế của Việt Nam trong lĩnh vực di sản văn hóa. Đến nay, Việt Nam đã có 16 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh và chưa có hồ sơ nào bị từ chối. “Nếu thành công, phở sẽ là minh chứng mới cho sức sáng tạo và tinh thần gìn giữ văn hóa của người Việt”, ông nhấn mạnh.
Theo TS Lê Thị Thu Hương, Viện trưởng Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế giá trị bền vững của phở nằm ở khả năng nuôi dưỡng cả đời sống tinh thần lẫn vật chất cho người làm nghề. Khi nghệ nhân có thể sống được bằng nghề, khi thế hệ trẻ hiểu và trân trọng di sản, hành trình bảo tồn mới thực sự có ý nghĩa.
Có thể thấy, từ một món ăn dân dã, phở đã trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa văn hóa truyền thống và sáng tạo đương đại. Hà Nội đang từng bước biến phở thành động lực phát triển mới không chỉ trong lĩnh vực ẩm thực mà còn trong du lịch, công nghiệp sáng tạo và quảng bá thương hiệu quốc gia.
Trong dòng chảy hội nhập, việc đề cử “Phở” trình UNESCO không chỉ là câu chuyện tôn vinh một món ăn, mà còn là hành trình khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam trên bản đồ thế giới - nơi những giá trị truyền thống tiếp tục được gìn giữ, làm mới và lan tỏa.
Phương Anh
