Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 gồm 8 chương, 30 điều, tập trung quy định về duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số; nâng cao chất lượng dân số; truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số.
So với quy định Pháp lệnh Dân số, Luật Dân số có nhiều nội dung mới. Cụ thể, tại khoản 1, điều 14 quy định, trường hợp sinh con thứ 2, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.
Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế; hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 2 con đẻ trở lên; biện pháp khác do Chính phủ quyết định.
Ngoài ra, căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính quyền địa phương cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định. Luật cũng cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính…
Nhiều chính sách hỗ trợ dành cho phụ nữ sinh đủ 2 con.
Để thích ứng với già hóa dân số, luật có những quy định về chăm sóc người cao tuổi, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc người cao tuổi như tự chăm sóc, chăm sóc tại nhà và cộng đồng; quy định phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi trên cơ sở phân tách nhóm chăm sóc chính thức và nhóm chăm sóc không chính thức, từ đó có cơ chế hỗ trợ, đào tạo kỹ năng chăm sóc người cao tuổi phù hợp với từng nhóm…
Thông tin thêm về quy định ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở với người có từ 2 con đẻ trở lên, ông Phạm Vũ Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết, các chính sách lớn quy định trong luật mang tính nguyên tắc chung. Về chính sách duy trì mức sinh thay thế, ông Hoàng cho biết bên cạnh các quy định mang tính khung, căn cơ, dài hạn thì có các quy định cụ thể. Trong đó có bổ sung đối tượng được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Trong luật đã có các quy định chỉnh sửa rất cụ thể một số điều của Luật Nhà ở. Theo đó sửa chi tiết các điều 76 Luật Nhà ở về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, điều 77 quy định hình thức thực hiện chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.
Bộ Y tế đang tham mưu Chính phủ xây dựng các nghị định, thông tư để hướng dẫn luật. Trong đó phối hợp với Bộ Xây dựng để xây dựng thông tư sửa đổi, bổ sung thông tư 05/2024 quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về mẫu giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Dự kiến hoàn thành trước ngày 15/5/2026.
Bảo Châu
