Áp lực chuyển đổi từ thực tế mưu sinh
Khi thời điểm triển khai vùng phát thải thấp đến gần, nhiều người dân Hà Nội, đặc biệt là nhóm lao động phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, đã bắt đầu tính toán phương án thích ứng.
Chị Nguyễn Nga (cư trú tại phường Ô Chợ Dừa) cho biết, gia đình chị hiện có 4 thành viên, đồng thời sở hữu 4 xe máy chạy xăng phục vụ nhu cầu sinh hoạt và kinh doanh. Thu nhập của cả gia đình chủ yếu dựa vào cửa hàng bán bánh bao và nước trái cây nên việc di chuyển, từ nhập hàng đến giao hàng, đều phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.
Theo chị Nga, nếu trong cùng một thời điểm phải chuyển đổi toàn bộ 4 xe máy xăng sang xe điện sẽ tạo áp lực tài chính không nhỏ. “Mỗi chiếc xe mới có giá khoảng 30 triệu đồng, tổng chi phí để thay thế lên tới 120 triệu đồng - đây là khoản tiền không hề nhỏ đối với nhiều gia đình. Nếu có thêm các chính sách hỗ trợ, những hộ như chúng tôi sẽ giảm bớt khó khăn khi thực hiện chuyển đổi”, chị Nga chia sẻ.
Tương tự, anh Trần Văn Tuấn (phường Đại Mỗ), tài xế xe ôm công nghệ, cũng đã lên kế hoạch chuyển đổi phương tiện. “Chạy nội đô là chính nên khi áp dụng vùng phát thải thấp thì gần như bắt buộc phải đổi. Tôi dự định từ 1/7 tới sẽ chuyển sang xe điện”, anh cho biết.
Anh Tuấn đã tìm hiểu thị trường và dự kiến lựa chọn xe trong tầm giá 30 - 35 triệu đồng. Theo anh, xe điện hiện nay đã cải thiện đáng kể về quãng đường và độ ổn định, đủ đáp ứng cường độ làm việc cao. Không chỉ vì công việc, anh cũng nhìn nhận việc chuyển đổi mang lại lợi ích lâu dài về môi trường và sức khỏe.
GS, TS Nguyễn Hữu Dũng, Viện trưởng Viện Môi trường đô thị và Công nghiệp Việt Nam nhấn mạnh yếu tố an sinh xã hội là vấn đề then chốt trong quá trình chuyển đổi. Theo ông, với nhóm thu nhập thấp mưu sinh bằng xe cơ giới, cần có lộ trình phù hợp và giải pháp thay thế khả thi.
Đồng quan điểm, đại biểu Quốc hội khóa XVI Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) cho rằng: “Việc thu hồi hoặc hạn chế lưu hành hàng triệu phương tiện cũ phần lớn thuộc về người thu nhập thấp, do đó cần đi kèm chính sách hỗ trợ mang tính nhân văn và vĩ mô”.
Chưa triển khai đồng loạt trên đường Vành đai 1 từ ngày 1/7
Liên quan đến thông tin hạn chế xe máy chạy sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xăng di chuyển trong khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/7, ông Đào Việt Long, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: UBND thành phố giao Sở NN&MT là cơ quan chủ trì phối hợp với cùng Sở Xây dựng, Công an thành phố… triển khai xây dựng Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1; trong đó, xác định phạm vi, đối tượng áp dụng, lộ trình thực hiện và các giải pháp kỹ thuật, quản lý phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô.
Việc áp dụng từ 1/7 là thí điểm theo vùng, kiểm soát khí thải xe ôtô, môtô, xe gắn máy có lộ trình, có phạm vi, thời gian và đối tượng phù hợp, chưa triển khai đồng loạt trên đường Vành đai 1 (theo đúng lộ trình tại Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội).
Về năng lực vận tải hành khách công cộng, thành phố đã có sự chuẩn bị từ sớm. Hiện khu vực Vành đai 1 đã có 2 tuyến đường sắt đô thị (tuyến 2A và 3.1) với tổng công suất khoảng 462.000 lượt hành khách/ngày và 45 tuyến xe buýt trợ giá, mật độ mạng lưới đạt 2,71 km/km2, năng lực cung ứng trên 903.000 lượt hành khách/ngày.
Bên cạnh đó, thành phố phấn đấu tối đa hóa tỷ lệ xe buýt xanh hoạt động trong Vành đai 1 trước thời điểm thí điểm, ưu tiên trước các tuyến hoạt động trực tiếp trong vùng thí điểm.
Dự kiến trong quý II, thành phố sẽ bổ sung thêm nhiều trạm xe đạp công cộng để giải quyết khoảng trống kết nối chặng cuối, đồng thời nghiên cứu mở thêm một số tuyến buýt điện cỡ nhỏ phù hợp với ngõ, phố hẹp trong vành đai.
Về điểm gửi xe trung chuyển, Sở Xây dựng Hà Nội lập phương án bố trí các bãi đỗ tại các vị trí cửa ngõ giáp ranh vùng thí điểm để người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang phương tiện công cộng. Bước đầu, Sở Xây dựng cùng các đơn vị liên quan đã rà soát được hơn 210 vị trí tại các địa bàn thuộc Vành đai 1 và quá trình rà soát đang được tiếp tục để có số liệu đầy đủ.
Hạ tầng trạm sạc và tủ đổi pin, hành lang pháp lý về phòng cháy chữa cháy cho trạm sạc dưới hầm chung cư cũ vẫn đang được cấp có thẩm quyền hoàn thiện.
Trong thời gian đó, Tổ công tác liên ngành theo Quyết định số 3763/QĐ-UBND ngày 14/7/2025 của UBND TP Hà Nội đã xây dựng phương án ưu tiên triển khai mạng lưới tủ đổi pin nhỏ gọn tại các không gian công cộng phù hợp, người dân chỉ mất 2 - 3 phút đổi pin, giải quyết đồng thời bài toán an toàn phòng cháy chữa cháy và bài toán không gian tại các khu tập thể cũ, phố cổ. Phương án này đã được trình UBND thành phố và sẽ sớm triển khai; thời gian lắp đặt thực tế sau khi hoàn thiện thủ tục chỉ khoảng 1 - 3 ngày.
Về chính sách hỗ trợ chuyển đổi, Sở Xây dựng đang phối hợp hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch để trình HĐND thành phố xem xét. Khung chính sách đang được các cơ quan chuyên môn đề xuất theo hướng phân loại rõ đối tượng, tạo điều kiện để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, hạn chế xáo trộn cho người dân và doanh nghiệp. Nội dung và định mức cụ thể sẽ được công bố chính thức sau khi HĐND thông qua.
Theo Sở Xây dựng Hà Nội, vùng phát thải thấp không chỉ là một biện pháp hành chính mà là bước chuyển dịch có lộ trình trong cơ cấu giao thông đô thị - trong đó, lợi ích của người dân, doanh nghiệp phải được bảo đảm trong từng bước triển khai.
“UBND thành phố sẽ tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp thực tiễn, đảm bảo người dân có đủ thời gian chuẩn bị và thích nghi trước mỗi bước mở rộng tiếp theo”, ông Long cho biết.
Châu Anh
