Tuy nhiên, giá nhiều mặt hàng thiết yếu và dịch vụ vẫn duy trì ở mức cao, tạo áp lực lớn lên chi tiêu của các hộ gia đình.
Giá xăng giảm nhưng đi chợ vẫn tốn kém
Sau nhiều kỳ điều hành liên tiếp, giá xăng dầu trong nước đã giảm đáng kể. Tại kỳ điều hành mới nhất, giá xăng E5RON92 còn 19.730 đồng/lít, xăng E10RON95-III ở mức 20.415 đồng/lít; dầu diesel 0.05S là 21.176 đồng/lít và dầu mazut 14.053 đồng/kg. So với mức đỉnh hồi đầu tháng 4, giá nhiên liệu đã hạ nhiệt rõ rệt.
Tuy nhiên, thực tế tại thị trường bán lẻ cho thấy, giá nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu vẫn chưa có dấu hiệu giảm tương ứng. Khảo sát tại một số chợ truyền thống và cửa hàng tạp hóa trên địa bàn Hà Nội cho thấy, khoảng một tháng trở lại đây, nhiều mặt hàng tiếp tục tăng từ 5 - 20%, tùy từng nhóm sản phẩm. Thậm chí, không ít sản phẩm đã bước sang đợt điều chỉnh giá thứ hai, dù mức tăng chỉ khoảng 3 - 4%.
Điều này khiến áp lực chi tiêu tiếp tục đè nặng lên các hộ gia đình, nhất là những người có thu nhập trung bình và thấp.
Chị Nguyễn Minh Thư (xã Sơn Đồng, Hà Nội) cho biết, từ tháng 3 đến nay, giá nhiều mặt hàng phục vụ sinh hoạt đã tăng từ 10 - 30%. Trong đó, dầu ăn, mì chính, nước giặt đều tăng đáng kể; các sản phẩm dành cho trẻ nhỏ như sữa, bỉm cũng đồng loạt điều chỉnh giá. "Thu nhập của hai vợ chồng chỉ vừa đủ trang trải cuộc sống nên gia đình phải cắt giảm gần như toàn bộ khoản chi không thiết yếu. Mỗi lần đi chợ đều phải tính toán rất kỹ", chị Thư chia sẻ.
Không chỉ người tiêu dùng, các tiểu thương cũng đang chịu áp lực từ chi phí đầu vào.
Chị Nguyễn Lan Anh, tiểu thương tại chợ Phú Vinh (xã An Khánh, Hà Nội) cho biết, phần lớn mặt hàng nhập về từ đầu năm đến nay đều tăng giá từ 5 - 20%, thậm chí có sản phẩm đã tăng lần thứ hai.
Theo chị Lan Anh, mặc dù giá xăng dầu đã giảm nhưng giá nhập hàng từ các nhà cung cấp vẫn chưa điều chỉnh do chịu tác động từ nhiều yếu tố như giá nguyên liệu, thuế phí và chi phí nhập khẩu. Đối với những mặt hàng phụ thuộc nguyên liệu từ nước ngoài, biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn tạo sức ép lớn lên giá thành. Đơn cử, giá thịt gà nhập đã vượt 100.000 đồng/kg, trong khi trước đây chỉ khoảng 90.000 đồng/kg. Giá đầu vào tăng khiến hoạt động kinh doanh gặp nhiều khó khăn khi sức mua của người dân có xu hướng giảm.
Trước đây, khi giá xăng dầu tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh đã điều chỉnh tăng giá hàng hóa, đặc biệt là nhóm thực phẩm, ăn uống và dịch vụ với lý do chi phí nhiên liệu và vận chuyển tăng cao. Tuy nhiên, khi giá xăng dầu đã giảm đáng kể, nhiều mặt hàng và dịch vụ vẫn duy trì ở mức giá cũ, làm dấy lên băn khoăn trong dư luận về việc điều chỉnh giá chưa tương xứng với diễn biến của các yếu tố đầu vào.
Theo Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 6 tháng đầu năm tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,79%, đóng góp 1,72 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung.
Một số nhóm hàng ghi nhận mức tăng đáng chú ý như giá thịt lợn tăng 4,85% do nguồn cung hạn chế và chi phí chăn nuôi cao; thịt gia cầm tăng 4,51%; dịch vụ ăn uống ngoài gia đình tăng tới 6,85% bởi giá nguyên liệu và chi phí phục vụ tiếp tục tăng.
Theo các chuyên gia kinh tế, ngoài các yếu tố về nguyên liệu, chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất, một bộ phận doanh nghiệp vẫn còn giữ giá sau khi các yếu tố đầu vào giảm, khiến mặt bằng giá chậm điều chỉnh. Nếu tình trạng tăng giá theo kiểu “té nước theo mưa” không được kiểm soát hiệu quả, áp lực lạm phát sẽ tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân cũng như mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ.
Tăng cường kiểm soát tình trạng giữ giá bất hợp lý
Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, giá xăng dầu trong nước đã được điều hành ở mức thấp. Tuy nhiên, mặt bằng giá nhiều hàng hóa và dịch vụ vẫn chưa giảm tương ứng.
Theo Thứ trưởng, cần thay đổi việc lợi dụng biến động thị trường để duy trì mức giá cao không hợp lý. "Nếu trước đây doanh nghiệp lấy lý do giá xăng dầu tăng để điều chỉnh tăng giá hàng hóa, dịch vụ thì khi giá xăng dầu giảm, các mặt hàng cũng cần được xem xét điều chỉnh theo hướng giảm tương ứng", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.
Bộ Công Thương đã yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp và thương nhân rà soát cơ cấu chi phí, điều chỉnh giá bán phù hợp với diễn biến thị trường; đồng thời chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra các hành vi vi phạm pháp luật về giá như không niêm yết giá, bán sai giá niêm yết, găm hàng, đầu cơ hoặc giữ giá bất hợp lý.
Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, thời gian qua lực lượng quản lý thị trường đã xử lý nhiều vụ việc vi phạm về giá và sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra nhằm góp phần bình ổn thị trường.
Bộ cũng khuyến cáo doanh nghiệp thực hiện nghiêm các quy định về niêm yết, kê khai và bán đúng giá; chủ động điều chỉnh giá khi các yếu tố đầu vào giảm, không lợi dụng biến động thị trường để tăng giá hoặc duy trì mức giá cao thiếu căn cứ.
Đối với người tiêu dùng, Bộ Công Thương khuyến nghị theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống, không mua tích trữ theo tâm lý đám đông vì có thể làm mất cân đối cung - cầu và tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá. Khi phát hiện các hành vi bán cao hơn giá niêm yết, găm hàng hoặc đầu cơ, người dân cần kịp thời phản ánh tới lực lượng quản lý thị trường để xử lý theo quy định.
Việc giá xăng dầu giảm nhưng nhiều mặt hàng vẫn "neo" ở mức cao cho thấy quá trình truyền dẫn từ chi phí đầu vào đến giá bán lẻ còn chậm và chưa đồng đều. Bên cạnh các yếu tố khách quan, việc kiểm soát hành vi giữ giá bất hợp lý và tăng cường minh bạch trong hình thành giá sẽ là yếu tố quan trọng để ổn định thị trường, giảm áp lực chi tiêu cho người dân và góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát trong năm 2026.
Châu Anh
