Trong hành trình tìm lại tên cho các anh hùng liệt sĩ, mỗi mẫu sinh phẩm ADN được thu nhận từ thân nhân hôm nay không chỉ là dữ liệu khoa học mà còn là niềm hy vọng, là cầu nối để những người đã ngã xuống có cơ hội trở về với gia đình, quê hương bằng chính tên tuổi của mình.
Hành trình nhân văn mang tên "trở về"
Phát huy truyền thống "Đền ơn đáp nghĩa", Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, diễn ra từ tháng 3/2026 đến tháng 7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch là thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ để xây dựng cơ sở dữ liệu gen quốc gia, phục vụ đối sánh, xác định danh tính bằng công nghệ hiện đại. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là hành trình đầy tính nhân văn, bởi phía sau mỗi mẫu ADN là niềm hy vọng của một gia đình; phía sau mỗi kết quả đối sánh thành công là niềm hạnh phúc vỡ òa sau hàng chục năm chờ đợi.
Những ngày qua, trên khắp cả nước, lực lượng Công an, Quân đội cùng các cấp, ngành đồng loạt triển khai đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính. Ở mỗi điểm lấy mẫu đều có những câu chuyện khiến nhiều người xúc động.
Bà Đỗ Thị Kim, xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội) chia sẻ niềm vui khi được trực tiếp tham gia chương trình. Theo bà, việc Đảng, Nhà nước tổ chức lấy mẫu ADN đã tiếp thêm niềm tin để gia đình hy vọng một ngày không xa sẽ tìm được người thân đã hy sinh nhờ những thành tựu của khoa học công nghệ.
Cùng chung niềm hy vọng ấy, ông Nguyễn Đình Trực cùng ở xã Phú Nghĩa, thân nhân liệt sĩ Nguyễn Đình Vượng cho biết, gia đình đã nhiều lần lặn lội vào các tỉnh phía Nam tìm kiếm phần mộ nhưng chưa có kết quả. Lần lấy mẫu ADN này giúp gia đình càng thêm tin tưởng rằng việc đối chiếu dữ liệu sẽ sớm đưa người thân trở về quê hương sau gần 60 năm xa cách.
Câu chuyện của bà Thế Thị Yến, xã Ôn Xuyên (TP Hà Nội) cũng khiến nhiều người nghẹn ngào. Người anh cả của bà là liệt sĩ Thế Nguyễn Thế Toàn lên đường vào chiến trường Quảng Nam năm 1966 và hy sinh vì bệnh sốt xuất huyết khi đang chiến đấu. Theo thời gian, cha mẹ và các em lần lượt qua đời, chỉ còn bà tiếp tục hành trình đi tìm anh. Với bà, lần lấy mẫu ADN này chính là niềm hy vọng lớn nhất để một ngày nào đó có thể đưa người anh trở về quê hương sau gần 60 năm xa cách.
Không chỉ Hà Nội, tại Tây Ninh, ngày 10/7, ông Ngô Quang Nhị cùng em trai có mặt từ rất sớm tại điểm lấy mẫu sinh phẩm ADN. Hơn 55 năm kể từ ngày người anh cả là liệt sĩ Ngô Đình Hạ hy sinh, 2 anh em vẫn kiên trì nuôi hy vọng có thể tìm được nơi an nghỉ của anh. Đến điểm lấy mẫu, ông Nhị cẩn thận mang theo di ảnh đã phục dựng, giấy báo tử cùng những tấm bằng khen được gia đình gìn giữ suốt nhiều năm như báu vật thiêng liêng.
Ông Nhị xúc động chia sẻ, điều gia đình mong mỏi nhất suốt hơn nửa thế kỷ qua là biết người anh đang nằm ở đâu để đưa về quê hương. Mỗi giọt máu được lưu giữ hôm nay chính là thêm một cơ hội để hành trình tìm kiếm sớm có kết quả.
Chung sức đưa các anh hùng liệt sĩ trở về
Để việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN diễn ra thuận lợi, lực lượng Công an các địa phương đã chủ động phối hợp chính quyền, các đoàn thể rà soát danh sách thân nhân liệt sĩ, hướng dẫn kê khai thông tin, đối chiếu hồ sơ và hỗ trợ người dân trong toàn bộ quá trình lấy mẫu.
Quy trình được thực hiện nghiêm ngặt từ khâu xác minh thông tin, hoàn thiện hồ sơ đến lấy mẫu và lưu trữ dữ liệu, bảo đảm tính chính xác, khoa học và đồng bộ. Tại các điểm lấy mẫu, nhiều gia đình mang theo di ảnh, giấy báo tử, thư từ, huân chương, bằng khen... Những kỷ vật đã úa màu theo năm tháng nhưng vẫn được nâng niu như minh chứng thiêng liêng về người thân đã hy sinh vì Tổ quốc. Trong ánh mắt của những người cha, người mẹ, người vợ, người con ấy vẫn ánh lên niềm tin rằng mỗi mẫu ADN hôm nay có thể mở ra hành trình đoàn tụ sau nhiều thập kỷ chia xa.
Song song với việc thu nhận mẫu ADN của thân nhân, Chiến dịch 500 ngày đêm cũng được triển khai đồng bộ trên nhiều mặt công tác. Theo Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia, tính đến ngày 10/7, toàn chiến dịch đã tìm kiếm, quy tập được 1.330 hài cốt liệt sĩ; trong đó 306 hài cốt trong nước,
174 hài cốt tại Lào và 850 hài cốt tại Campuchia; đồng thời phát hiện 5 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang. Riêng tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM), lực lượng chức năng đã tìm thấy và cất bốc tổng cộng 69 hài cốt liệt sĩ cùng một hài cốt tập thể.
Đến ngày 9/7, cả nước duy trì 297 tổ lấy mẫu với 3.615 cán bộ, nhân viên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Các lực lượng đã lấy mẫu tại 41.559 phần mộ liệt sĩ, trong đó 29.545 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt hơn 71%. Viện Pháp y Quân đội hiện đã tiếp nhận, lưu trữ hơn 7.000 mẫu hài cốt liệt sĩ và tiếp tục thực hiện tách chiết, giải trình tự ADN nhằm đẩy nhanh tiến độ đối sánh trong thời gian tới. Cùng với đó, lực lượng công binh cũng khẩn trương rà phá bom, mìn tại nhiều khu vực từng là chiến trường ác liệt để mở rộng phạm vi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tìm lại tên cho những người đã ngã xuống vẫn chưa kết thúc. Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay không đơn thuần là một dữ liệu sinh học mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa khoa học và nghĩa tình, giữa những người đang sống với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Đó cũng là minh chứng sinh động cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc. Để rồi bằng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, bằng những thành tựu của khoa học và tình cảm thiêng liêng của mỗi gia đình, sẽ có thêm nhiều người lính được gọi đúng tên mình, được trở về quê hương với vòng tay người thân sau hàng chục năm nằm lại nơi chiến trường.
N. Síu
