TS Nguyễn Gia Tín, Hiệu trưởng Trường Đại học Lương Thế Vinh nhận định, các ngành liên quan đến công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và tự động hóa tiếp tục nằm trong nhóm có mức cạnh tranh cao nhất mùa tuyển sinh năm nay. Các trường đại học không còn chạy theo xu hướng mở ngành “hot” đơn thuần mà phải thiết kế chương trình đào tạo dài hạn, bám sát chiến lược phát triển kinh tế và nhu cầu nhân lực thực tế. “Đào tạo kỹ sư hiện đại không chỉ dừng ở kiến thức chuyên môn mà còn phải tích hợp khả năng ứng dụng AI, sử dụng công cụ số, kỹ năng phản biện, giao tiếp và thích nghi với công nghệ mới”, TS Nguyễn Gia Tín cho hay.
Cùng với đó, mô hình liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ngày càng được chú trọng. Nhiều trường yêu cầu sinh viên tham gia thực tập, thực hành ngay từ sớm để tăng khả năng thích ứng với môi trường làm việc thực tế. Ông Phùng Việt Thắng, Giám đốc Intel Việt Nam cho rằng, điều doanh nghiệp cần ở sinh viên không chỉ là kiến thức mà còn là sự sẵn sàng. “Sinh viên cần chủ động tiếp cận doanh nghiệp, tham gia nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và tích lũy trải nghiệm thực tế càng sớm càng tốt”, ông Thắng nói.
Cùng với sức hút của ngành học, học phí đào tạo vi mạch bán dẫn đang trở thành vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm. Năm học 2026 - 2027, học phí ngành bán dẫn tại các trường đại học dao động 20,9 đến gần 95 triệu đồng/năm, tùy chương trình đào tạo. Trong đó, mức học phí cao nhất thuộc về Đại học FPT với khoảng 66,36 - 94,8 triệu đồng/năm tại Hà Nội và TPHCM. Tiếp theo là chương trình đào tạo bằng tiếng Anh ngành thiết kế vi mạch của Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TPHCM) với mức 85 triệu đồng/năm. Một số trường khác cũng có mức học phí khá cao như Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội với ngành công nghệ vi mạch bán dẫn khoảng 59 triệu đồng/năm đối với sinh viên Việt Nam; Đại học Phenikaa khoảng 46,2 triệu đồng; Đại học CMC khoảng 44,22 triệu đồng. Trong khi đó, một số trường có mức học phí “mềm” hơn như Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (Đại học Đà Nẵng) khoảng 20,9 triệu đồng/năm hay Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông khoảng 35,9 - 40,7 triệu đồng/năm.
Không ít phụ huynh cho rằng mức học phí này tạo áp lực tài chính lớn, đặc biệt với những gia đình có thu nhập trung bình. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định đây là lĩnh vực đòi hỏi đầu tư lớn về phòng thí nghiệm, thiết bị và đội ngũ giảng viên nên học phí cao là điều khó tránh. Bên cạnh học phí, sinh viên còn phải tính đến các khoản chi phí khác như thuê trọ, sinh hoạt, tài liệu học tập hay thực hành chuyên ngành. Dù vậy, sức hút của ngành bán dẫn vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Nguyên nhân đến từ triển vọng nghề nghiệp rộng mở và mức thu nhập hấp dẫn trong bối cảnh thế giới thiếu hụt nhân lực công nghệ cao.
GS, TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, bán dẫn là lĩnh vực khó, không dành cho những sinh viên thiếu nền tảng. “Để theo học ngành này, sinh viên cần có kiến thức tốt về toán, vật lý, tiếng Anh và khả năng tư duy logic. Đây là ngành học đòi hỏi sự kiên trì và nền tảng học thuật vững chắc”, GS, TS Trình nhấn mạnh.
Theo ông Trình, Bộ GD&ĐT đã đưa ra chuẩn đầu vào khá cao đối với các ngành vi mạch bán dẫn. Thí sinh đăng ký xét tuyển phải có điểm môn toán thuộc nhóm 20% cao nhất cả nước, đồng thời tổng điểm tổ hợp xét tuyển nằm trong top 25%. Sinh viên cần tránh tâm lý đi làm quá sớm từ năm thứ hai hoặc thứ ba đại học dẫn tới hổng kiến thức nền tảng. “Ngành bán dẫn cần quá trình tích lũy lâu dài. Nếu chỉ chạy theo công việc ngắn hạn mà bỏ bê việc học, sinh viên sẽ rất khó phát triển bền vững trong tương lai”, ông Trình nói.
HỒNG THÚY
