Hoàn thiện chính sách để đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Theo Nghị quyết, Chính phủ thống nhất thông qua dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng số 02/2020/UBTVQH14 trên cơ sở Tờ trình số 6524/TTr-BNV ngày 24/6/2026 của Bộ Nội vụ cùng các báo cáo liên quan.
Chính phủ giao Bộ Nội vụ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh, Tờ trình của Chính phủ và các tài liệu liên quan. Đồng thời, giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ thay mặt Chính phủ ký Tờ trình, báo cáo và hồ sơ gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội; chủ động báo cáo, giải trình với Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội theo quy định, bảo đảm chất lượng và tiến độ.
Dự thảo Pháp lệnh được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết phát sinh trong quá trình thực hiện Pháp lệnh hiện hành cũng như bảo đảm phù hợp với cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ mới và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bên cạnh việc điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức thực hiện, việc sửa đổi còn hướng tới tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong công tác xem xét, công nhận người có công với cách mạng; tiếp tục hoàn thiện chế độ ưu đãi, nâng cao hiệu quả chăm lo đời sống vật chất, tinh thần người có công và thân nhân.
Theo đó, dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung chế độ ưu đãi đối với người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 gồm: Cấp giấy chứng nhận người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 theo quy định của Chính phủ; trợ cấp hàng tháng, phụ cấp hàng tháng; trợ cấp người phục vụ đối với trường hợp sống ở gia đình; bảo hiểm y tế; điều dưỡng phục hồi sức khỏe hàng năm; chế độ ưu đãi quy định tại điểm c, điểm e và điểm g khoản 2 Điều 5 của Pháp lệnh này; cấp tiền mua báo Nhân dân hàng ngày; tạo điều kiện tham gia sinh hoạt văn hóa, tinh thần phù hợp.
Ngày 2/7, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã tổ chức phiên họp mở rộng thẩm tra dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.
Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Pháp lệnh lần này nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng theo Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết số 42-NQ/TW, Chỉ thị số 14- NQ/TW, Thông báo kết luận số 46-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng và triển khai kết luận của đồng chí Tổng Bí thư liên quan đến chính sách ưu đãi người có công. Đồng thời, đây là dịp để tổng kết 5 năm thực hiện Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020, kịp thời sửa đổi các quy định không còn phù hợp với cơ cấu tổ chức Chính phủ và mô hình chính quyền địa phương hiện nay, cũng như tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.
Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết, dự án Pháp lệnh lấy người có công làm trung tâm, bảo đảm người có công được thụ hưởng đầy đủ, kịp thời các chế độ ưu đãi của Nhà nước; không để người có công bị thiệt thòi do vướng mắc về thủ tục hành chính.
Dự thảo Pháp lệnh giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Pháp lệnh hiện hành. Quá trình xây dựng dự án Pháp lệnh đã được rút ngắn thời gian theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước bảo đảm hoàn thành trước ngày 27/7/2026.
Tập trung sửa đổi 3 nhóm nội dung lớn
Qua hơn 5 năm thực hiện, Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để triển khai hiệu quả chính sách “Đền ơn đáp nghĩa”, góp phần nâng cao đời sống của người có công và thân nhân, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong việc xác nhận đối tượng, áp dụng tiêu chuẩn công nhận người có công và tổ chức thực hiện chính sách khi bộ máy hành chính được sắp xếp theo mô hình mới. Đây là cơ sở để Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh.
Dự thảo lần này sửa đổi 17 điều, bãi bỏ Điều 49, Điều 50, đồng thời lược bỏ khoản 3 Điều 42 và khoản 2 Điều 51.
Dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, hoàn thiện 3 nội dung chính: Việc công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát; điều kiện, tiêu chuẩn công nhận thương binh, liệt sĩ quy định tại điểm e, g, h khoản 1 Điều 14 và Điều 23 của Pháp lệnh; bổ sung đối tượng điều dưỡng hàng năm (mỗi năm 1 lần) theo hướng chuyển một phần đối tượng đang được điều dưỡng 2 năm/lần sang điều dưỡng hàng năm. Thực hiện theo phương án này sẽ có 151.222 đối tượng được chuyển từ điều dưỡng luân phiên 2 năm/lần sang điều dưỡng hàng năm.
3 nhóm nội dung trọng tâm được tập trung sửa đổi gồm: Hoàn thiện quy định về công nhận liệt sĩ đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát; điều kiện, tiêu chuẩn công nhận thương binh, liệt sĩ quy định tại điểm e, g, h khoản 1 Điều 14 và Điều 23 của Pháp lệnh; bổ sung đối tượng điều dưỡng hàng năm (mỗi năm 1 lần) theo hướng chuyển một phần đối tượng đang được điều dưỡng 2 năm/lần sang điều dưỡng hàng năm.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung khái niệm người có công với cách mạng; hoàn thiện quy định về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với lực lượng thực hiện nhiệm vụ đặc thù; bổ sung đối tượng được công nhận là người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế là những người tham gia kháng chiến được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công.
Một điểm mới khác là bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với cán bộ lão thành cách mạng và cán bộ tiền khởi nghĩa, góp phần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi, bảo đảm sự quan tâm đầy đủ hơn đối với những người đã có nhiều cống hiến cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
Việc sửa đổi Pháp lệnh lần này không chỉ nhằm khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn mà còn thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh đặc thù đối với người có công với cách mạng. Đây được xem là bước đi quan trọng để bảo đảm chính sách tri ân ngày càng thực chất, công bằng, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và đáp ứng tốt hơn nguyện vọng của người có công cùng thân nhân của họ.
Minh Châu
