Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, vào dịp rằm tháng Giêng và các lễ hội đầu năm, nhu cầu sầu riêng tại Trung Quốc là thị trường XK chính của Việt Nam thường tăng mạnh, khi trong nước đang ở giai đoạn ra hoa trái vụ, sản lượng không nhiều nên giá đẩy lên cao. Chưa kể, thời điểm sau tết, sầu riêng Việt Nam gần như không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp do các quốc gia XK lớn như Thái Lan, Malaysia chưa vào vụ thu hoạch.
Việc giá sầu riêng tăng mạnh sau tết là tín hiệu tích cực đối với nhà vườn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, việc phát triển bền vững ngành hàng vẫn phụ thuộc vào quy hoạch hợp lý, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu gắn với thị trường XK. Theo ông Hà Nguyễn Anh Thanh, Giám đốc Công ty R10Travel, ở thời điểm hiện tại, giá sầu riêng XK tăng cao đến từ 2 yếu tố chính. Đầu tiên, theo thường lệ, giá sầu riêng luôn tăng cao sau Tết Nguyên đán bởi nguồn cung gần như chỉ có ở thị trường Việt Nam. Bên cạnh đó, các yếu tố thuế quan cũng làm cho giá sầu riêng XK thời điểm này tăng cao bởi người bán phải tính toán đến việc công khai thêm thuế. Trong khi đó, yếu tố này trước đây thường ít được quan tâm. Với mức giá hiện tại, hầu hết các nhà vườn có sầu riêng thu hoạch trong giai đoạn này đều đạt lợi nhuận rất cao. Theo ghi nhận, tại tỉnh Gia Lai, Đồng Tháp giống sầu riêng chủ lực phục vụ XK Monthong loại A được thương lái thu mua với giá dao động 147.000 đến 155.000 đồng/kg; loại B 126.000 - 127.000 đồng/kg. Giống sầu riêng Ri 6 loại A ở mức 80.000 đến 87.000 đồng, loại B khoảng 70.000 đồng/kg… So với thời điểm cận tết, mức giá này tăng bình quân khoảng 20.000 đồng/kg.
Đáng chú ý, năm 2026 đánh dấu bước ngoặt trong quản lý chất lượng khi việc áp dụng "căn cước điện tử" - mã QR truy xuất nguồn gốc cho từng quả sầu riêng bắt đầu đi vào chiều sâu. Một chủ doanh nghiệp XK nông sản tại tỉnh Vĩnh Long chia sẻ: "Những lô hàng đạt chuẩn GlobalGAP hoặc có mã vùng trồng uy tín hiện được các kho săn đón với danh nghĩa hàng VIP. Chính việc minh bạch hóa nguồn gốc đã nâng tầm giá trị thương phẩm, giúp giá bán được đẩy lên một mặt bằng mới. Bên cạnh đó, các vấn đề kỹ thuật từng gây trở ngại như dư lượng cadimi hay vàng O cơ bản đã được khắc phục, tạo thuận lợi cho XK”.
Được biết, hiện ngoài thị trường Trung Quốc - nơi tiêu thụ phần lớn sản lượng, các đối tác tại Nhật Bản, Canada và Mỹ cũng tăng đơn hàng so với cuối năm ngoái. Doanh nghiệp XK nhận định, nếu duy trì đà tăng đơn hàng và không phát sinh rào cản kỹ thuật mới, kim ngạch sầu riêng năm nay có thể vượt 4 tỷ USD. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp kịch bản này phụ thuộc lớn vào khả năng đáp ứng các quy định ngày càng chặt từ thị trường Trung Quốc, vì gần đây đất nước tỷ dân này ban hành quy định yêu cầu nhiều mặt hàng nông sản nhập khẩu phải có thư xác nhận của cơ quan có thẩm quyền và đăng ký doanh nghiệp, theo hướng siết chặt quản lý. Quy định này buộc doanh nghiệp và vùng trồng phải hoàn thiện hồ sơ pháp lý, nâng chuẩn kiểm soát chất lượng và tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất. Vì thế, các chuyên gia lưu ý, doanh nghiệp và nông dân cần đáp ứng tốt yêu cầu kỹ thuật và kiểm soát dư lượng, thì sầu riêng Việt Nam vẫn có lợi thế nhờ sản lượng lớn và thời vụ linh hoạt. Tuy nhiên, khi bước vào chính vụ, nguồn cung tăng có thể khiến giá nội địa điều chỉnh, bởi lẽ đó, triển vọng vượt mốc 4 tỷ USD sẽ không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn tuỳ vào khả năng thích ứng chính sách và tổ chức sản xuất bền vững của toàn chuỗi ngành.
Dự báo, giá sầu riêng sẽ tiếp tục "neo" ở mức cao trong ngắn hạn do nhu cầu xuất khẩu đầu năm vẫn đang bùng nổ và nguồn cung chưa thể phục hồi ngay lập tức. Do đó, để bảo đảm mục tiêu giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 4 - 4,5 tỷ USD trong năm 2026, ngành sầu riêng đang đẩy mạnh tái cấu trúc theo hướng liên kết chuỗi và chuẩn hóa vùng nguyên liệu, đưa sầu riêng trở thành "vua trái cây" của nông sản Việt Nam.
Nguyễn Thanh
