Những ngày cuối tháng 6, các vùng trồng vải trọng điểm của Bắc Ninh bước vào cao điểm thu hoạch chính vụ. Năm nay, thời tiết diễn biến bất thường với nắng nóng kéo dài, rét ngắn và hiện tượng cây phát triển lộc đông khiến tỷ lệ đậu quả giảm mạnh.
Theo ngành chức năng tỉnh Bắc Ninh, sản lượng vải thiều năm 2026 đạt khoảng 125.000 tấn, chỉ bằng hơn 60% so với năm trước. Tuy nhiên, sự sụt giảm về sản lượng không làm giảm hiệu quả kinh tế. Ngược lại, giá bán tăng mạnh đã giúp người trồng vải có mùa vụ bội thu về doanh thu.
Ngay từ đầu vụ, giá vải thiều đã duy trì ở mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Vải chín sớm có giá từ 35.000 - 70.000 đồng/kg, trong khi vải chính vụ dao động từ 55.000 - 90.000 đồng/kg. Đặc biệt, giống vải u trứng có thời điểm được giao dịch với mức giá lên tới 300.000 đồng/kg.
Theo ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, tính đến giữa tháng 6, doanh thu từ vải thiều toàn tỉnh đã đạt khoảng 3.665 tỷ đồng, tương đương gần 99% doanh thu cả vụ năm 2025. Dự kiến kết thúc vụ thu hoạch, tổng doanh thu có thể đạt gần 6.000 tỷ đồng.
Bên cạnh yếu tố thị trường thuận lợi, vụ vải năm nay còn ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong phương thức sản xuất và tiêu thụ.
Tại xã Tân Sơn, ông Vũ Văn Mến là một trong những hộ tiên phong ứng dụng công nghệ blockchain (công nghệ chuỗi khối - là cơ sở dữ liệu phân tán lưu trữ thông tin trong các khối được liên kết bằng mật mã) trên diện tích 1,5ha vải hữu cơ. Toàn bộ quá trình chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và thời điểm thu hoạch đều được số hóa và tích hợp trên hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Theo ông Mến, mỗi chùm vải hiện đều có mã QR riêng. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã là có thể biết toàn bộ quá trình sản xuất, từ đó tăng niềm tin đối với sản phẩm. “Bây giờ mỗi quả vải đều có ‘hộ chiếu số’. Người mua có thể kiểm tra đầy đủ thông tin về quy trình canh tác nên rất yên tâm”, ông Mến cho biết.
Nhờ áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, sản phẩm của gia đình ông được các doanh nghiệp xuất khẩu và hệ thống siêu thị chủ động tìm đến thu mua với giá cao hơn khoảng 20% so với sản phẩm thông thường.
Việc ứng dụng công nghệ số đang góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho quả vải Bắc Ninh trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu như Nhật Bản, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm.
Một điểm nhấn khác của mùa vải năm nay là sự phát triển mạnh của du lịch nông nghiệp. Toàn tỉnh hiện có 143 “vườn vải đẹp” được định vị trên Google Maps, trở thành điểm đến của nhiều du khách trong và ngoài tỉnh.
Nhiều hoạt động quảng bá được tổ chức như giải chạy “Hành trình về cây vải Tổ hơn 100 năm tuổi”, các chương trình tham quan trải nghiệm tại vùng trồng hay hoạt động livestream (phát trực tiếp) bán hàng kết hợp quảng bá du lịch.
Theo anh Trần Văn Hải, vừa là hướng dẫn viên vừa là người trồng vải tại xã Phúc Hòa, nhiều du khách không chỉ đến mua sản phẩm mà còn muốn tìm hiểu câu chuyện phía sau cây vải, trải nghiệm thu hoạch và khám phá các điểm du lịch địa phương.
Bên cạnh du lịch trải nghiệm, các kênh tiêu thụ hiện đại như thương mại điện tử và livestream bán hàng cũng phát huy hiệu quả. Nhiều hộ dân đã chủ động đưa sản phẩm lên các nền tảng số, mở rộng tệp khách hàng trên toàn quốc.
Ở thị trường xuất khẩu, vải thiều Bắc Ninh tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất với khoảng 29.000 tấn thông qua các cửa khẩu ưu tiên. Ngoài ra, vải thiều Bắc Ninh tiếp tục có mặt tại nhiều thị trường khó tính như Nhật Bản, Canada, Mỹ và EU. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy chất lượng và thương hiệu của quả vải Việt Nam ngày càng được khẳng định trên thị trường quốc tế.
Đ.THỌ
