Đa dạng kịch bản lừa đảo về nhận quà tết
Thời gian gần đây, nhiều người phản ánh liên tục nhận được cuộc gọi, tin nhắn và thông báo trên mạng xã hội với nội dung: “Thông báo nhận quà tết của Nhà nước”, “Hỗ trợ tiền trợ cấp tết cho hộ khó khăn”, “Danh sách nhận quà tết từ quỹ an sinh xã hội”, nhận tiền hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp… Người gọi tự xưng là cán bộ phường, xã, tổ dân phố hoặc đại diện các chương trình thiện nguyện, tổ chức lớn, khiến không ít người tin rằng đây là thông tin chính thống.
Thủ đoạn chung của đối tượng là đánh trúng tâm lý mong chờ được hỗ trợ dịp cuối năm, đặc biệt với người cao tuổi, lao động tự do, hộ kinh doanh nhỏ lẻ và gia đình khó khăn. Sau khi tạo được niềm tin, đối tượng yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân như số căn cước công dân, số tài khoản ngân hàng, mã OTP với lý do “hoàn tất thủ tục nhận quà” hoặc “xác minh danh sách hỗ trợ”. Không ít trường hợp còn bị yêu cầu chuyển trước khoản tiền nhỏ với tên gọi “phí hồ sơ”, “phí vận chuyển quà”, “phí xác nhận thông tin” để được nhận khoản hỗ trợ hoặc quà tết có giá trị lớn. Chỉ đến khi đã chuyển tiền, người dân mới phát hiện bị chặn liên lạc và mất trắng số tiền đã gửi.
Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (BHXH Việt Nam) vừa phát đi cảnh báo về tình trạng lừa đảo tài chính và BHXH gia tăng dịp cận Tết Nguyên đán. Theo cơ quan này, đối tượng thường mạo danh cán bộ xã, phường hoặc nhân viên BHXH gọi điện, nhắn tin thông báo người dân “được nhận hỗ trợ tết” hoặc “tiền hỗ trợ từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp” với số tiền hấp dẫn. Sau đó, chúng yêu cầu cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc bấm vào đường link lạ để “cập nhật thông tin VssID”, “xác nhận nhận tiền”. Thực chất, đây là chiêu trò nhằm chiếm đoạt quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng hoặc đánh cắp dữ liệu cá nhân. Trung tâm Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số khuyến cáo người dân cần hết sức cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu VssID hay thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, email chưa được xác thực; không truy cập các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng từ những nguồn không tin cậy.
Giả mạo tinh vi, nạn nhân dễ sập bẫy
Đáng lo ngại, đối tượng lừa đảo ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi, kết hợp công nghệ cao để tạo dựng niềm tin. Chúng lập fanpage, website giả mạo có tên gọi, giao diện gần giống cơ quan Nhà nước hoặc tổ chức chính thống; sử dụng logo, hình ảnh cán bộ, thậm chí văn bản giả được thiết kế rất giống thật. Không ít người dân vì chủ quan đã bấm vào đường link do đối tượng gửi, đăng nhập tài khoản ngân hàng hoặc cung cấp thông tin cá nhân để “nhận tiền hỗ trợ”, từ đó bị chiếm quyền kiểm soát tài khoản mà không hay biết. Không ít nạn nhân thừa nhận, do hoàn cảnh khó khăn hoặc tâm lý “có còn hơn không”, “nghe cũng hợp lý” nên đã làm theo hướng dẫn mà không kiểm chứng thông tin. Đặc biệt, người cao tuổi, người ít tiếp cận công nghệ, khi nhận cuộc gọi tự xưng là cán bộ phường, xã thông báo có quà tết, tiền hỗ trợ, thường tin tưởng tuyệt đối, dẫn đến bị chiếm đoạt số tiền tích cóp trong tài khoản.
Trước thực trạng này, cơ quan công an khẳng định: Các chương trình hỗ trợ, trợ cấp xã hội, quà tết của Nhà nước và chính quyền địa phương đều được triển khai công khai, minh bạch, thông qua chính quyền cơ sở; tuyệt đối không yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng và không thu bất kỳ khoản phí nào. Khi nhận được thông tin nghi vấn, người dân nên chủ động liên hệ trực tiếp với UBND phường, xã, tổ dân phố hoặc cơ quan chức năng để xác minh. Trường hợp phát hiện dấu hiệu lừa đảo, cần nhanh chóng trình báo công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho biết, đã có nhiều công cụ, giải pháp được nghiên cứu và triển khai nhằm hỗ trợ người dân phát hiện sớm các nội dung giả mạo, hành vi lừa đảo công nghệ cao. Trong đó, một số ứng dụng như NTrust cho phép người dùng kiểm tra, phân biệt số điện thoại thật - giả, giúp sàng lọc và nhận diện các cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Bên cạnh đó, người dân có thể truy cập tài khoản "Chống lừa đảo" trên nền tảng Zalo để tương tác với chatbot. Thông qua việc cung cấp nội dung trao đổi, thông tin nghi vấn hoặc hình ảnh chụp màn hình, hệ thống sẽ phân tích và đưa ra cảnh báo, hỗ trợ người dùng kiểm chứng nguy cơ bị lừa đảo.
Hiệp hội An ninh mạng Việt Nam hiện cũng vận hành một số website hỗ trợ người dân tra cứu, nhận diện các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng, tiêu biểu như tinnhiemmang.vn và chongluadao.vn. Các nền tảng này giúp người dùng chủ động tiếp cận thông tin cảnh báo, nâng cao kỹ năng phòng ngừa và bảo vệ an toàn cho bản thân khi tham gia môi trường số.
KHÁNH VÂN
