Cụ thể, tại Khoản 2, Điều 23 Nghị định 283/2026/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH), người lao động (NLĐ) Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định, nếu doanh nghiệp trả lương không đúng hạn; không trả hoặc trả không đủ tiền lương cho NLĐ theo hợp đồng lao động (HĐLĐ); không trả hoặc trả không đủ tiền lương làm thêm giờ; không trả hoặc trả không đủ tiền lương làm việc vào ban đêm; không trả hoặc trả không đủ tiền lương ngừng việc cho NLĐ… sẽ bị xử phạt.
Mức phạt tùy theo số lượng NLĐ bị vi phạm, nhưng tối đa đến 50 triệu đồng đối với người sử dụng lao động là cá nhân và 100 triệu đồng nếu người sử dụng lao động là tổ chức.
Nghị định cũng quy định mức phạt từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng áp dụng đối với người sử dụng lao động không thông báo nội quy lao động đến toàn bộ NLĐ hoặc không niêm yết những nội dung chính của nội quy lao động ở những nơi cần thiết tại nơi làm việc. Mức phạt tiền sẽ tăng lên từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng nếu người sử dụng lao động không đăng ký nội quy lao động theo quy định của pháp luật; Không tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện NLĐ tại cơ sở trước khi ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung nội quy lao động; sử dụng nội quy lao động chưa có hiệu lực hoặc đã hết hiệu lực;
Đối với các hành vi nghiêm trọng như: Xâm phạm sức khỏe, tính mạng, danh dự, uy tín hoặc nhân phẩm của NLĐ khi xử lý kỷ luật lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động; xử lý kỷ luật lao động đối với NLĐ có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động hoặc không thỏa thuận trong HĐLĐ đã giao kết hoặc pháp luật về lao động không có quy định; áp dụng nhiều hình thức kỷ luật lao động đối với một hành vi vi phạm kỷ luật lao động mức phạt cao nhất với doanh nghiệp lên đến 80 triệu đồng.
Nghị định cũng quy định mức phạt tiền cao nhất đến 15 triệu đồng đối với người sử dụng lao động là cá nhân và 30 triệu đồng người sử dụng lao động là tổ chức nếu có một trong các hành vi: Từ chối thương lượng tập thể khi nhận được yêu cầu của bên yêu cầu thương lượng; thực hiện nội dung thỏa ước lao động tập thể đã bị tuyên vô hiệu; gây khó khăn, cản trở hoặc can thiệp vào quá trình tổ chức đại diện NLĐ thảo luận, lấy ý kiến NLĐ, lấy ý kiến biểu quyết về dự thảo thỏa ước lao động tập thể.
Nghị định cũng bổ sung nhiều hành vi liên quan đến dữ liệu lao động. Theo đó, việc khai thác, chia sẻ hoặc sử dụng trái phép thông tin trong cơ sở dữ liệu về NLĐ và thị trường lao động chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố bị phạt từ 20 - 40 triệu đồng. Mua bán, trao đổi hoặc chiếm đoạt trái phép dữ liệu này bị phạt từ 50 - 70 triệu đồng nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đối với BHXH, Nghị định tách riêng hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH bắt buộc tại Điều 43 và Điều 44. Chậm đóng bị phạt từ 12% - 15% tổng số tiền chậm đóng; trốn đóng bị phạt từ 18% - 20% tổng số tiền trốn đóng, nhưng đều không quá 75 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động phải đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng hoặc trốn đóng. Các Điều 45 và 46 cũng quy định tương ứng đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng BH thất nghiệp.
Bên cạnh đó, Nghị định cũng tăng cường xử phạt vi phạm về an toàn vệ sinh lao động. Theo Điều 36, tổ chức hoạt động huấn luyện khi chưa thông báo, trong thời gian bị đình chỉ, không bảo đảm điều kiện hoặc giả mạo tài liệu có thể bị phạt từ 120 - 140 triệu đồng. Tổ chức cung cấp kết quả huấn luyện nhưng không thực hiện huấn luyện bị phạt từ 30 - 50 triệu đồng, đình chỉ hoạt động từ 01 - 03 tháng và buộc hủy kết quả đã cấp.
Đối với hoạt động đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài, khoản 6 Điều 49 quy định doanh nghiệp thu tiền tuyển chọn, thu tiền trái pháp luật hoặc thu tiền ký quỹ nhưng không nộp vào tài khoản phong tỏa bị phạt từ 50 - 70 triệu đồng đối với mỗi NLĐ, tổng mức phạt không quá
200 triệu đồng. Doanh nghiệp cũng phải cam kết bằng văn bản thời gian chờ xuất cảnh không quá 180 ngày kể từ ngày NLĐ trúng tuyển theo điểm g khoản 5 Điều 49.
Ngoài ra, Nghị định quy định cụ thể việc chuyển hồ sơ sang cơ quan tiến hành tố tụng khi phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, như giả mạo giấy phép, chiếm đoạt dữ liệu lao động, cưỡng bức lao động, tổ chức xuất cảnh trái phép hoặc tái phạm hành vi trốn đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp.
Hà Châu
