Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/9 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH) và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, với nhiều chế tài nghiêm khắc, mức phạt cao nhất lên tới 75 triệu đồng.
Mua bán trái phép dữ liệu người lao động phạt tới 70 triệu đồng
Đối với các vi phạm về việc làm, Nghị định quy định phạt từ 5 - 10 triệu đồng đối với hành vi phân biệt đối xử trong việc làm khi không xuất phát từ yêu cầu đặc thù của công việc hoặc vi phạm các quy định về duy trì, bảo vệ việc làm cho người lao động dễ bị tổn thương.
Tổ chức, cá nhân khai thác, chia sẻ hoặc sử dụng trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về người lao động hoặc thông tin về thị trường lao động chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố sẽ bị phạt từ 20 - 40 triệu đồng, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đáng chú ý, hành vi hoạt động dịch vụ việc làm khi chưa được thành lập hợp pháp bị xử phạt từ 45 - 60 triệu đồng.
Mức xử phạt cao nhất trong nhóm vi phạm này là từ 50 - 70 triệu đồng đối với các hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ để hưởng chính sách việc làm hoặc cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; lợi dụng hoạt động dịch vụ việc làm xâm phạm lợi ích quốc gia, trật tự an toàn xã hội; hoặc mua bán, trao đổi, chiếm đoạt trái phép thông tin, dữ liệu trong cơ sở dữ liệu về người lao động và thông tin thị trường lao động.
Ngoài phạt tiền, cơ quan chức năng sẽ tịch thu hồ sơ giả mạo đối với hành vi gian lận và buộc hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu trái quy định cùng khoản lãi phát sinh đối với các trường hợp hoạt động dịch vụ việc làm trái phép.
Lừa gạt người lao động có thể bị phạt đến 75 triệu đồng
Đối với các vi phạm về tuyển dụng, quản lý lao động, Nghị định quy định người sử dụng lao động sẽ bị phạt từ 1 - 3 triệu đồng nếu không khai trình việc sử dụng lao động; thu tiền của người lao động khi tuyển dụng; không lập hoặc không xuất trình sổ quản lý lao động theo quy định.
Mức phạt từ 5 - 10 triệu đồng được áp dụng đối với các hành vi phân biệt đối xử trong lao động; sử dụng lao động chưa qua đào tạo đối với các nghề bắt buộc phải có chứng chỉ; không báo cáo biến động lao động hoặc không lập sổ quản lý lao động đúng quy định.
Đặc biệt, Nghị định quy định mức xử phạt rất nghiêm khắc từ 50 - 75 triệu đồng đối với các hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo gian dối hoặc sử dụng các thủ đoạn khác để lừa gạt người lao động hoặc tuyển dụng người lao động nhằm mục đích bóc lột, cưỡng bức lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bên cạnh đó, người sử dụng lao động có hành vi thu tiền trái quy định của người lao động trong quá trình tuyển dụng buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã thu.
Xử phạt nghiêm với hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH
Nghị định cũng quy định chi tiết các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về BHXH bắt buộc.
Đối với hành vi không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, mức xử phạt được tính theo số lượng lao động vi phạm, từ 5 - 10 triệu đồng đối với trường hợp vi phạm dưới 10 lao động và tăng đến 60 - 75 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Đối với hành vi chậm đóng BHXH, người sử dụng lao động bị phạt từ 12 - 15% tổng số tiền chậm đóng nhưng mức phạt tối đa không quá 75 triệu đồng. Đồng thời, doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền bằng 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền và thời gian chậm đóng vào Quỹ BHXH.
Với vi phạm trốn đóng BHXH bắt buộc xử phạt theo 2 mức:
Thứ nhất, người sử dụng lao động không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số lao động tham gia BHXH sau thời hạn luật định sẽ bị phạt từ 6 - 12 triệu đồng nếu vi phạm dưới 10 lao động và tối đa 70 - 75 triệu đồng nếu vi phạm từ 1.000 lao động trở lên.
Thứ hai, trường hợp đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thấp hơn quy định hoặc cố tình không đóng, đóng không đầy đủ BHXH sau khi đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc sẽ bị phạt từ 18 - 20% tổng số tiền trốn đóng, nhưng không quá 75 triệu đồng.
Theo Nghị định, ngoài xử phạt hành chính, người sử dụng lao động còn phải thực hiện đầy đủ các biện pháp khắc phục hậu quả như đăng ký bổ sung người lao động tham gia BHXH, đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp khoản tiền phát sinh do chậm đóng theo quy định.
Hà Châu
