Dự kiến ra mắt cuối năm sẽ mang đến nhiều bất ngờ về công nghệ trong điện ảnh, bộ phim lấy bối cảnh năm 2060, thời điểm mà công nghệ và dữ liệu chi phối hầu như mọi mặt của đời sống, "Mã thức tỉnh" theo chân nhân vật Lin, nữ điều tra viên khám phá âm mưu bí mật đằng sau các cuộc tấn công mạng vào hệ thống dữ liệu. Cuộc hành trình đưa cô đến một ngôi làng hẻo lánh ở vùng núi Hà Giang, nơi ẩn giấu những bí mật, một âm mưu to lớn. Dù là phim khoa học viễn tưởng, "Mã thức tỉnh" không chạy theo các hình ảnh robot cứng nhắc hay kỹ xảo hoành tráng. Thay vào đó, phim chọn cách tiếp cận lặng lẽ hơn từ khai thác nội tâm, đặt ra những câu hỏi: Con người là ai trong thế giới do dữ liệu kiểm soát, chúng ta đang điều khiển công nghệ hay đang dần bị nó điều khiển?
Chỉ với 10 thành viên và 3 tháng thực hiện, Công ty cổ phần Đầu tư & Phát triển Nhịp sống đã tạo nên một kỳ tích: Bộ phim điện ảnh "Mã thức tỉnh" hoàn toàn do AI đảm nhiệm từ khâu viết kịch bản, tạo hình nhân vật, thiết kế bối cảnh, diễn hoạt (animation), dựng phim, tổng hợp âm thanh cho đến lồng tiếng và hiệu ứng hình ảnh. Không một yếu tố vật lý truyền thống nào được sử dụng, cũng không có sự xuất hiện của các diễn viên thật - điều tưởng như viễn tưởng ấy nay đã thành hiện thực.
Khác với nhiều dự án AI khác chọn hình thức hoạt hình hoặc nhân vật phi nhân dạng để tránh rắc rối trong tạo hình, "Mã thức tỉnh" chọn con người làm trung tâm, một lựa chọn vừa táo bạo, vừa đầy thách thức. Bởi lẽ, chỉ cần thay đổi một dòng lệnh, hình ảnh nhân vật có thể biến dạng, khiến việc giữ sự đồng nhất từ đầu đến cuối trở thành nhiệm vụ cực kỳ khó khăn. Đó là lý do các sản phẩm AI thường chọn nhân vật robot hoặc động vật để dễ kiểm soát. Tuy nhiên, chính quyết định đi ngược dòng ấy đã khiến "Mã thức tỉnh" mang màu sắc nhân bản rõ rệt, khẳng định: Công nghệ không chỉ để phô diễn kỹ thuật mà còn có thể kể những câu chuyện sâu sắc về con người.
Ngay khi thông tin về bộ phim được công bố, nhiều người lập tức đặt câu hỏi: Nếu AI có thể làm tất cả các khâu trong một bộ phim, liệu con người có còn vị trí nào trong ngành công nghiệp sáng tạo? Tuy nhiên, theo đại diện của Nhịp sống, mục tiêu của họ không phải là thay thế con người mà là “giải phóng trí tưởng tượng” - tạo điều kiện để bất kỳ ai cũng có thể kể câu chuyện của mình dù không có kinh phí, không có ê kíp, không có bối cảnh. AI, trong cách hiểu của họ, là một công cụ dân chủ hóa quá trình sáng tạo: Mở ra cánh cửa cho những ai chưa từng có cơ hội bước vào thế giới làm phim.
Dù thừa nhận tiềm năng của AI, ê kíp thực hiện “Mã thức tỉnh” cũng khẳng định, không gì có thể thay thế ánh mắt thật của diễn viên, giọng nói thật, hơi thở thật của trường quay. Những khoảnh khắc điện ảnh được tạo ra từ cảm xúc chân thật giữa người với người vẫn là thứ mà AI không thể lập trình. Công nghệ có thể giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian sản xuất, mở rộng cơ hội cho nhiều người hơn, khẳng định có thể có nhiều cách để kể một câu chuyện và nếu biết tận dụng đúng, AI là công cụ hỗ trợ đắc lực để trí tưởng tượng được bay xa.
Đạo diễn Quốc Tuấn cho biết, dù AI có thể tạo ra hình ảnh, âm thanh và kịch bản rất ấn tượng nhưng cảm xúc điện ảnh - thứ khiến người xem rơi lệ hay nghẹn ngào vẫn là yếu tố khó lập trình. Việc kết hợp giữa công nghệ và nhân tính sẽ là xu hướng chủ đạo trong tương lai, như một nỗ lực dung hòa giữa hiệu quả và chiều sâu nghệ thuật.
Theo ông, việc làm phim bằng AI không phải là mối đe dọa cho ngành điện ảnh mà là bước phát triển tất yếu trong cuộc cách mạng sáng tạo. Từ "Mã thức tỉnh", chúng ta có thể hình dung một tương lai nơi mọi người - không phân biệt giàu nghèo, vùng miền hay trình độ kỹ thuật đều có thể trở thành người kể chuyện điện ảnh. Và chính trong thế giới nơi AI đồng hành, vai trò của con người với trực giác, cảm xúc và tính nhân văn càng quan trọng hơn bao giờ hết.
