Hàng loạt bản cover (hát lại), phối lại bằng AI liên tục xuất hiện trên YouTube, TikTok, Spotify (nền tảng phát trực tuyến âm nhạc), thu hút hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu lượt nghe. Sự bùng nổ ấy đang mở ra một cuộc cạnh tranh chưa từng có giữa công nghệ và nghệ sĩ.
Lượt nghe “khủng”, lan tỏa chóng mặt
TRO - Music là một trong những kênh tiêu biểu cho làn sóng này. Với hơn 139.000 người đăng ký và 163 video, kênh đã đạt hơn 45 triệu lượt xem. Nhiều sản phẩm gây tiếng vang như “Vạn lý sầu” (gần 10 triệu lượt xem) hay “Đà Lạt còn mưa không em” (15 triệu lượt xem trong 3 tháng)…
Nhiều nhà sáng tạo khác cũng góp phần định hình thị trường mới. Ken Quách Official gây chú ý với các bản bolero, rumba phối guitar mộc mạc. Các kênh chuyên nhạc AI liên tục thử nghiệm cách phối mới, từ rock đến symphonic rock (nhạc Rock giao hưởng) cho những ca khúc vốn quen thuộc. Hàng loạt sản phẩm như “Mưa chiều”, “Xin còn gọi tên nhau”, “Một lần nhìn nhau thôi” đạt từ một đến vài triệu lượt xem chỉ sau thời gian ngắn. Đặc biệt, ca khúc “Say một đời vì em” tạo hiệu ứng mạnh mẽ khi đạt hàng chục triệu lượt xem trên nhiều nền tảng và trở thành chất liệu cho hàng loạt phiên bản AI cover. Tốc độ “nhân bản” và lan truyền của sản phẩm có yếu tố AI cho thấy lợi thế vượt trội về mặt công nghệ: Nhanh, rẻ và gần như không giới hạn.
Theo IMS Business Report 2025, năm 2024 ghi nhận 60 triệu người dùng các ứng dụng sáng tạo âm nhạc bằng AI; 10% người tiêu dùng cho biết đã sử dụng AI để sáng tác nhạc hoặc lời bài hát. Con số này phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ trong cách công chúng tiếp cận và tham gia vào quá trình sáng tạo âm nhạc.
Không thể phủ nhận, AI đã tạo ra những trải nghiệm mới lạ. Các ca khúc bolero (dòng nhạc trữ tình có giai điệu chậm), nhạc vàng, pop (nhạc đại chúng) cổ điển được phối lại theo phong cách rock, metal (rock kinh điển) mang đến cảm giác mạnh mẽ, phóng khoáng. Những sáng tác của Trịnh Công Sơn như “Diễm xưa”, “Hạ trắng”, “Cát bụi” khi được AI tái hiện theo phong cách khác đã thu hút lượng xem lớn, kéo theo tranh luận sôi nổi giữa “cảm xúc thật” và “kỹ thuật mô phỏng”.
Vùng xám pháp lý và cuộc đua bản sắc
Sự trỗi dậy của nhạc AI đặt nghệ sĩ, đặc biệt là người trẻ chưa có nền tảng vững chắc, trước áp lực lớn. Khi khán giả dễ dàng tiếp cận hàng loạt bản thu “hoàn hảo”, nghệ sĩ thật buộc phải nâng cao năng lực trình diễn, sáng tạo và xây dựng bản sắc riêng. Nhà nghiên cứu âm nhạc Nguyễn Quang Long nhận định, khi công chúng đã quen với sự hiện diện của AI, ranh giới giữa sáng tác của con người và sản phẩm máy móc sẽ ngày càng mờ. Đây vừa là cơ hội mở rộng khả năng sáng tạo, vừa là thách thức khi “độc quyền” của nhạc sĩ bị phá vỡ.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho rằng công nghệ là thử thách tất yếu. Theo anh, AI có thể mô phỏng kỹ thuật, nhưng âm nhạc không chỉ là đúng nốt, đúng nhịp mà còn là câu chuyện và tâm hồn. Trải nghiệm sống chính là ranh giới mà trí tuệ nhân tạo khó vượt qua. Ở góc nhìn khác, nhà sản xuất A.C Xuân Tài cho rằng, AI có thể thay thế những sản phẩm đại trà, nhưng với nhạc sĩ, nhà sản xuất trình độ cao, đây lại là “đòn bẩy” giúp tiết kiệm thời gian cho các công đoạn kỹ thuật, để tập trung vào sáng tạo chiều sâu. Những câu hát giàu thi tính của Nguyễn Văn Tý, Phan Huỳnh Điểu hay những cao trào độc đáo trong sáng tác của Phan Nhân được xem là minh chứng cho chiều sâu mà AI khó tái tạo.
Song song cơ hội là thách thức về bản quyền. Khi giọng hát có thể bị mô phỏng gần như hoàn hảo, câu hỏi đặt ra: ai sở hữu giọng hát, ai chịu trách nhiệm khi bị lạm dụng thương mại? Nếu thiếu khung pháp lý rõ ràng, nghệ sĩ có nguy cơ trở thành “nguồn dữ liệu” miễn phí cho AI.
Sự bùng nổ nhạc AI vì thế không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là phép thử đối với thị trường âm nhạc. Nó buộc nghệ sĩ chuyển từ vai trò “người thể hiện” sang “người sáng tạo”, xây dựng phong cách độc nhất, nâng cao chất lượng trình diễn trực tiếp - nơi cảm xúc thật, ánh mắt, hơi thở và tương tác trực tiếp tạo nên giá trị không thể sao chép. Cuối cùng, điều khán giả tìm kiếm không chỉ là âm thanh hoàn hảo, mà là sự rung động. Một bản live có thể lệch nhịp nhưng chứa đựng cảm xúc thật vẫn chạm tới trái tim hơn hàng trăm bản AI trau chuốt nhưng vô hồn. Trong cuộc đua giữa công nghệ và trái tim, phần thắng lâu dài vẫn thuộc về bản sắc và chiều sâu con người.
Hà Anh
