Giá vật liệu đồng leo thang, nhà thầu gồng mình xoay xở
Theo thống kê, quý I, nhiều vật liệu chủ lực đã tăng trên 10%. Hiện giá thép xây dựng dao động 16 - 17 triệu đồng/tấn (tăng khoảng 8%), xi măng khoảng 1,6 triệu đồng/tấn, trong khi cát vàng tại một số khu vực đã chạm ngưỡng 700.000 đồng/m³.
Đà tăng giá khiến chi phí thi công đội lên đáng kể, đặc biệt với các hợp đồng trọn gói đã ký từ trước. Nhiều doanh nghiệp buộc phải cắt giảm chi phí, thương lượng lại hợp đồng, thậm chí chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ tiến độ và uy tín.
Ông Trương Đình Thi, Giám đốc Công ty Xây dựng Dori (TPHCM) cho hay, giá vật liệu xây dựng tăng 50 - 60% so với năm ngoái, riêng từ đầu năm đến nay tăng thêm 30 - 40%. "Nhiều hợp đồng đã ký nay phải thương lượng lại với chủ đầu tư để bù lỗ. Nhưng với các công trình gần hoàn tất thì không thể điều chỉnh, coi như làm không công", ông Thi chia sẻ. Theo ông Thi, khi ký hợp đồng với chủ nhà, giá cát, đá chỉ bằng khoảng 40 - 50% hiện tại. Dù đã tính yếu tố trượt giá nhưng mức dự phòng cũng chỉ 10 - 20%, không đủ bù đắp mức tăng thực tế.
Chuyên gia bất động sản và xây dựng Lê Quốc Kiên cho biết, chi phí xây nhà hiện tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm trước. Với một căn nhà diện tích sàn hơn 300m2, chi phí phần thô và nhân công từ khoảng 1,27 tỷ đồng năm ngoái nay đã tăng lên gần 1,38 tỷ đồng, tương đương mức tăng khoảng 9%. Nếu tính thêm vật tư hoàn thiện, tổng chi phí có thể tăng thêm 2 - 3 triệu đồng/m2 tùy mức độ đầu tư. “Vật liệu thường chiếm 60 - 70% tổng chi phí xây dựng, do đó biến động giá có thể làm đảo lộn toàn bộ bài toán tài chính của dự án”, ông Kiên nói.
Theo khảo sát của Vietnam Report (Cty cổ phần báo cáo đánh giá Việt Nam), có tới 89,5% doanh nghiệp cho rằng biến động giá vật liệu là thách thức lớn nhất hiện nay, ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận và khả năng kiểm soát tài chính.
Doanh nghiệp buộc phải thích ứng
Trước áp lực chi phí gia tăng, nhiều doanh nghiệp xây dựng đã chủ động rà soát kế hoạch sản xuất, điều chỉnh tiến độ dự án và tối ưu hóa nguồn lực. Các giải pháp được triển khai đồng bộ như cắt giảm chi phí vận hành, tinh giản nhân sự, tối ưu thiết kế, sử dụng vật liệu thay thế hoặc tái chế, đồng thời tăng cường đàm phán trực tiếp với nhà cung cấp nhằm ổn định nguồn hàng. Đáng chú ý, việc bổ sung điều khoản điều chỉnh giá trong các hợp đồng mới cũng đang được áp dụng rộng rãi để hạn chế rủi ro khi thị trường biến động.
Ông Lê Như Thạch, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Bcons cho rằng, nguyên nhân sâu xa của đợt tăng giá nằm ở biến động địa chính trị khiến giá xăng dầu leo thang, kéo theo chi phí sản xuất và vận chuyển vật liệu tăng mạnh. “Chỉ trong vài tuần, giá bê tông đã tăng thêm khoảng 100.000 đồng/m³, lên gần 1,5 triệu đồng/m³. Áp lực chi phí là rất lớn”, ông Thạch cho biết.
Trước tình hình này, Bcons buộc phải rà soát lại tiến độ các dự án, tạm dừng những dự án chưa mở bán, đồng thời đẩy nhanh các dự án đang triển khai nhằm đảm bảo uy tín. Doanh nghiệp cũng triển khai hàng loạt biện pháp tiết giảm chi phí, từ cắt giảm nhân công không cần thiết đến tối ưu hóa vật liệu, thậm chí tính đến phương án sử dụng vật liệu tái chế. “Trong giai đoạn này, không lỗ đã là một kết quả tích cực”, ông Thạch chia sẻ.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty xây dựng Thiên Tuấn cho rằng, giá vật liệu tăng mạnh đang tạo áp lực lớn, đặc biệt đối với các hợp đồng trọn gói. Giá xăng dầu tăng cũng kéo theo chi phí vận chuyển leo thang, khiến giá vật liệu thực tế tại công trình cao hơn mặt bằng thị trường. Nhiều nhà thầu buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ tiến độ và uy tín. Để ứng phó, ngoài việc siết chặt chi phí và tối ưu thi công, các nhà thầu đang chủ động nguồn cung vật tư, tăng cường đàm phán trực tiếp với nhà cung cấp và bổ sung điều khoản điều chỉnh giá trong hợp đồng mới nhằm giảm thiểu rủi ro. “Nếu đà tăng kéo dài, chi phí sẽ rất khó kiểm soát và nguy cơ thua lỗ là hiện hữu”, ông Tuấn nói.
Ông Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM nhận định, trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số vào năm 2026, đầu tư công được kỳ vọng là động lực then chốt. Tuy nhiên, giá vật liệu leo thang đang trở thành lực cản đáng kể. “Các công trình sử dụng ngân sách, đặc biệt là hợp đồng trọn gói, sẽ gặp nhiều khó khăn khi chi phí tăng nhưng không thể điều chỉnh”, ông Thuận nói.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng và xây dựng tiếp tục tăng cao, bài toán ổn định giá vật liệu xây dựng đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Nếu không có giải pháp kịp thời và hiệu quả, làn sóng tăng giá hiện nay có thể kéo dài, gây ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ ngành xây dựng và nền kinh tế.
Châu Anh
