Khu chợ mới mở ra từ chiếc điện thoại thông minh
Trong nhiều năm, kinh tế hộ nhỏ lẻ gắn liền với hình ảnh những sạp hàng trong chợ truyền thống, cửa tiệm ven đường hay những gánh hàng rong. Việc buôn bán chủ yếu dựa vào khách quen, dòng người qua lại và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, bức tranh ấy đang dần thay đổi. Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đã tạo ra một khu chợ mới không giới hạn về không gian và thời gian. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet, các hộ kinh doanh nhỏ có thể tiếp cận lượng khách hàng lớn hơn rất nhiều so với quầy hàng cố định. Áp lực từ chi phí mặt bằng ngày càng tăng, sức mua tại chợ truyền thống biến động, cùng với sự thay đổi nhanh chóng trong hành vi tiêu dùng khiến nhiều tiểu thương buộc phải tìm hướng đi mới. Mua sắm trực tuyến, với sự tiện lợi và đa dạng đang dần trở thành lựa chọn ưu tiên của không ít người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ.
Thực tế cho thấy gian hàng online cho phép người bán hoạt động liên tục, không bị bó hẹp trong khung giờ họp chợ. Đây chính là lợi thế lớn, giúp các tiểu thương vốn quen buôn bán nhỏ lẻ có cơ hội mở rộng quy mô mà không cần đầu tư quá nhiều chi phí ban đầu. Chia sẻ từ thực tế, chị Nguyễn Thị Thu Hà, tiểu thương bán hàng khô hải sản tại Nghệ An cho biết: “Việc bán hàng online đã giúp gia đình tôi thay đổi đáng kể hoạt động kinh doanh. Từ chỗ chỉ bán cho khách trong chợ, sản phẩm của tôi nay đã được đặt mua từ nhiều tỉnh, thành trên cả nước”. Theo chị Hà, “lên sàn” không chỉ giúp tăng doanh thu mà còn giảm sự phụ thuộc vào lượng khách tại một điểm bán cố định. Tuy nhiên, hành trình này không dễ dàng.
Với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, rào cản lớn nhất không nằm ở vốn mà ở tư duy và kỹ năng. Việc sử dụng công nghệ, đăng sản phẩm, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng hay xử lý phản hồi là những trải nghiệm hoàn toàn mới.
Ông Trần Cao Tiên, Giám đốc Hợp tác xã kinh doanh dịch vụ Xuân Hải (Khánh Hòa) cũng thừa nhận: “Từng gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu bán hàng online. Có lúc tôi cũng lúng túng chỉ vì thao tác trên điện thoại hoặc xử lý đơn hàng bị chậm. Nhưng sau một thời gian kiên trì học hỏi, tôi nhận ra thương mại điện tử không quá phức tạp nếu chịu khó thích nghi”.
Đáng chú ý, khi tham gia môi trường số, nhiều tiểu thương bắt đầu thay đổi tư duy kinh doanh. Thay vì có gì bán nấy, họ dần chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, cách đóng gói, xây dựng thương hiệu và trải nghiệm khách hàng. Dữ liệu từ đơn hàng, phản hồi của người mua hay xu hướng tiêu dùng trở thành căn cứ quan trọng để điều chỉnh hoạt động kinh doanh. Đây là bước chuyển từ kinh doanh theo kinh nghiệm sang kinh doanh có chiến lược, dù quy mô vẫn nhỏ lẻ.
Giữ “hồn chợ” trong dòng chảy số hóa
Dù thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, chợ truyền thống vẫn có những giá trị riêng khó thay thế. Đó là trải nghiệm mua sắm trực tiếp - nơi người tiêu dùng có thể tự tay lựa chọn thực phẩm tươi sống, cảm nhận chất lượng bằng nhiều giác quan.
Không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, chợ còn là không gian văn hóa, nơi lưu giữ những mối quan hệ gần gũi giữa người bán và người mua. Một lời hỏi thăm, một nụ cười hay thói quen bán thêm chút lộc đã tạo nên sự gắn kết đặc trưng mà môi trường online khó có thể tái hiện trọn vẹn. Chính vì vậy, nhiều tiểu thương đang lựa chọn cách đi hai chân, vừa duy trì quầy hàng truyền thống, vừa phát triển kênh bán online. Họ tận dụng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, nhận đơn và giao hàng, đồng thời vẫn giữ tương tác trực tiếp với khách quen tại chợ. Bên cạnh đó, việc áp dụng thanh toán không tiền mặt, sử dụng mã QR hay tham gia các nền tảng giao hàng công nghệ cũng đang dần phổ biến tại các chợ dân sinh. Những thay đổi này giúp hoạt động buôn bán trở nên thuận tiện, minh bạch và phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng hiện đại.
Dù đã có những chuyển biến tích cực, con đường số hóa của tiểu thương vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Cạnh tranh gay gắt trên các sàn thương mại điện tử, chi phí vận chuyển, rủi ro hoàn hàng hay áp lực về giá là những vấn đề không dễ giải quyết. Trong bối cảnh đó, sự đồng hành của cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ và các nền tảng thương mại điện tử đóng vai trò quan trọng. Các chương trình đào tạo kỹ năng số, hướng dẫn bán hàng online, hỗ trợ logistics hay tư vấn pháp lý sẽ giúp các hộ kinh doanh nhỏ tự tin hơn khi tham gia môi trường số. Song song với đó, việc cải tạo, nâng cấp hạ tầng chợ truyền thống, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và xây dựng môi trường mua sắm văn minh cũng là yếu tố cần thiết để giữ chân người tiêu dùng.
Có thể thấy, sự bùng nổ của thương mại điện tử không phải là dấu chấm hết cho chợ truyền thống mà là động lực thúc đẩy sự thay đổi. Trong dòng chảy ấy, những tiểu thương năng động, sẵn sàng học hỏi đang dần tìm được chỗ đứng mới. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và giá trị truyền thống không chỉ giúp họ duy trì sinh kế, mà còn góp phần giữ gìn nét văn hóa giao thương đặc sắc - một phần không thể thiếu trong đời sống dân sinh.
VÂN KHÁNH
